काठमाडौं । लामो समयदेखि भ्रष्टाचार र अनियमितताको चपेटामा परेको दक्षिण एशियाली मुलुक बंगलादेशको बीमा बजार पछिल्लो समयमा राजनीतिक उथलपुथल र महाविपत्तीको समेत चपेटामा पर्दा थिलथिलो बनेको छ।
हालै देशका ११ उत्तरपूर्वी जिल्लामा आएको भीषण बाढी र राजनीतिक परिवर्तनले देशको जीवन बीमा क्षेत्रमा नकारात्मक प्रभाव परेको छ । यसैबीच कम्पनीको नयाँ व्यवसायवापतको बीमाशुल्क आम्दानी अघिल्लो वर्षको तुलनामा उल्लेख्य रुपमा घटेको छ । यस्तो अवस्थामा जीवन बीमा कम्पनीहरू व्यवस्थापन खर्चको दर बढ्ने भन्दै सञ्चालकहरू डराइ रहेका छन् ।
जीवन बीमाशुल्क आम्दानी कति घट्न सक्छ र व्यवस्थापन लागत कति बढ्न सक्छ भन्ने विषयमा अहिले नै यस क्षेत्रका कम्पनीहरूले कुनै जानकारी दिन असक्षम छन् ।
जीवन बीमा कम्पनीको व्यवसाय वृद्धि खर्चको तोकिएको सीमा र स्वीकृत खर्च सीमासँग सम्बन्धित रहेको उद्योग सरोकारवाला बताउँछन् । यस अवस्थामा, यदि बीमाशुल्क आम्दानी घट्छ भने, कम्पनीको खर्चको निश्चित सीमा पार गर्छ । यद्यपि, कम्पनीको स्थिर लागत लगभग सधैं समान रहन्छ। यस कारणले गर्दा, जब व्यापार घट्छ, व्यवस्थापन खर्चको दर सामान्यतया बढ्छ।
जीवन बीमा कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले हालैको सत्ता परिवर्तनपछि मुलुकको सामाजिक तथा राजनीतिक क्षेत्रमा अशान्तिको अवस्था रहेको बताएका छन् । उद्योगहरूमा कामदार र कर्मचारीको असन्तुष्टि बढेको छ । उच्च शिक्षण संस्थाहरू पनि अस्थिर छन्। धेरै बैंकहरुमा तरलता संकट छ ।
यिनै कारणले जनताको सामान्य आर्थिक गतिविधि ठप्प भई देशको जीवन बीमा क्षेत्रमा नकारात्मक असर परेको उनीहरुको अनुभव छ ।
नियामक निकाय आइडीआरएले जीवन बीमाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरुसँग गरेको भर्खरैको बैठक अनुसार यस वर्ष अगस्ट ३१ तारेखसम्म सबै जीवन बीमकको प्रथम बीमाशुल्क आम्दानीमा नकारात्मक वृद्धि भएको छ । अर्थात् २०२३ को पहिलो ८ महिनाको तुलनामा २०२४ को पहिलो ८ महिनामा जीवन बीमा कम्पनीको प्रथम बीमाशुल्क आम्दानी घटेको छ ।
प्रमुख कार्यकारीहरूका अनुसार राजनीतिक परिवर्तनपछि देशको अवस्था कस्तो हुन्छ भन्नेमा सर्वसाधारणमा आशंका छ । धेरै मानिसहरू यस्तो अवस्थामा आफूसँगै रहेको नगद दीर्घकालीन प्रकृतिको लगानी चाहिने बीमाका लागि खर्च गर्न चाहँदैनन्। जसका कारण जीवन बीमा क्षेत्रमा नयाँ बीमालेखको बिक्री घटेको छ । यसबाहेक बीमालेख नवीकरण दर पनि चिन्ताजनक दरमा घटेको छ ।
अर्कोतर्फ हालै आएको बाढीका कारण कुमिल्ला, फेनीलगायत बंगलादेशको उत्तरपूर्वी भेगका ११ जिल्लामा व्यापक क्षति पुगेको छ । यो घाटा पूर्ति गर्न यी क्षेत्रका सर्वसाधारण संघर्षरत छन् । फलस्वरूप, आर्थिक संकटमा परेका यी नागरिकले बीमा किस्ता तिर्न वा नयाँ बीमालेख खरिद गर्न सम्भव छैन।
जीवन बीमा क्षेत्रको प्रणाली अवस्थाबारे बंगलादेश इन्स्योरेन्स फोरमका कार्यवाहक महासचिव तथा जेनिथ इस्लामी लाइफका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एसएम नुरज्जमानले हालै आएको भीषण बाढीले देशको उत्तरपूर्वी भागमा व्यापक क्षति पुर्याएको बताए । यस क्षेत्रका जनता आर्थिक संकटमा छन् ।
उनले बाढी प्रभावित क्षेत्रमा राहत वितरण गरे पनि धेरै कम्पनीले ग्राहकका बीमा दाबी भुक्तानी नदिएको बताए । जीवन बीमा व्यवसायमा गिरावट आउनुको एउटा कारण बीमा दाबी भुक्तानी नहुनु भएको एसएम नुरज्जमान भनाइ छ ।
यसबाहेक, राजनीतिक परिवर्तनले जीवन बीमा क्षेत्रको लागि महत्त्वपूर्ण प्रभाव पारेको छ। देशको वर्तमान अवस्थामा धेरै मानिसहरू नगद गुमाउन चाहँदैनन्। जसका कारण बिमाशुल्क भुक्तानी गर्न अनिच्छुक वा बचत गर्न विचलन देखिन्छ । उनले जीवन बीमा व्यवसाय घट्नुमा विश्वविद्यालयलगायत शैक्षिक संस्थाको अस्थिरता र पोशाक उद्योगको अस्थिरतालाई पनि दोष दिए ।
चार्टर्ड लाइफ इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत एसएम जियाउल हकले भने, मेरो जानकारी अनुसार यो वर्ष कुनै पनि कम्पनीको व्यापार लक्ष्य पूरा हुन सकेको छैन वर्षको बाँकी समयमा पूरा गर्न गाह्रो छ। पहिलो वर्षको बीमाशुल्क आम्दानीमा अहिलेसम्म सबै कम्पनीको ऋण वृद्धि भएको छ । व्यवसाय घटेमा कम्पनीको व्यवस्थापन खर्चको दर बढ्ने उनको भनाइ छ ।
एसएम जियाउल हकले राजनीतिक परिस्थितिका कारण धेरै कम्पनीले राम्रोसँग व्यापार गर्न नसकेको बताए । राजनीतिक प्रचारका कारण कम्पनीहरूले नयाँ बीमालेख बिक्रीमा अवरोध पुर्याएको छ । फेरि, कम्पनीहरूमा चुक्ता बीमालेखको संख्या बढ्दै गएको छ। एकै समयमा, समर्पण र चुक्ता बीमालेखको संख्या बढ्दै गएको छ। अर्कोतर्फ, क्षेत्रीय कामदारलाई प्रोत्साहन गर्न कम्पनीका कर्मचारीको फिल्ड भ्रमणको संख्या बढ्दै गएको छ भने लागत पनि बढिरहेको छ ।
रुपाली लाइफ इन्स्योरेन्सका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गोलाम किबरियाले बीमा कम्पनीको बीमाशुल्क आम्दानी घटेमा खर्चको सीमा र स्वीकृत खर्चको सीमा घट्ने बताए । यद्यपि, कम्पनीको निश्चित लागतहरू सधैं समान दरमा हुन्छन्। यस कारण, जब व्यापार घट्छ, खर्चको दर स्वाभाविक रूपमा बढ्छ।
उनले अहिलेको राजनीतिक अवस्थामा जनताको आम्दानी घटेको बताए । जसका कारण बचत गर्न सकिरहेका छैनन् । फलस्वरूप जीवन बीमा कम्पनीहरूको नयाँ बीमालेख बिक्री घटेको छ । बाढी प्रभावित ११ जिल्लामा महिनौंदेखि व्यापार हुन सकेको छैन । यी क्षेत्रमा बीमा कम्पनीले पनि धेरै कार्यालय खोलेका छैनन् ।
श्रोतः इन्स्योरेन्सन्युजबंगलादेश
