काठमाडौं । पछिल्लो खबरहरुले विश्व अर्थतन्त्र खराब अवस्थामा रहेको मान्न सकिन्छ। जापानपछि बेलायतको अर्थतन्त्र पनि मन्दीमा फसेको छ। बेलायतको राष्ट्रिय तथ्यांक कार्यालय (ओएनएस) का अनुसार डिसेम्बरको त्रैमासिकमा बेलायतको अर्थतन्त्र ०.३ प्रतिशतले घटेको छ। यसअघि जुलाईदेखि सेप्टेम्बरसम्म यो ०.१ प्रतिशतले घटेको थियो।
डिसेम्बर त्रैमासिकमा बेलायती अर्थतन्त्रमा आएको गिरावट सन् २०२१ को पहिलो त्रैमासिकपछिकै सबैभन्दा ठूलो हो। बेलायतको अर्थतन्त्र विगत २ वर्षदेखि अस्तव्यस्त अवस्थामा छ। बैंक अफ इंग्ल्यान्डले यो वर्ष अर्थतन्त्रले गति लिने अपेक्षा गरेको छ।
बेलायतसँगै जापानको अर्थतन्त्र पनि मन्दीमा फसेको छ। त्यस्तै युरोपको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र जर्मनी पनि संघर्ष गरिरहेको छ। चीनको अर्थतन्त्र पनि धेरै आर्थिक मोर्चामा संघर्ष गरिरहेको छ। जापानको अर्थतन्त्र पनि मन्दीमा फसेको छ। लगातार दुई त्रैमासिक अर्थतन्त्रमा आएको गिरावटलाई मन्दी भनिन्छ। डिसेम्बर त्रैमासिकमा जापानको अर्थतन्त्र ०.४ प्रतिशतले घटेको छ। यसअघि जुलाईदेखि सेप्टेम्बरको त्रैमासिकमा जापानको जीडीपी ३.३ प्रतिशतले घटेको थियो। योसँगै जापान विश्वका ठूला अर्थतन्त्रको सूचीमा तेस्रोबाट चौथो स्थानमा झरेको छ।
अर्थशास्त्रीहरुले डिसेम्बर त्रैमासिकमा जापानको अर्थतन्त्र १ प्रतिशतको गतिमा बढ्न सक्ने अपेक्षा गरेका थिए। तर, यस्तो हुन सकेको छैन। अक्टोबरमा आईएमएफले जापानलाई उछिनेर जर्मनी विश्वको तेस्रो ठूलो अर्थतन्त्र बन्न सक्ने जनाएको थियो। बैंक अफ जापानले २०१६ मा खर्च र लगानीलाई प्रोत्साहित गर्न नकारात्मक ब्याज दरहरु लागू गर्यो र त्यसपछि कुनै परिवर्तन गरेको छैन। यसकारण जापानी मुद्रा येनमा अब संसारभरका लगानीकर्ताका लागि आकर्षक छैन। यसले येनको मूल्यलाई थप घटाएको छ।
यसैबीच विश्वको दोस्रो ठूलो अर्थतन्त्र चीन पनि धेरै आर्थिक मोर्चामा संघर्ष गरिरहेको छ। चीनमा बेरोजगारी चरम सीमामा छ। जनता खर्च गर्नुको सट्टा बचतमा व्यस्त छन्। घरजग्गाको गहिरो संकट छ। विदेशी कम्पनी र लगानीकर्ताले आफ्नो झोला भरिरहेका छन् र अमेरिकासँगको तनाव कम हुने संकेत देखिँदैन। करिब दुई दशकसम्म विश्वको विकास इन्जिन रहेको चीनप्रति लगानीकर्ता अब मोहभंग हुँदै गएको छ।
आगामी वर्षहरुमा चीनको अर्थतन्त्र निरन्तर ओरालो लाग्ने अनुमान गरिएको छ। रियल इस्टेट संकटले चीनको सम्पूर्ण अर्थतन्त्रलाई डुबाउन सक्ने विश्वास गरिएको छ। चीनको कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको करिब ३० प्रतिशत अचल सम्पत्तिले ओगटेको छ। यो संकटको असर अहिले बैंकिङ क्षेत्रमा पनि देखिन थालेको छ।
विश्वको सबैभन्दा ठूलो अर्थतन्त्र भएको देश अमेरिकाको अवस्था पनि राम्रो छैन। पछिल्लो २४ वर्षमा यसको ऋण ६ गुणा बढेको छ। सन् २००० मा अमेरिकाको ५.७ ट्रिलियन डलर ऋण थियो। जुन अहिले ३४.२ ट्रिलियन डलर पुगेको छ। यो २०१० मा १२.३ ट्रिलियन डलर र २०२० मा २३.२ ट्रिलियन डलर थियो। अमेरिकी कंग्रेसको बजेट कागजातअनुसार आगामी दशकसम्म देशको ऋण ५४ ट्रिलियन डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। केवल ३ महिनामा यो १ ट्रिलियन डलरभन्दा बढी बढेको छ। यो अमेरिकाको जीडीपीको १२५ प्रतिशत हो।
पछिल्लो ३ वर्षमा मात्रै अमेरिकाको ऋण १० ट्रिलियन डलरभन्दा बढीले बढेको छ। अमेरिकाले दैनिक १ अर्ब ८ करोड डलर ब्याज तिर्न खर्च गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ। –एजेन्सी
