स्थायी घर दोलखा भएका स्वस्तिराज ओली हाल ललितपुुर हरिहर भवनमा बँस्छन् । व्यवस्थापन संकायमा स्नातक तह उत्तिर्ण गरेका ओली युनियन लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीका सिनियर एजेन्सि म्यानेजर हुन् ।
ओली भन्छन्, यो पेशामा आवद्ध हुनु भन्दा अगाडि बीमाका बारेमा खासै जानकारी थिईन, एक दिन एउटा साथिको करमा युनियन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको अभिकर्ता तालिममा सहभागि भएको थिए । त्यस तालिमले नै मलाई अभिकर्ता पेशामा लाग्न प्रेरित गर्यो, मैलै त्यहिबाट बुझे बीमालाई अनि यस पेशालाई । “सिनियर डिजिएमको अभिकर्ताको तालिमले मलाई एकदमै यो पेशामा आउन प्रेरित गर्यो, राम्रो आम्दानी, कमिशन साथै समाजसेवा हुने कामले गर्दा पनि म यो पेशामा संलग्न भए”, उनले भने ।
बीमा अभिकर्ताको लाइसेन्स प्राप्त गरेपछि शुरुमा आफ्नै बीमा गराएका ओली भन्छन् “मेरो इन्स्योरेन्स थिएन र मैले पहिलो बीमा आफ्नै गरे, आफुले इन्स्योरेन्स गरे पछाडि अरु लाई गर भन्न सजिलो हुन्छ जस्तो लाग्यो,” । आफ्नो, परिवारको बीमा गराए पछि उनले एक जना बहिनिको बीमा गराएका थिए । पहिलो बीमा गराउँदा खासै मेहेनत त गर्नु परेन, बीमाका महत्व र आवश्यकताका बारेमा मैले भन्दा उहाँले सहजै स्वीकार गरेको उनले बताए ।
बीमा अभिकर्ता पेशामा आवद्ध हुनु अघि बैंकमा काम गर्ने ओली यो पेशामा आवद्ध भए सँगै एकदम सन्तुष्ट प्राप्त गरेको बताउँछन् । टिमबाट काम हुन्छ यहाँ, तर बैंकमा त्यो सम्भव थिएन, आफु अनुकुलको समय दिन सकिन्छ, स्वच्छ पेशा छ, त्यसैले बैंक भन्दा यहाँ बढी सन्तुष्ट भएको उनले बताए ।
कोहि कोहि अभिकर्ताहरु जो चाहिँ प्रोफेशनल हुन सकेनन, त्यस्ता अभिकर्ताहरुले गर्दा आज समाजमा अभिकर्ता पेशा बद्नाम हुन पुगेको उनी बताउँछन् । तालिम नलिने बीमाका बारेमा थौरै ज्ञान हुने वित्तिकै ग्राहक सामु पुग्ने, प्रोडक्टको बारेमा पनि ज्ञान नहुने केही साथिहरुको कारणले गर्दा सबैमा असर पुग्न गएको छ उनले बताए । बीमितहरुबाट पैसा संकलन गर्ने र पैसाहरु आफै खर्च गरिदिने केहि अभिकर्ताहरु पनि बजारमा पाईन थालेका छन् ।
आज पनि नेपाली समाजमा बीमा शिक्षा छैन् यो बीमा क्षेत्रमा देखिएको मूख्य चुनौति हो । उनी भन्छन् “कतिपय अभिकर्ता साथिहरुले गलत जानकारी दिने गरेको पाईन्छ यो चाहिँ बीमा क्षेत्रको अर्को चुनौति हो । बीमितबाट पैसा लिने, कम्पनीमा बुझाउन नजाने जस्ता गलत कार्यहरु आज केही बीमा अभिकर्ताहरुमा देखा परेको छ ।”
बीमितहरुलाई कहिल्लै केहि नहोस् भन्ने सोच हामि अभिकर्ताहरुमा हुन्छ । यदि केहि दुर्घटना भई गएमा आर्थिक समस्या बीमितहरुलाई हुँदैन् । त्यसैले बीमा विल्कुल समाजसेवा हो । उनी भन्छन्, हामि अभिकर्ताहरुले सरकारलाई कर तिर्छौ, जसले गर्दा राष्ट्र निमार्णमा पनि ठोस सेवा पुग्छ । समाजमा छरिएर रहेका फण्डहरु लाई संकलन गर्छौ, यसरी संकलन गरिएका फण्डहरु बैंकमा जान्छ र मोभिलाइज र रि युज गर्न सकिन्छ,” ।
बीमा प्रस्ताव लिएर जाँदा कतिपयले मरे पछि आउने पैसा के काम भन्ने उत्तर दिने गरेको बताउँछन् ओली । तर, कतिपयले बुझाए पछि सहजै बुझने गरेको उनी बताउँछन् ।
बीमा अभिकर्तामा धेरै गुणहरु हुन जरुरी छ । ओली भन्छन् कम्पनी प्रोफाइल, प्रोडक्टको बारेमा पोख्त, ग्राहकको स्वभाव कस्तो छ त्यो बुझ्न सक्ने क्षमता चाहिन्छ, ग्राहकहरुको पारिवारिक अवस्था साथै उसको आम्दानी कस्तो छ, थाहा पाएर मात्र त्यसै अनुसारको उपयुक्त प्रोडक्टका मानिसलाई सिफारिश गर्नुपर्छ ।
“बीमा भनेको जोखिम न्युनिकरण साथै बचत पनि हो । अभिकर्ता बीमा कम्पनी र बीमितको बीचमा मध्यस्थकर्ताको रुपमा काम गर्ने व्यक्ति हो,” उनले भने ।
ओली भन्छन् नेपाली समाजलाई बीमाको दायरामा ल्याउने मूख्य भुमिका अभिकर्ताहरुको नै हुन्छ । कम्पनीहरु गाँउ गाँउ, टोल टोल पुग्न सक्दैनन्, कम्पनी पुग्न नसकेको ठाँउमा पुग्ने भनेको नै अभिकर्ताहरु हुन्, त्यसैले सबै भन्दा बढी जिम्मेवार त अभिकर्ताहरु नै हुन्छन् जस्तो लाग्छ ।
अभिकर्ताहरु शहर केन्द्रित मात्र हुनु हुँदैन । बीमाको दायरा सबैमा पुर्याउनका लागि महत्वपूर्ण योगदान अभिकर्ताहरुको नै हुने भएकाले गाँउमा पनि गएर बीमाको प्रचार गर्नु पर्छ । बीमा गराउनु भन्दा पनि बीमाको शिक्षा दिनु पर्छ, उनले भने ।
श्रीमती र एक छोरी सँग रहँदै आएका ओली यो पेशामा सन्तुष्ट छन् । बीमा कम्पनीहरुले अभिकर्तालाई विभिन्न किसिमका तालिम, अभिकर्ताहरुलाई प्रेरित गराउने खालका स्किममहरु लगायत विभिन्न खालका कार्यक्रमहरु आयोजना गर्नाले अभिकर्ताहरुलाई सहज हुन्छ । अभिकर्ताहरु माझ यस्ता खालका कार्य प्रणाली ल्याएमा बीमा क्षेत्रमा आवद्ध जो कोहिले पनि राम्रो काम गरेर देखाउन सक्छन् ।
