काठमाडौं । अमेरिकामा लगभग भारु १० करोडको जीवन बीमा दाबी प्राप्त गर्न एक जीवित व्यक्तिलाई कागजमा मृत घोषित गरिएको घटना सार्वजनिक भएको छ। मृत्युको कथा प्रमाणित गर्न नक्कली शवदाह गृह रसिद पनि तयार पारिएको थियो। तर, अन्त्येष्टिको कुनै रेकर्ड फेला परेन। बीमा अनुसन्धान एजेन्सीको गुनासोपछि नगर निगमले अब यस विषयमा अनुसन्धान सुरु गरेको छ।
प्राप्त जानकारीअनुसार भारतको देहरादूनको एक परिवार विगत ८ वर्षदेखि अमेरिकामा बस्दै आएको छ। परिवारका एक सदस्यले त्यहाँ लगभग भारु १० करोडको जीवन बीमा गरेका थिए। परिवार फेब्रुअरीमा एक कार्यक्रममा भाग लिन आफ्नो देहरादून घर फर्कियो। त्यसपछि मृत्यु प्रमाणपत्रका लागि नगर निगममा आवेदन दायर गरिएको थियो। जसमा व्यक्तिको मृत्यु गत मार्च २१ मा भएको उल्लेख गरिएको थियो।
मामिलाको अनुसन्धान गर्ने अमेरिकी बीमा कम्पनीको भारतीय एजेन्सी डिलिजेन्स इन्टरनेसनलका अधिकारीहरु लगभग एक हप्ताअघि नगर निगममा पुगे र उजुरी दर्ता गरे। एजेन्सीका अनुसार मृत्यु प्रमाणपत्र जारी गरिएको व्यक्तिको मृत्यु पुष्टि हुन सकेन। चन्द्रबनी शवदाह गृहको रेकर्डमा पनि अन्त्येष्टिको कुनै विवरण फेला परेन।
नगर निगमको अनुसन्धानले आवेदनमा संलग्न अन्त्येष्टि रसिद पनि शंकास्पद पाएको छ। यो चन्द्रबनी शवदाह गृहबाट प्राप्त वास्तविक रसिदजस्तै देखिने गरी तयार पारिएको आरोप लगाइएको छ। मृत्यु प्रमाणपत्रका लागि आवेदनमा निगमको तोकिएको फारम र मृतक तथा आवेदकका आधार कार्डसहित आवश्यक कागजातहरु समावेश थिए।
शंकास्पद परिस्थितिहरुपछि प्रमुख नगर स्वास्थ्य अधिकारी डा आनन्द शुक्लाको निर्देशनमा एक हप्ताभित्र लिखित जबाफका लागि अनुरोध गर्दै आवेदकलाई सूचना जारी गरिएको थियो। यदि जबाफ सन्तोषजनक छैन भने एफआर्यआर दर्ता गरिनेछ।
नगर निगमले अब जन्म र मृत्यु प्रमाणपत्र जारी गर्ने प्रक्रियालाई थप कडाइ गरिरहेको छ। अनलाइन शुल्क भुक्तानी प्रणाली लागू गर्ने निर्णय गरिएको छ। अधिकारीहरुले भने कि दूनमा पहिले पनि नक्कली प्रमाणपत्रका घटनाहरु रिपोर्ट गरिएका छन्। अनुसन्धानपछि त्यस्ता प्रमाणपत्रहरु खारेज गरिएको थियो।
नगर निगमको नियमअनुसार मृत्युको २१ दिनभित्र प्रमाणपत्रका लागि आवेदन दिएमा मृतक र आवेदकको अन्त्येष्टि रसिद र आधार कार्डको प्रतिलिपिहरु पेस गर्नुपर्छ। २१ दिनपछि आवेदनसँगै शपथपत्र र मृत्यु घोषणा प्रमाणपत्र बुझाउनु पर्नेछ। एक वर्षपछि प्रमाणपत्रका लागि एसडीएम स्तरमा सबै कागजातको प्रमाणीकरण पनि आवश्यक छ। –एजेन्सी
