काठमाडौं । चीनले पृथ्वीमा कृत्रिम सूर्य निर्माण गर्ने कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ।
चीनले आणविक फ्युजनमार्फत स्वच्छ र असीमित ऊर्जा उत्पादन गर्न विश्वको सबैभन्दा ठूलो सुपरकन्डक्टिङ फ्युजन चुम्बक सफलतापूर्वक निर्माण र परीक्षण गरेको छ। यो उपलब्धि सन् २०३० सम्ममा फ्युजन पावरबाट बिजुली उत्पादन गर्ने चीनको महत्वाकांक्षी योजनामा एउटा महत्वपूर्ण कोसेढुंगा हो। यससँगै चीन कार्बनमुक्त ऊर्जाको सबैभन्दा ठूलो स्रोत प्राप्त गर्न प्रयासरत अग्रणी देशहरुको श्रेणीमा सामेल भएको छ।
यो सुपरकन्डक्टिङ चुम्बक चिनियाँ विज्ञान प्रतिष्ठानअन्तर्गत प्लाज्मा भौतिकशास्त्र संस्थानद्वारा विकसित गरिएको थियो। यो २१ मिटर लामो र १२ मिटर चौडा एक विशाल डी–आकारको संरचना हो। यो विशाल संरचनाको तौल ५८२ टन छ।
कृत्रिम सूर्य के हो ?
कृत्रिम वा कृत्रिम सूर्य एउटा आणविक फ्युजन रिएक्टर हो। जसले सूर्यमा विशाल ऊर्जा उत्पन्न गर्ने प्रक्रियालाई दोहोर्याउँछ। यसले १० करोड डिग्री सेल्सियसभन्दा बढी तापक्रममा हाइड्रोजन परमाणुहरुलाई फ्युज गर्छ। यो प्रक्रियाले कार्बन डाइअक्साइड उत्पादन नगरी ठूलो मात्रामा ऊर्जा छोड्छ। वैज्ञानिकहरु विश्वास गर्छन् कि यो प्रविधि भविष्यमा असीमित ऊर्जाको स्रोत साबित हुनेछ।
विशाल चुम्बकका अतिरिक्त चिनियाँ अनुसन्धानकर्ताहरुले उच्च तापमान सुपरकन्डक्टिङ सेन्ट्रल सोलेनोइडको पनि सफलतापूर्वक परीक्षण गरेका छन्। यसलाई फ्युजन रिएक्टरको मुटु भनिन्छ। यो कार इन्जिनमा स्पार्क प्लगजस्तै काम गर्छ। फ्युजन रिएक्टरमा यो घटकले प्रतिक्रियाका लागि आवश्यक प्लाज्मा सुरु गर्न र कायम राख्न मद्दत गर्दछ।
विश्वको सबैभन्दा ठूलो सुपरकन्डक्टिङ चुम्बक
अनुसन्धानकर्ताहरुका अनुसार यो आजसम्मको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो सुपरकन्डक्टिङ फ्युजन रिएक्टर चुम्बक हो। यसको आयतन अन्तर्राष्ट्रिय थर्मोन्युक्लियर एक्सपेरिमेन्टल रिएक्टर (आईटीईआर)का लागि निर्मित समान चुम्बकभन्दा १.३ गुणा ठूलो छ। यसले भण्डारण गर्न सक्ने ऊर्जा पनि तीनगुणा ठूलो छ। आईटीईआरलाई हालसम्मको विश्वकै सबैभन्दा ठूलो फ्युजन परियोजना मानिन्छ।
चुम्बकले कसरी काम गर्छ ?
यो चुम्बकले धेरै शक्तिशाली चुम्बकीय क्षेत्र सिर्जना गर्दछ। जसले रिएक्टरभित्र रहेको प्लाज्मालाई राख्छ र यसलाई भित्ताहरु छुनबाट रोक्छ। यो प्लाज्मा १० करोड डिग्री सेल्सियसमा तताइएको ग्यास हो। चीनले यो प्रविधि पूर्ण रुपमा घरेलु सामग्री र उत्पादन क्षमता प्रयोग गरेर विकसित गरिएको जनाएको छ। चीनले फ्युजनका लागि बेइजिङको विदेशी आपूर्तिकर्तामाथिको निर्भरता हटाएको छ। –एजेन्सी
