काठमाडौं। अमेरिकाले दक्षिण अमेरिकी लागूऔषध कार्टेलहरुविरुद्ध सैन्य कारबाहीको घोषणा गरेको छ। धेरै अमेरिकी युद्धपोत र समुद्री गस्ती विमानहरु दक्षिण अमेरिकी देशहरुको समुद्री सिमानामा घुमिरहेका छन्।
गत सेप्टेम्बर २ मा अमेरिकी नौसेनाले भेनेजुएलाको डुंगामा पनि मिसाइल आक्रमण गरेको थियो। यस आक्रमणमा ११ भेनेजुएलाका नागरिक मारिएका थिए। पछि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यो भेनेजुएलाको डुंगा लागूऔषधले भरिएको घोषणा गरे।
त्यसपछि अमेरिका र भेनेजुएलाबीचको सम्बन्धमा तनाव देखिएको छ। यद्यपि, यो पहिलोपटक होइन कि दुई देशबीचको सम्बन्ध यति धेरै बिग्रिएको छ। भेनेजुएलाको अमेरिकासँग जटिल सम्बन्ध रहेको छ। जुन तेल, राजनीति र सुरक्षासम्बन्धी विवादहरुले प्रभावित भएको छ।
भेनेजुएलामा कति तेल छ?
अल जजिराको रिपोर्टअनुसार भेनेजुएलामा विश्वको सबैभन्दा ठूलो प्रमाणित तेल भण्डार छ। यसको बाबजुद यो देश कच्चा तेलको निर्यातबाट थोरै पैसामात्र कमाउन सक्षम छ।
भेनेजुएलामा सन् २०२३ सम्ममा अनुमानित ३०३ अर्ब ब्यारेल तेल भण्डार थियो। यो सूचीमा साउदी अरेबिया २६७.२ ब्यारेलको साथ दोस्रो स्थानमा छ। त्यसपछि २०८.६ ब्यारेलको साथ इरान र १६३.६ ब्यारेलको साथ क्यानडा छ। यी ४ देश मिलेर विश्वव्यापी तेल भण्डारको आधाभन्दा बढी ओगटेका छन्।
भेनेजुएलामा अमेरिकाभन्दा पाँचगुणा बढी तेल
तुलनात्मक रुपमा हेर्ने हो भने अमेरिकासँग लगभग ५५ अर्ब ब्यारेल तेल छ। यस कारणले गर्दा विश्वमा प्रमाणित तेल भण्डार भएका देशहरुको सूचीमा अमेरिका नवौँ स्थानमा छ। यसको अर्थ भेनेजुएलाको भण्डार अमेरिकी भण्डारको पाँचगुणा बढी छ। यसका बाबजुद भेनेजुएला विश्वकै सबैभन्दा गरिब देशहरुमध्ये एक हो। यो देशले अमेरिकाको तेल आम्दानीको पाँचौँ भाग पनि कमाउँदैन।
भेनेजुएलाको कच्चा तेल किन कम मूल्यमा बेचिन्छ ?
भेनेजुएलाको तेल भण्डार मुख्यतया ओरिनोको बेल्टमा अवस्थित छ। यो क्षेत्र भेनेजुएलाको पूर्वी भागमा लगभग ५५ हजार वर्गकिलोमिटर (२१ हजार २३५ वर्ग माइल) मा फैलिएको विशाल क्षेत्र हो। यस बेल्टमा भारी कच्चा तेल पनि पाइन्छ। जुन धेरै चिल्लो छ र यसको घनत्व उच्च छ। यद्यपि यो परम्परागत तेलभन्दा निकाल्न धेरै गाह्रो र महँगो छ। यसलाई बिक्रीयोग्य बनाउन यस क्षेत्रमा तेल उत्पादन गर्न उन्नत प्रविधिहरु आवश्यक पर्दछ।
भेनेजुएलाको कच्चा तेलमा उच्च घनत्व र सल्फर सामग्रीका कारण यो तेल अन्य देशहरुको कच्चा तेलभन्दा कम मूल्यमा बिक्री हुन्छ।
तेल उत्पादनमा भेनेजुएला पछाडि
भेनेजुएलाको तेल उत्पादनमा राज्य स्वामित्वको कम्पनी पेट्रोलियोस डे भेनेजुएला एसएको प्रभुत्व छ। यो कम्पनीले ओरिनोको बेल्टको अधिकांश तेल उत्पादन र व्यवस्थापन गर्दछ। यद्यपि, यो कम्पनीले आफ्नो पुरानो पूर्वाधार, कम लगानी, कुव्यवस्थापन र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धका कारण समस्याहरुको सामना गर्दछ। यसका कारण भेनेजुएलाले आफ्नो विशाल तेल भण्डारलाई यसको पूर्ण क्षमतामा उपयोग गर्न सक्षम छैन।
भेनेजुएलाले कति तेल निर्यात गर्छ ?
आर्थिक जटिलताको अवलोकनकर्ता (ओईसी)को तथ्यांकअनुसार भेनेजुएलाले सन् २०२३ मा केवल ४.०५ अर्ब डलरको कच्चा तेल निर्यात गरेको थियो। यो साउदी अरेबिया (४१८१ अर्ब), अमेरिका (४१२५ अर्ब) र रुस (४१२२ अर्ब) लगायत अन्य प्रमुख निर्यातकर्ताभन्दा धेरै कम हो। कच्चा तेलबाहेक भेनेजुएलाले पेट्रोल र डिजेलजस्ता थोरै मात्रामा पेट्रोलियम उत्पादनहरु पनि निर्यात गर्दछ।
