काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको तेस्रो त्रैमास (साउन–चैत)सम्मको तथ्यांक हेर्ने हो भने ६८ हजार ८५५ वटा जीवन बीमालेख समर्पण (सरेन्डर) भएका छन्। ती सम्र्पणबापत जीवन बीमकहरुले बीमितलाई झन्डै साढे १० अर्ब रुपैयाँ भुक्तानी गरेका छन्। यद्यपि, अघिल्लो आर्थिक वर्षको यही अवधिको तुलनामा समर्पण बीमालेख संख्या र भुक्तानी भएको रकम दुवै घटेको छ।
त्यसो त जीवन बीमालेखको अवधि पूरा नहुँदै बीमितले बीमालेख बन्द गर्ने अप्रिय निर्णय लिनुपर्दा बीमितमात्र नभएर बीमकलाई पनि असहज हुन्छ। बीमा अवधि पूरा नहुँदै बीमा कोषको रकमबाट बीमितलाई भुक्तानी दिनुपर्दा बीमित र बीमक दुवैलाई घाटा हुन्छ।
समयावधि पूरा नहुँदै जीवन बीमालेख बन्द गर्नुपर्ने अवस्था न त बीमितले न त बीमकले नै अपेक्षा गरेका हुन्छन्। बीमकले बीमालेख बिक्रीबापत अभिकर्तालाई दिएको कमिसन, नियामकीय दस्तुर, व्यवस्थापन खर्चलगायतका खर्चका कारण समयअगावै रकम भुक्तानी गर्दा बीमकले यस्तो खर्च कटाएरमात्र भुक्तानी गर्नुपर्छ। यस्तो अवस्थामा बीमितले पाउने बोनस रकमभन्दा बीमकले कट्टा गर्ने रकम अधिक हुँदा आफूले भुक्तानी गरेको भन्दा पनि थोरै रकम मात्र हात पर्छ।
बीमालेखको पूर्वनिर्धारित अवधि अर्थात् परिपक्व मितिअगावै बीमालेख समर्पण हुने क्रमलाई न्यून गर्न बीमितका आवश्यकता पूरा गर्ने, विश्वास निर्माण गर्ने, पारदर्शिता सुनिश्चित गर्ने र नियमित सञ्चार कायम राख्ने रणनीतिहरु अपनाउनुपर्छ। बीमालेख समर्पणलाई न्यूनीकरण गर्नका लागि बीमक र अभिकर्ताका तर्फबाट गर्न सकिने प्रयासबारे यहाँ केही सुझाव समेटिएका छन्ः
ग्राहकको आवश्यकता बुझ्ने र सम्बोधन गर्ने
बीमा शिक्षामा जोडः बीमालेखका फाइदाहरु, सर्तहरु र दीर्घकालीन मूल्य सरल र स्पष्ट रुपमा प्रदान गर्नुपर्छ।
व्यक्तिगत बीमालेखः ग्राहकको जीवनको चरण र वित्तीय लक्ष्य अनुसार बीमालेख डिजाइन गर्ने र सोहीअनुसारको बीमालेख खरिद गर्न प्रोत्साहित गर्नुपर्छ।
समस्या समाधानमा सक्रिय हुनुहोस्ः बीमितको गुनासोलाई शीघ्र र प्रभावकारी रुपमा सम्बोधन गर्नुपर्छ।
ग्राहकसँग नियमित सञ्चार
नियमित जानकारी प्रवाहः बीमालेखका फाइदाहरु, अध्यावधिक विवरणहरु र स्मरण पठाउन ई–मेल वा एसएमएस प्रयोग गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
आवधिक समीक्षाः ग्राहकको जीवन परिस्थितिका आधारमा बीमालेखलाई अनुकूल बनाउन समीक्षा प्रस्ताव गर्नुपर्छ।
ग्राहक सेवा सुधारः ग्राहकको जिज्ञासालाई तुरुन्त सम्बोधन गर्ने सजिलो सेवा प्रणाली उपलब्ध गराउनुपर्छ।
विश्वास र पारदर्शिता निर्माण गर्नुहोस्
स्पष्टताः बीमालेख दस्तावेजलाई सरल र बुझ्न सजिलो बनाउनुपर्छ।
दाबी प्रक्रिया सुधारः बीमा दाबी सजिलै र पारदर्शी रुपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ।
जबरजस्ती बिक्री नगर्नुहोस्ः ग्राहकको वास्तविक आवश्यकता बुझेरमात्र बीमालेख रोज्न सुझाव दिनुपर्छ।
लचिलोपन प्रदान गर्नुहोस्
बीमाशुल्क भुक्तानीमा लचिलोपनः बीमाशुल्क भुक्तानीका लागि उपलब्ध विभिन्न विकल्प वा मोहलत अवधि बारे अवगत गराउनुपर्छ।
बीमालेख परिमार्जन गर्ने सुविधाः जीवन परिवर्तन (जस्तैः विवाह, सन्तान जन्म वा अवकाश) अनुसार बीमालेख परिमार्जनको सुविधा। यो सुविधा नेपाली बीमा बजारमा उपलब्ध छैन।
बीमालेख स्थगन गर्ने विकल्पः छोटो अवधिको वित्तीय समस्याका बेला बीमालेखलाई अस्थायी रुपमा स्थगन गर्ने सुविधा। यस्तो सुविधा पनि नेपालमा उपलब्ध छैन।
ग्राहकलाई बीमालेख निरन्तरताका लागि प्रोत्साहन
निष्ठा पुरस्कारः लामो समय बीमालेख कायम राख्ने ग्राहकलाई छुट, बोनस वा अतिरिक्त फाइदाहरु उपलब्ध गराउनुहोस्। पछिल्लो समयमा केही जीवन बीमकले लोयल्टी बोनशको अवधारणा लागू गरेका छन्।
नो–ल्याप्स फाइदाः बीमालेख व्यतित नगरेका बीमितलाई थप सुविधा वा बीमाशुल्क भुक्तानीमा केही सहुलियत वा अन्य कुनै छुट प्रदान गर्नुहोस्।
रेफरल कार्यक्रमः नयाँ ग्राहक ल्याउने बीमितलाई पुरस्कार प्रदान गर्नुहोस्।
प्रविधिको प्रयोग
डिजिटल उपकरणहरुः मोबाइल एप र अनलाइन पोर्टलमार्फत बीमाशुल्क भुक्तानी गर्न र पुनर्जागरण गर्न सहज बनाउनुहोस्।
डाटा एनालिटिक्सः ग्राहकको व्यवहारको विश्लेषण गरेर बीमालेख बन्द गर्ने वा अन्य प्रकारका जोखिम पहिचान गर्नुहोस्।
व्यक्तिगत सूचना पठाउनुहोस्ः बीमाशुल्क भुक्तानी मिति, बीमालेख अवधि वा फाइदाहरुका बारेमा सूचना दिनुहोस्।
ग्राहकबाट प्रत्यक्ष प्रतिक्रिया प्राप्त गर्नुहोस्
पृष्ठपोषण लिनुहोस्ः बीमालेख बन्द गर्ने कारणहरु बुझ्नका लागि सर्वेक्षण वा अन्तर्वार्ता गर्नुहोस्।
एक्जिट इन्टरभ्युः बीमालेख समर्पण गर्ने बीमितसँग कुराकानी गरेर सुधारका उपाय पहिचान गर्नुहोस्।
दीर्घकालीन फाइदाहरु प्रवर्द्धन गर्नुहोस्
वित्तीय योजना मार्गदर्शनः बीमालाई दीर्घकालीन वित्तीय रणनीतिमा कसरी समाहित गर्न सकिन्छ भन्ने जानकारी दिनुहोस्।
उदाहरणा प्रदर्शनः सफल केस स्टडी र सन्देशमार्फत बीमालेखको फाइदाहरु देखाउनुहोस्।
थप सेवा र बन्डलिङ प्रदान गर्नुहोस्
क्रस–सेलिङ अवसरहरुः विभिन्न प्रकारका बीमा (जस्तैः स्वास्थ्य, जीवन र वाहन बीमा) बन्डलमा प्रस्ताव गर्नुहोस्।
राइडर र थप सेवाः ग्राहकको आवश्यकताअनुसार बीमालेखमा अतिरिक्त जोखिम बहनको सुविधा दिनुहोस्।
अभिकर्ताको तालिममा ध्यान दिनुहोस्
सहानुभूति र नैतिकताः बीमितको आवश्यकता र कल्याणलाई प्राथमिकता दिने तालिम दिनुहोस्।
बीमालेख निरन्तरताका मापनः अभिकर्ताको कार्य सम्पादन मूल्यांकन गर्दा बीमालेखको निरन्तरा भए नभएको पक्षलाई मुख्य सूचक बनाउनुहोस्।
यी उपायहरुले बीमितलाई सन्तुष्ट र विश्वासिलो महसुस गराउँदै बीमालेखलाई असमयमै समर्पण हुने वा बन्द हुने अवस्थामा पुग्नबाट रोक्न सहयोग हुन सक्छ।
