काठमाडौं । विश्वप्रसिद्ध लगानीकर्ता वारेन बफेटले आफ्नो विशाल सम्पत्ति केवल विजेता स्टकहरु छनोट गरेर वा कोका–कोला र एप्पलजस्ता लोकप्रिय कम्पनीहरु खरिद गरेर निर्माण गरेनन्। उनको सफलताको पछाडि धेरै मानिसहरुले बेवास्ता गर्न सक्ने कुरा लुकेको छ। त्यो बीमा व्यवसाय हो।
दशकौँदेखि बीमाले बर्कशायर ह्याथवेलाई निरन्तर शक्ति दिने इन्जिनका रुपमा काम गरेको छ। एउटा समूह बफेट एक लडिरहेको न्यू इंग्ल्यान्ड कपडा कम्पनीबाट विश्वको सबैभन्दा मूल्यवानमध्ये एकमा परिणत भयो।
बफेटले पहिलोपटक सन् १९६० को दशकको मध्यमा बर्कशायर ह्याथवेको नियन्त्रण प्राप्त गरे। कम्पनी त्यतिबेला कडा प्रतिस्पर्धा र घट्दो नाफाको सामना गर्ने परम्परागत कपडा मिल व्यवसाय थियो। धेरै लगानीकर्ताले कारखाना पुनः सुरु गर्न वा खर्चमा नाटकीय रुपमा कमी ल्याउने प्रयास गरेका हुन सक्छन्। यद्यपि, बफेटले एउटा प्रमुख अवसर देखे। उनले कम्पनीको ध्यान कपडाबाट हटाएर लगानीतर्फ सार्न थाले।
वास्तविक मोड सन् १९६७ मा आयो। जब बफेटले ओमाहामा रहेको एउटा सानो तर राम्रोसँग सञ्चालित सम्पत्ति र दुर्घटना बीमा कम्पनी, राष्ट्रिय क्षतिपूर्ति कम्पनी, र एक भगिनी कम्पनी लगभग ८६ लाख डलरमा खरिद गरे।
पहिलो नजरमा बीमा कम्पनी किन्नु स्टक पिकरका लागि अनौठो चाल जस्तो लाग्न सक्छ। तर, बफेटले वर्षौंसम्म यस उद्योगको गहिराइमा अध्ययन गरेका थिए। सन् १९५१ मा एक युवाका रुपमा उनले सीईआईसीओ (सरकारी कर्मचारी बीमा कम्पनी) को कार्यालयहरुमा गए र बीमा कम्पनीहरुले कसरी काम गर्छन् भन्ने बारेमा बहुमूल्य पाठ सिके। उनी ‘फ्लोट’ भनिने सरल तर शक्तिशाली अवधारणाबाट सबैभन्दा प्रभावित भए।
यो विचार गर्नुहोस्ः जब तपाइँ कार बीमा वा घर बीमा किन्नुहुन्छ तब तपाइँले आफ्नो प्रिमियम अग्रिम तिर्नुहुन्छ। बीमा कम्पनीले त्यो पैसा तुरुन्तै लिन्छ तर यदि कार दुर्घटना हुन्छ वा आँधीबेहरीले तपाइँको छानामा क्षति पुर्याउँछ भने सामान्यतया धेरै पछि दाबी तिर्छ। यसैबीच कम्पनीले त्यो नगद राख्छ। पैसाको यो पोखरी फ्लोट हो।
राम्रोसँग व्यवस्थित बीमा कम्पनीका लागि दाबी भुक्तानी हुनुअघि फ्लोट महिनौँ वा वर्षसम्म टिक्न सक्छ। बफेटले महसुस गरे कि यदि तपाइँले बीमा पक्षलाई सावधानीपूर्वक व्यवस्थापन गर्नुभयो र ठूलो घाटाबाट बच्नुभयो भने यो फ्लोटले ब्याज–वाहक पैसाजस्तै काम गर्दछ। जुन तपाइँ प्रतिफल कमाउन अन्यत्र लगानी गर्न सक्नुहुन्छ।
यो जोखिमपूर्ण अर्थमा निःशुल्क पैसा होइन; कमजोर अन्डरराइटिङ (धेरै नराम्रो जोखिम लिने वा धेरै कम शुल्क लिने) ले फ्लोटलाई मेटाउने ठूलो घाटा निम्त्याउन सक्छ र अझ बढी हुन सक्छ। तर, बफेट र उनको टोलीले अनुशासनमा ध्यान केन्द्रित गरे। उनीहरुले भरपर्दो जोखिमहरु खोजे, बुद्धिमानीपूर्वक मूल्य निर्धारण नीतिहरु लिए र कहिलेकाहीं अर्थहीन व्यवसायहरुबाट टाढा गए।
राष्ट्रिय क्षतिपूर्ति असामान्य वा बीमा गर्न गाह्रो जोखिमहरुमा विशेषज्ञता हासिल गर्यो। जसले गर्दा यसले उच्च प्रिमियम चार्ज गर्न अनुमति दियो। बफेटको स्वामित्वमा बीमा सञ्चालनले धेरै वर्षसम्म अन्डरराइटिङबाट नाफा उत्पन्न गर्यो। जसले गर्दा फ्लोट निःशुल्कभन्दा राम्रो प्रतिफल दिने बन्यो।
यी तथ्यांकहरुले वृद्धिको असाधारण कथा बताउँछन्। जब बर्कशायरले पहिलो पटक बीमामा गम्भीरतापूर्वक उद्यम गर्यो तब यसको फ्लोट मामुली थियो। सन् १९६० को दशकको अन्त्यतिर लगभग यसको फ्लोट १ करोड ९० लाख डलर वा सोभन्दा बढी थियो। त्यसपछिका दशकहरुमा बर्कशायरले थप बीमा व्यवसायहरु थप्दा त्यो फ्लोट उल्लेखनीय रुपमा बढ्यो। हालका वर्षहरुमा यो १५० अर्ब डलर नाघेको छ।
पुँजीको यो ठूलो पोखरी बर्कशायरको स्वामित्वमा छैन तर कम्पनीले लगानी गर्न सक्छ। कम्पनीले बफेटलाई भारी ऋण लिन वा नयाँ शेयर जारी नगरी ठूलो वित्तीय बल दियो।
बफेटले राष्ट्रिय क्षतिपूर्तिमा मात्र रोकिएनन्। सन् १९९६ मा बर्कशायरले आफ्नो गेको मस्कटका लागि प्रसिद्ध अटो बीमा कम्पनी जीईआईसीओमा ठूलो हिस्सेदारी खरिद गर्यो र अन्ततः पूर्ण स्वामित्व लियो। जीईआईसीओले निरन्तर रुपमा पर्याप्त अटो बीमा प्रिमियम कमाएको थियो।
त्यसपछि सन् १९९८ मा जनरल रिको अधिग्रहण आयो। यो एउटा प्रमुख पुनर्बीमा कम्पनी हो। बीमा कम्पनीहरुले आँधीबेहरी वा भूकम्पजस्ता ठूला क्षतिहरुबाट आफूलाई बचाउन पुनर्बीमा गर्छन्। प्रत्येक अधिग्रहणले बर्कशायरको थप व्यवसायलाई अन्डरराइट गर्ने र यसको फ्लोटलाई अझ बढाउने क्षमता बढायो। आज पनि बीमा बर्कशायरको मुख्य भाग बनेको छ।
यो कम लागतको पुँजीका साथ बफेटले लामो समयसम्म दीर्घकालीन लगानीकर्ताका रुपमा सोच्न र कार्य गर्न सक्थे। उनले फ्लोटलाई कम मूल्यांकन गरिएको विश्वास गर्ने स्टकहरुमा लगानी गरे र तिनीहरुको मूल्य बढ्दै जाँदा वर्षौं वा दशकसम्म राखे।
बफेटले यसलाई क्यान्डी निर्माता सीको क्यान्डिजदेखि रेलमार्ग, उपयोगिताहरु र उपभोक्ता ब्रान्डहरुसम्म सम्पूर्ण कम्पनीहरु सीधै किन्नका लागि पनि प्रयोग गरे। बजारमा गिरावटको समयमा अवसरहरु उत्पन्न हुँदा बर्कशायरले पहिले नै भएको नगदसँग छिटो सार्न सक्षम भयो। आतंक बिना काम गर्ने यो क्षमता एउटा ठूलो फाइदा भएको छ।
अवश्य पनि यस रणनीतिमा सूक्ष्मता र जोखिमहरु समावेश छन्। बीमा प्रकोपहरुबाट मुक्त छैन। ठूला विपत्तिहरु चाहे जलवायु परिवर्तनले बढाएको प्राकृतिक घटनाहरु होस् वा अप्रत्याशित घटनाहरु, त्यस ठूला दाबीहरु निम्त्याउन सक्छन्। विशेषगरी पुनर्बीमा अस्थिर हुन सक्छ।
बफेटले यी चुनौतीलाई स्वीकार गरेका छन् र बलियो ब्यालेन्स पाना र रुढिवादी विधिहरु कायम राख्नुको महत्वमा जोड दिएका छन्। तैपनि, लामो अवधिमा बर्कशायरको बीमा व्यवसाय बाँच्नमात्र सकेको छैन तर फस्टाएको छ।
कम्पनीको ठूलो वृद्धिको बाबजुद बफेटले बारम्बार बीमालाई बर्कशायरको सबैभन्दा आवश्यक व्यवसाय र सन् १९६७ देखि यसको विस्तारलाई अगाडि बढाउने इन्जिन भनेका छन्। उनले भनेका छन्, ‘यो बिना बर्कशायरको मूल्य आजको भन्दा धेरै कम हुने थियो।’
यो दृष्टिकोणले बफेटको ठूलो सोचलाई प्रतिविम्बित गर्दछः एउटा टिकाउ प्रतिस्पर्धात्मक लाभ खोज्नुहोस्, बुद्धिमानीपूर्वक जोखिम व्यवस्थापन गर्नुहोस् र समय तथा चक्रवृद्धिलाई भारी उठाउन दिनुहोस्।
द्रुत व्यापार र उच्च ऋणको युगमा बफेटको बीमा सञ्चालित साम्राज्यले एउटा सम्झना गराउँछ कि स्थिर र अनुशासित सञ्चालनले लामो अवधिमा ठूलो सम्पत्ति सिर्जना गर्न सक्छ। बफेट आफैँ आफ्नो उत्कृष्ट करिअरको अन्त्य नजिकिँदै गर्दा र ग्रेग एबेलजस्ता उत्तराधिकारीहरुले जिम्मेवारी लिन तयार हुँदा उनले बीमा फ्लोटमा बनाएको जग चट्टान बलियो छ र चुपचाप आउने पुस्ताहरुका लागि लगानी, अधिग्रहण र वृद्धिलाई ऊर्जा दिँदैछन्। –एजेन्सी
