काठमाडौं । दुई वर्ष अघि गम्भीर आर्थिक संकटमा फँसेको दक्षिण एशियाली मुलुक श्रीलंकाको अर्थतन्त्र विस्तारै तंग्रिदैछ। बाह्य ऋणको भार थेग्न नसकेपछि संकटग्रस्त घोषणा गरिएको श्रीलंकाले बाह्य ऋण पुनःसंरचनाको अवसर पाएको छ। सँगै श्रीलंकाको पर्यटन क्षेत्रको आम्दानी पनि उल्लेख्यरूपमा बढ्दा विदेशी मुद्रा संचितिमा भरथेग मिलेको छ।
श्रीलंकाले आफ्नो पर्याप्त बाह्य ऋणको पुनर्संरचना गर्न अन्तर्राष्ट्रिय सार्वभौम ऋणदाता र आधिकारिक ऋणदाता समिति (ओसीसी) सँग महत्वपूर्ण सम्झौताहरू गरेको छ।
श्रीलंकाले करिब १२.५ बिलियन डलरको अन्तर्राष्ट्रिय ऋणपत्रको पुनर्संरचना गर्न सुरक्षित गरेको पछिल्लो अस्थायी सम्झौता अहिलेको महत्वपूर्ण घटनाक्रम हो। ऋणपत्र धारकहरूसँगको दोस्रो चरणको औपचारिक वार्तापछि भएको यो सम्झौता गम्भीर आर्थिक संकटबाट बाहिर निस्किने दिशामा महत्वपूर्ण कदम हो।
यस सम्झौताको ढाँचाले सेप्टेम्बरबाट शुरू हुने ब्याज कम्पोनेन्टको भुक्तानीको साथ,ऋणपत्रको अंकित मूल्यमा २८ प्रतिशत कटौती गर्ने र विगतको ब्याजमा ११ प्रतिशतको कटौतीको प्रस्ताव गरेको छ। ऋणपत्रहरूलाई तीन प्रकारका उपकरणहरूमा पुनर्संरचना गरिनेछ, पहिलो सन् २०२८ मा परिपक्व हुने ४ प्रतिशत ब्याज दर भएको ऋण पत्र, दोश्रो आर्थिक कार्यसम्पादनको आधारमा समायोजन गरिएका भुक्तानीहरूसहितको म्याक्रो लिङ्क्ड ऋणपत्रहरूको शृङ्खला र तेश्रो भुक्तानी तालिकाहरूको उपलब्धिसँग बाँधिएको शासन सम्बन्धित ऋणपत्रहरू।
पेरिस क्लब राष्ट्रहरू (जापान, बेलायत र अमेरिका) र चीन र भारत जस्ता गैर पेरिस क्लब देशहरू समावेश भएका अन्तर्राष्ट्रिय सार्वभौम बन्धकहरू र ओसीसीसँगको सम्झौताले श्रीलंकालाई पर्याप्त राहत प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ।
राष्ट्रपति विक्रमा सिङ्घेले ऋण पुनर्संरचना सम्झौताले सबै द्विपक्षीय ऋण किस्ता भुक्तानी सन् २०२८ सम्म स्थगित गर्ने र सन् २०४३ सम्म विस्तारित सहुलियतपूर्ण शर्तहरूमा भुक्तानी गर्ने बाटो खुल्ला गर्ने बताए। यो पुनर्संरचनाले लगभग १० अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको कर्जा समेटेको छ, जसले वार्षिक ऋण भुक्तानी बोझलाई उल्लेखनीय रूपमा घटाउने अपेक्षा गरिएको छ।
यसअघि, श्रीलंकाको तिर्न बाँकी ऋण यसको कुल गार्हस्थ उत्पादनको ९.२ प्रतिशत थियो। नयाँ शर्तहरू अन्तर्गत, यो अंक सन् २०२७ र २०३२ को बीचमा ४.५ प्रतिशत भन्दा कम हुने अपेक्षा गरिएको छ। पेरिस क्लब सम्झौता महत्त्वपूर्ण छ किनकि यसले महत्त्वपूर्ण ऋणदाता राष्ट्रहरू समावेश गर्दछ र द्विपक्षीय ऋणको पुनर्संरचनाको लागि एक रूपरेखा प्रदान गर्दछ। चीनसँगको पुनर्संरचना सम्झौतासँगै यो सम्झौताले श्रीलंकाको वित्तीय स्थिति र ऋणलाई अझ दिगो रूपमा व्यवस्थापन गर्ने क्षमतालाई थप बलियो बनाउँछ।
साथै, पेरिस क्लबका सदस्यहरूले आगामी पाँच वर्षमा कुल २ अर्ब अमेरिकी डलर सहुलियतपूर्ण ऋण र अनुदान उपलब्ध गराउने प्रतिबद्धता जनाएका छन्। यी कोषहरू पूर्वाधार विकास, स्वास्थ्य सेवा, र शिक्षा, दीर्घकालीन दिगो विकासका लागि महत्वपूर्ण क्षेत्रहरूका लागि छुट्याइएको छ।
पेरिस क्लबको सहयोगले विश्वव्यापी वित्तीय चुनौतिहरूलाई सम्बोधन गर्न बहुपक्षीय सहयोगको महत्त्वलाई जोड दिन्छ र श्रीलंकाको अर्थतन्त्रलाई स्थिर गर्न र लगानीकर्ताहरूको विश्वास पुनर्स्थापित गर्न सामूहिक प्रयासलाई झल्काउँछ।
यसैगरी संकटपछि बिस्तारै लय समाउँदै गरेको श्रीलंकाको अर्थतन्त्रमा विदेशी पर्यटकको आगमनबाट सन् २०२४ को जुनसम्मको ६ महिने अवधिमा १ अर्ब ५० करोड अमेरिकी डलर योगदान मिलेको छ।
विदेशी मुद्राको संचिति बढ्दा श्रीलंकाकी मुद्राको क्रय शक्तिमा पनि क्रमशः सुधार देखिएको छ ।
