काठमाडौं । यो गर्मीको मौसम हो। नेपालमा मात्रै होइन विश्वका विभिन्न भागका मानिसको दैनिकी गर्मीबाट प्रभावित बनेको छ।
पश्चिम अफ्रिकाको देश मालीले कीर्तिमानी गर्मीकोे अनुभव गरिरहेको छ। जहाँको अवस्था यति खराब बनेको छ कि रोटी र दूधभन्दा आइस क्यूब (बरफका टुक्रा) महँगोमा बिक्री भइरहेको छ। मालीको राजधानी बामाकोमा एउटा पसल बाहिर भेटिएकी फातुमा याताराले भनिन्, ‘अत्यन्त गर्मी छ। म यहाँ बरफ किन्न आएकी हुँ।’
त्यहाँ बिजुलीको पनि समस्या छ। विद्युत् कटौतीको अवस्था यस्तो छ कि जनताको घरमा फ्रिजले पनि काम गर्न सकेको छैन। यस्तो अवस्थामा खाद्यान्न जोगाउन र गर्मीको मौसममा चिसो राख्न फातुमाले आइस क्युबको सहारा लिनु परेको छ।
बामाकोमा हिजोआज ४८ डिग्री सेल्सियस तापक्रम बढेको छ। यद्यपि, यी परिस्थितिमा आइस क्यूबले सीमित हदसम्म मात्र मद्दत गर्न सक्छ र तिनीहरुको मूल्य बढिरहेको गतिले जीवनलाई अझ कठिन बनाउँदैछ। फातुमा भन्छिन्, ‘कतिपय ठाउँमा आइस क्यूबको झोलाको मूल्य ३०० देखि ५०० फ्रयांक सीएफएसम्म पुगेको छ। यो निकै महँगो छ।’
बामाकोमा आइस क्यूबको यो मूल्यले तिनीहरुलाई रोटीभन्दा महँगो वस्तु बनाएको छ। जसको मूल्य सामान्यतया २५० फ्रयांक सीएफएसम्म हुन्छ।
गर्मीले नाना कोनाटे ट्रोरेका लागि अर्को ठूलो समस्या ल्याएको छ। पहिले हप्तामा एकपटक मात्रै खाना पकाउने गर्थे तर अहिले हरेक दिन खाना पकाउनु परेको छ। ट्रोरे भन्छिन्, ‘कहिलेकाहीँ दिनभर बिजुली काटिन्छ। जसका कारण खाना बिग्रन्छ र फाल्नुपर्छ।’
मालीमा करिब १ वर्ष अघिदेखि विद्युत् समस्या सुरु भएको थियो। सरकारी विद्युत् कम्पनीले वर्षौंदेखि करोडौँ ऋण लिएर मागअनुसार विद्युत् आपूर्ति गर्न सकेको छैन। मालीको ठूलो भागमा जेनेरेटरको सुविधा पनि छैन किनकि यसमा डिजेल वा पेट्रोल भर्नु उनीहरुको क्षमताभन्दा बाहिर छ।
बिजुली नहुँदा पंखा चलाउन नपाएर मानिसहरु घरबाहिर सुत्न बाध्य छन्। यसले उनीहरुको स्वास्थ्यमा असर परेको छ। बामाकोको बाहिरी भागमा रहेका सौमाइला मगा नाम गरेका एक युवाले भने, ‘हामी साँच्चै धेरै चिन्तित छौँ। रातिको तापक्रम ४६ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्छ, जुन सहन नसकिने खालको हुन्छ। गर्मी बढेसँगै बेहोस महसुस गर्न थालेको छु। म आफूलाई शान्त पार्ने गर्छु। यो मैले आफैँमा पानी छर्किनुपर्छ।’
मार्चदेखि मालीका केही भागमा तापक्रम ४८ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्न थालेको छ। यो गर्मीमा १०० भन्दा बढीले ज्यान गुमाएका छन्। बालबालिका र वृद्धवृद्धा बढी जोखिममा छन्। –बीबीसीबाट भावानुवादित
