काठमाडौं । नेपालको बीमा बजारमा पछिल्लो समय बीमा पहुँच बढ्दै जाँदा बीमा सर्वेक्षकको भूमिका अझै महत्वपूर्ण बन्दै गएको छ।
नेपाल बीमा प्राधिकरणको तथ्यांकअनुसार हाल नेपालमा बीमाको पहुँच करिब ४९.१९ प्रतिशत जनसंख्यामा पुगेको छ। जसले गर्दा बीमा दाबी र क्षतिको मूल्यांकन गर्ने दक्ष जनशक्तिको आवश्यकता बढेको हो।
नेपाली बीमा क्षेत्रमा सर्वेक्षकले मुख्यतया निर्जीवन बीमाको क्षेत्रमा काम गर्छन्। उनीहरुको मुख्य जिम्मेवारीहरु यस प्रकार छन्ः
क्षतिको मूल्यांकनः दुर्घटना वा प्राकृतिक प्रकोपका कारण भएको वास्तविक क्षतिको प्राविधिक मूल्यांकन गर्ने।
तटस्थ प्रतिवेदनः बीमा कम्पनी र बीमित (ग्राहक) बीचको विवाद कम गर्न निष्पक्ष रिपोर्ट तयार गर्ने।
कारणको पहिचानः क्षति कसरी र कुन परिस्थितिमा भयो भन्ने कुराको अनुसन्धान गर्ने।
परामर्शः बीमा कम्पनीलाई दाबी भुक्तानी गर्न सिफारिस गर्ने वा नगर्ने आधारहरु प्रदान गर्ने।
बीमा प्राधिकरणको वार्षिक प्रतिवेदन (२०८०।८१) अनुसार नेपालमा बीमा सर्वेक्षकको संख्यामा विस्तारै वृद्धि भइरहेको छ। आर्थिक वर्ष २०८०।८१ को अन्त्यसम्म नेपालमा १ हजार २४८ जना इजाजतप्राप्त सर्वेक्षक कार्यरत छन्। यो संख्या अघिल्लो वर्ष (२०७९।८०) को १ हजार २१७ को तुलनामा २.५५ प्रतिशतले वृद्धि भएको हो।
बीमा ऐन २०७९ र नियमावलीअनुसार बीमा सर्वेक्षक हुनका लागि इन्जिनियरिङमा स्नातक वा चार्टर्ड एकाउन्टेन्सी वा बीमा विषयमा मान्यता प्राप्त संस्थाबाट स्नातक उत्तीर्ण भएको र बीमा कम्पनीको अधिकृतस्तरमा कम्तीमा १० वर्ष काम गरेको अनुभव हुनुपर्छ। यति योग्यता पुगेको व्यक्तिले बीमा प्राधिकरणले सञ्चालन गरेको सर्वेक्षकसम्बन्धी विशेष तालिम पूरा गरी प्रमाणपत्र प्राप्त गरेपछि सर्भेयर पेसामा सक्रिय हुन सक्छन्।
प्राधिकरणले सर्वेक्षकको कार्यानुभव र दक्षताका आधारमा उनीहरुलाई ४ श्रेणीमा विभाजन गरेको छः
- क श्रेणीः १५ वर्षभन्दा बढी अनुभव।
- ख श्रेणीः १० देखि १५ वर्षको अनुभव।
- ग श्रेणीः ५ देखि १० वर्षको अनुभव।
- घ श्रेणीः ५ वर्षसम्मको अनुभव।
सर्वेक्षकहरुले हरेक वर्ष चैत मसान्तभित्र तोकिएको दस्तुर भुक्तानी गरेर बीमा प्राधिकरणबाट आफ्नो इजाजतपत्र नवीकरण गराउनुपर्ने व्यवस्था छ।
