काठमाडौं । भविष्यवाणी गरे अनुसार, दुई वर्षको स्थगित भुक्तानी सुविधा हटाइएपछि, असुल उपर हुन नसकेका कर्जाको लहरले बैंकिङ क्षेत्रलाई असर गरेको छ । धेरै जसो सूचीबद्ध निजी बैंकहरूले महामारीको समयमा बचत भन्दा लाभांशमा बढी खर्च गरेकाले प्रोभिजनिङ ब्यालेन्सको गम्भीर संकटको सामना गरिरहेका छन्।
बंगलादेश बैंकका अनुसार यस मार्चमा देशका ४१ निजी बैंकको जगेडा तथा कोष ७९६ करोड टाका रहेको छ, जुन गत वर्षको सोही महिनामा ५,००० करोड टाका भन्दा ८४ प्रतिशतले न्यून हो।
जगेडा भनेको भविष्यमा हुने अनुमानित हानिको भुक्तानीको लागि बैंकले सम्पत्तिको रूपमा छुट्याइएको रकम हो। मोरेटोरियम समाप्त भएपछि बैंकिङ क्षेत्रले पूर्वनिर्धारित कर्जाको लहरको सामना गर्नेछ भन्ने अनुमान गर्न सकिन्थ्यो । त्यसैले विगत दुई वर्षदेखि बंगलादेश बैंकले बैंकहरूलाई नगद लाभांश भुक्तानीमा रूढिवादी हुन र भविष्यको लागि बचत गर्न बारम्बार आग्रह गरेको छ। साथै, ग्लोबल रेटिङ एजेन्सीहरूले सम्भावित पूर्वनिर्धारित ऋण झटका बारे बैंकहरूलाई सचेत गराएका थिए ।
तर, बैंकहरूले चेतावनीलाई ध्यान दिएनन र महामारीको समयमा पनि आफ्ना संचालकलाई रिझाउन उच्च लाभांश घोषणा गरे। २०२१ मा पनि उनले भविष्यको बचतमा सम्झौता गर्दै उच्च नगद लाभांश तिर्न जारी राखे।
यो वर्षको पहिलो तीन महिनामा देशको बैंकिङ क्षेत्रको चुक्ता कर्जामा रु १०१६७ करोडले वृद्धि भएको छ भने कोभिड–१९ को प्रकोपका कारण कर्जा चुक्ता गर्न विभिन्न सहुलियत दिइएको छ । बंगलादेश बैंकको तथ्याङ्कले गत डिसेम्बरको अन्त्यमा १.०३ लाख करोड टाका थियो, जुन यस वर्षको मार्चको अन्त्यमा १.१३ लाख करोडमा बढेको छ।
उदाहरणका लागि, इस्टर्न बैंक, सबैभन्दा ठूलो नाफा कमाउने निजी बैंकहरू मध्ये एक, गत एक वर्षमा करिब ५०० करोड टाकामा असुल उपर नभएको ऋणमा तीव्र वृद्धि भएको छ। यसको पूर्वनिर्धारित कर्जा दर अघिल्लो वर्षको सोही महिनामा ३.३५ प्रतिशत रहेकोमा यो वर्ष मार्चमा ४.३१ प्रतिशत पुगेको छ ।
बैंकले सन् २०२० मा आफ्ना शेयरधनीहरूलाई १७.५ प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेको छ, जुन २०१९ को महामारी अघि घोषणा गरिएको १५ प्रतिशतले बढेको थियो । बंगलादेश बैंकका अनुसार बैंकको प्रोभिजन बचत गत मार्चमा १ सय ६० करोड रुपैयाँमा झरेर ४५ करोड रुपैयाँमा झरेको छ ।
बंगलादेश बैंकको तथ्याङ्कले देखाउँछ कि ४१ मध्ये २५ निजी बैंकमा कुनै जगेडा छैन । ती बैंकले नियामक आवश्यकतालाई मात्र समर्थन गरे तर सम्भावित पूर्वनिर्धारित ऋण झटकाको लागि तयारी नगरेको संकेत गर्दछ। जम्मा ८ वटा बैंकसँग १०० करोडभन्दा बढीको प्रोभिजन बचत छ । यी बैंकहरू ब्राक बैंक, डचबंगला बैंक, इस्लामी बैंक, प्राइम बैंक, पब्ली बैंक, शाहजलाल इस्लामी बैंक, द सिटी बैंक र उत्तरा बैंक हुन्।
बंगलादेश बैंकका अनुसार समग्र बैंकिङ उद्योगमा प्रोभिजनिङ कमी यस वर्षको मार्चको अन्त्यसम्ममा वार्षिक तीन गुणा बढेर १४,७०० करोड रुपैयाँ पुगेको छ।
