काठमाडौं । टेस्लाको नयाँ रोडस्टर कार विशेष उपकरणको मद्दतले जमिनबाट अलि माथि उड्छ। तर, यदि यस समयमा दुर्घटना भयो भने बीमा कसले तिर्नेछ ?
अमेरिकामा कार प्रदर्शन गरिएपछि यो प्रश्न उठेको छ। यस्तो दुर्घटना नियमित मोटर बीमाअन्तर्गत पर्नेछ कि छैन भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन।
टेस्लाले बिहीबार (अक्टोबर १५) अमेरिकाको टेक्सासस्थित स्पेसएक्स परीक्षण केन्द्रमा कार प्रदर्शन गर्यो। परीक्षणका क्रममा चालकविहीन कारलाई विशेष प्रणाली प्रयोग गरेर उल्टो चलाइएको थियो। त्यसपछि यो जमिनबाट उठ्यो, घुम्यो र फेरि तल आयो। यो धेरै अन्य कारहरुमाथि पनि उफ्रियो। यद्यपि, यो हवाईजहाजजस्तै लामो समयसम्म उड्न सक्छ कि सक्दैन भन्ने कुरा अझै प्रमाणित भएको छैन।
रोडस्टर एक विद्युतीय खेलकुद कार हो। टेस्लाले यसको तीन संस्करणहरु जारी गर्ने योजना बनाएको छ। पहिलो संस्करण सार्वजनिक सडकहरुमा ड्राइभिङका लागि डिजाइन गरिएको हो। दोस्रोमा गति बढाउनका लागि विशेष प्रणाली छ। तेस्रो संस्करणमा जमिनबाट कार उठाउने प्रविधि रहेको छ।
यसमा प्रेसराइज्ड ग्यास रिलिज गर्न १० वटा विशेष उपकरणहरु छन्। यी उपकरणहरुमा कुल ६०० लिटर नाइट्रोजन ग्यास अटाउने ट्यांकहरु छन्। टेस्लाले स्पेसएक्ससँगको सहकार्यमा यो प्रविधि विकास गरेको हो। यद्यपि, यो संस्करण सडक प्रयोगका लागि अनुमोदन गरिएको छैन।
टेस्लाको दाबी छ कि यसको ‘थ्रस्ट’ संस्करण एक सेकेन्डभन्दा कम समयमा स्थिर अवस्थाबाट लगभग ९७ किलोमिटर प्रतिघन्टाको गतिमा बढ्न सक्छ। कम्पनीले यो पनि भन्यो कि नयाँ रोडस्टरको उच्चतम गति ३७० किलोमिटर प्रति घण्टा भन्दा बढी र एकपटक चार्ज गर्दा ४८० किलोमिटर भन्दा बढीको दायरा हुनेछ।
यो कार पहिलोपटक सन् २०१७ मा घोषणा गरिएको थियो र सन् २०२० मा डेलिभरीका लागि तालिकाबद्ध गरिएको थियो। धेरै ढिलाइपछि उत्पादन अब सन् २०२८ मा सुरु हुने तालिका छ।
मोटर बीमाले तपाइँको आफ्नै कारको क्षति र अन्य व्यक्तिहरु वा उनीहरुको सम्पत्तिको क्षतिको लागि छुट्टै सुरक्षा प्रदान गर्दछ। यद्यपि, सबै बीमा पोलिसीहरुले यी दुवै फाइदा प्रदान गर्दैनन्। राष्ट्रिय बीमा आयुक्त संघ (एनएआईसी) का अनुसार बीमा सम्झौताहरुले क्षति कभरेजको सीमा स्पष्ट रुपमा बताउँछन्। फलस्वरुप यदि तपाइँको ‘रोडस्टर’ (उडान कार) उडान गर्दा दुर्घटनामा परेको छ भने तपाइँले क्षतिपूर्ति पाउनुहुन्छ कि पाउनुहुन्न भन्ने कुरा बीमा सर्तहरु र कानुनहरुमा निर्भर गर्दछ।
यदि कार उचाइबाट खसेर कसैलाई चोट पुर्याउँछ वा घर वा अन्य सवारीसाधनलाई क्षति पुर्याउँछ भने क्षतिपूर्ति दाबी गर्न सकिन्छ। यदि चालकको लापरबाहीका कारण दुर्घटना भयो भने ऊ जिम्मेवार हुन सक्छ। यद्यपि, यदि कारको डिजाइन वा निर्माणमा त्रुटि छ भने निर्माता पनि जिम्मेवार हुन सक्छ। यद्यपि, बीमा कम्पनीले तिर्ने क्षतिपूर्तिको रकम व्यक्तिगत रुपमा निर्धारण गर्नुपर्छ।
कारको अद्वितीय प्रविधिले नयाँ जोखिमहरु पनि सिर्जना गर्न सक्छ। दबाबयुक्त ग्यास ट्यांकी फुट्नु, मेकानिकल विफलता वा कारको नियन्त्रण गुमाउनु सबैले ठूलो क्षति निम्त्याउन सक्छ। यद्यपि, त्यस्ता घटनाहरुको हद निर्धारण गर्न थप परीक्षण डेटा आवश्यक छ।
यस्तो सवारीसाधनका लागि मोटर बीमा मात्र पर्याप्त हुनेछ कि छैन वा उड्डयन बीमा पनि आवश्यक पर्नेछ कि छैन भन्ने कुरा स्पष्ट छैन। उड्डयन बीमाले विमानमा हुने क्षति र यात्रु वा अरुलाई हुने चोटपटकविरुद्ध सुरक्षा प्रदान गर्दछ। त्यसकारण रोडस्टरलाई विशेष बीमा आवश्यक पर्न सक्छ। जसमा दुवै समावेश छन्।
बीमाको मूल्य निर्धारण गर्नु पनि चुनौतीपूर्ण हुन सक्छ। ग्राहकले बीमाका लागि तिर्ने रकमलाई ‘प्रिमियम’ भनिन्छ। यो रकम सामान्यतया कारको मूल्य, यसको प्रयोग र दुर्घटनाको जोखिमलाई विचार गरेर निर्धारण गरिन्छ। यद्यपि, रोडस्टरजस्ता कारहरुसँग सम्बन्धित दुर्घटनाहरुको पर्याप्त डाटा हाल अभाव छ। त्यसैले कारको सुरक्षा र परीक्षण परिणामहरुका आधारमा प्रिमियम निर्धारण गर्न आवश्यक हुनेछ।
यो कार चलाउन अनुमति प्राप्त गर्नाले पनि धेरै जटिलताहरु खडा हुन्छन्। अमेरिकी उड्डयन नियामक एफएएले हाल प्रदर्शनमा रहेको रोडस्टरलाई विमान मान्न सकिँदैन भनी बताउँछ। यद्यपि, यसको अर्थ कार उडान गर्न स्वीकृत भएको होइन। भविष्यमा यसलाई छुट्टै स्वीकृति र विशेष चालक प्रशिक्षण आवश्यक पर्न सक्छ। बीमा नियमहरु यसलाई विचार गरिएको सवारीसाधनको प्रकारमा पनि निर्भर हुन सक्छ।
ठूलो दुर्घटनामा अत्यधिक क्षतिपूर्ति तिर्दा बीमा कम्पनीहरुमा आर्थिक दबाब पर्न सक्छ। यस्ता जोखिमहरुलाई कम गर्न पुनर्बीमा (पारस्परिक बीमा) प्रयोग गरिन्छ। यसमार्फत बीमा कम्पनीले अर्को बीमा वा पुनर्बीमा कम्पनीसँग ठूलो क्षतिको जोखिमको एक भाग साझा गर्दछ। रोडस्टरहरुको लागि पनि यस्तो व्यवस्था आवश्यक हुन सक्छ।
उड्ने कारहरुको बीमाका बारेमा अन्तर्राष्ट्रिय छलफल सुरु भएको छ। यस वर्षको जनवरी २ मा प्रकाशित एक विश्लेषणमा अमेरिकी बीमा डाटा विश्लेषण फर्म भेरिस्कले यी सवारीसाधनहरुको उच्च लागत र दुर्घटनाहरुको लागि दायित्व निर्धारणले बीमा कम्पनीहरुको लागि ठूलो चुनौती खडा गर्न सक्ने जनाएको छ।
रोडस्टरको अद्वितीय प्रविधिको लागि कुनै विशेष बीमा वा प्रिमियमको बारेमा हाल कुनै जानकारी छैन। टेस्लाले सन् २०२८ मा उत्पादन सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको जनाएको छ। तर, सार्वजनिक प्रयोगमा आउनु अघि कारलाई सुरक्षा र सरकारी स्वीकृति आवश्यक पर्नेछ। यो नयाँ प्रविधिले बीमा कम्पनीहरुका लागि नयाँ व्यापारिक अवसरहरु सिर्जना गर्न सक्छ।
