काठमाडौं । विश्वको सबैभन्दा ठूलो क्रिप्टोकरेन्सी व्यापारिक कम्पनी बाइनान्सबाट ६.३ अर्ब डलरको सम्पत्ति चोरी भएको छ। यो ठूलो क्षतिको क्षतिपूर्ति कुनै पनि बीमा कम्पनीले प्रदान गर्ने बारेमा कुनै जानकारी छैन।
बाइनान्सले चोरी भएका सम्पत्तिहरुलाई आफ्नै कोषबाट कभर गरिरहेको जनाएको छ। यसले प्रश्न उठाउँछ कि यदि डिजिटल सम्पत्ति चोरी भयो भने बीमा कति उपयोगी हुन्छ ?
क्रिप्टोकरेन्सी एक प्रकारको इन्टरनेटमा आधारित डिजिटल मुद्रा हो। यसलाई अनलाइन किन्न र पठाउन सकिन्छ। बिटक्वाइन एक प्रसिद्ध उदाहरण हो। बाइनान्सले यी मुद्रा खरिद र भण्डारण गर्ने सुविधा प्रदान गर्दछ।
गत अक्टोबर २९ मा ह्याकरहरुले बाइनान्समा आक्रमण गरे। अमेरिकी ब्लकचेन एनालिटिक्स फर्म टीआरएम ल्याब्सका अनुसार धेरैजसो सम्पत्तिहरु लगभग २० मिनेटभित्र १० ब्लकचेन नेटवर्कहरुबाट फिर्ता लिइएको थियो। बाइनान्सको अनुसन्धानले कर्मचारीको ल्यापटपमा आक्रमणसहित धेरै आक्रमण विधिहरु प्रकट गरेको छ। यद्यपि, आक्रमणको पूर्ण अनुसन्धान अझै पूरा भएको छैन। एफबीआईले घटनाका लागि ट्रेडट्राइटर भनिने उत्तर कोरियाली ह्याकर समूहलाई दोष लगाएको छ।
अक्टोबर ३० मा द इन्स्योररले बाइनान्सको नजिकको स्रोतलाई उद्धृत गर्दै भन्यो कि कम्पनीसँग साइबर बीमा छैन। स्रोतले दाबी गर्यो कि यसको आपतकालीन कोषका लागि कुनै छुट्टै बीमा वा पुनर्बीमा कभरेज छैन।
यद्यपि बाइनान्सले आधिकारिक रुपमा यो पुष्टि गरेको छैन। कम्पनीसँग यसका निर्देशकहरुको लागि छुट्टै बीमा छ तर यसले चोरी भएका सम्पत्तिहरु कभर गर्दैन।
साइबर बीमाले कम्प्युटर वा अनलाइन प्रणालीहरुमा आक्रमणबाट हुने विशिष्ट क्षतिलाई समेट्छ। रोयटर्सका अनुसार यस प्रकारको बीमामा अनुसन्धान, कानुनी खर्च र व्यवसाय बन्द हुँदा हुने केही नोक्सान समावेश हुन सक्छ। यद्यपि, यसले सामान्यतया चोरी भएका क्रिप्टो सम्पत्तिहरुको पूर्ण मूल्यलाई समेट्दैन। यसका लागि विशेष प्रकारको बीमा चाहिन्छ।
यसैगरी प्राप्त क्षतिपूर्ति बीमाको सर्त र सर्तहरुमा निर्भर गर्दछ।
बाइनान्सका अनुसार कम्पनीले आफ्नै कोष प्रयोग गरेर लगभग ६ अर्ब डलरको अन्य क्रिप्टो सम्पत्तिहरु खरिद गर्यो। यसले चोरी भएका सम्पत्तिहरुको लगभग ९५ प्रतिशत समेटेको छ। बाँकी ५ प्रतिशत परिपूर्ति भइरहेको छ।
यसबाहेक बाइनान्सका अनुसार कम्पनीले ३ अर्ब डलरको चोरी भएका सम्पत्तिहरु पहिचान गर्न र जफत गर्न धेरै संस्थासँग सहकार्य गरेको छ। यद्यपि, जफत गरिएका सबै सम्पत्ति बरामद भएका छैनन्। फिर्ता गरिएको रकमको सही रकम अझै थाहा छैन।
नोक्सानको क्षतिपूर्ति गर्न बाइनान्सले आफ्नो आपतकालीन कोष, प्रयोगकर्ताहरुका लागि सुरक्षित सम्पत्ति कोष, फ्युचर्स इन्स्योरेन्स फन्ड र कम्पनीको आफ्नै कोष प्रयोग गर्यो। कम्पनीले १ अर्ब डलर एसएएफयू कोषको आधा प्रयोग गर्ने जनाएको छ। यो कोष संकटको समयमा ग्राहकलाई भएको नोक्सानको क्षतिपूर्ति दिन सिर्जना गरिएको थियो।
फ्युचर्स इन्स्योरेन्स फन्ड पनि बाइनान्सको आफ्नै कोष हो। यद्यपि यसको नाममा ‘बीमा’ शब्द छ। यो कुनै बीमा कम्पनीले प्रस्ताव गरेको पोलिसी होइन। बाइनान्सले एसएएफयू कोषलाई यसको मूल अवस्थामा पुनस्र्थापित गर्ने वाचा गरेको छ।
यसैबीच नोभेम्बर १ बाइनान्सले बिटक्वाइनसहित १५ प्रकारका क्रिप्टो सम्पत्तिहरुको चरणबद्ध पुनः सुरुआत सुरु गर्यो। रोयटर्सका अनुसार ग्राहकले पछि आफ्नो निक्षेपभन्दा ३.६४ अर्ब डलर बढी निकाले। यद्यपि, नोभेम्बर २ मा बाइनान्सले भन्यो कि सुरुमा निकासी बढे पनि स्थिति सामान्यमा फर्किएको छ। कम्पनीले ग्राहकको कोष सुरक्षित रहेको र यो चोरीका कारणले गर्दा उनीहरुले कुनै आर्थिक क्षति भोग्नु नपर्ने दाबी गरेको छ।
यति ठूलो क्षतिको बीमा गर्नु अन्तर्राष्ट्रिय बीमा कम्पनीहरुका लागि पनि गाह्रो छ। विशेष बीमा कम्पनी रियल्मका प्रमुख कार्यकारी जोसेफ जिओल्कोवस्कीका अनुसार डिजिटल सम्पत्तिको प्रत्यक्ष चोरीका लागि बीमा कभरेज अझै पनि सीमित छ। लन्डन र बर्मुडाका केही विशेष बीमा कम्पनीहरुले मात्र यस्ता सेवा प्रदान गर्छन्। पुनर्बीमाले धेरै संस्थाहरुबीच जोखिम बाँड्न सक्छ तर पूर्ण घाटा कभर गर्न पर्याप्त बीमा प्राप्त गर्न सधैँ सम्भव हुँदैन।
टीआरएम ल्याब्सका अनुसार सन् २०२५ मा विश्वभर १५० साइबर आक्रमणमा २८ करोड ७० डलरको क्रिप्टो सम्पत्ति चोरी भएको थियो। यसमध्ये बायबिट नामक कम्पनीबाट १४ करोड ६० लाख डलरबराबरको चोरी भएको थियो। बाइनान्सबाट यो एकल चोरी गत वर्ष भएको कुल चोरीको दोब्बरभन्दा बढी हो। यस्ता घटनाहरुले डिजिटल सम्पत्ति बीमाको माग बढाउन सक्छ। यद्यपि, ठूलो घाटाको जोखिमलाई ध्यानमा राख्दै बीमा कम्पनीहरु बढी सतर्क हुन सक्छन्। –एजेन्सी
