काठमाडौं । दुबईको बुर्ज खलिफाले विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवनको उपाधि गुमाउन सक्छ। यो रेकर्ड अब तोडिने संघारमा छ। साउदी अरेबियाको जेद्दामा एउटा गगनचुम्बी भवन निर्माण भइरहेको छ। जसको उचाइले मात्र परियोजनाको स्केलको अनुमान दिन्छ।
यसलाई जेद्दा टावर भनिन्छ। यसलाई पहिले किंगडम टावर भनेर चिनिन्थ्यो। पूर्ण रुपमा सम्पन्न भएपछि यो कम्तीमा १ हजार मिटर (१ किलोमिटर) सम्म बढ्नेछ। यो उचाइसँगै यो एक किलोमिटरको अंक पार गर्ने विश्वको पहिलो भवन बन्नेछ।
पछिल्लो निर्माण प्रगतिअनुसार अगस्ट २०२६ सम्ममा जेद्दा टावरको संरचना यसको १०९ औँ तल्लामा पुगेको छ। लगभग ४३० मिटरको उचाइमा पुगेको हो। यसको अर्थ भवन अझै पनि यसको अन्तिम उचाइभन्दा धेरै तल छ। तर, जमिनभन्दा माथि उठेको यसको संरचना अब टाढाबाट हेर्दा विशाल गगनचुम्बी भवनजस्तो देखिन्छ।
टावरमा १५७ तलाभन्दा बढी हुने योजना छ। निर्माणको गति पनि निरन्तर बढिरहेको छ। इन्जिनियरिङ फर्म थोर्नटन टोमासेट्टीका अनुसार यसको मुख्य संरचना लगभग एक तला र प्रतिहप्ता लगभग ४ मिटर थपिँदैछ।
यो बुर्ज खलिफाभन्दा कति अग्लो हुनेछ ?
हाल विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवन दुबईको बुर्ज खलिफा हो। जुन ८२८ मिटरमा उचाइमा छ। जेद्दा टावरको प्रस्तावित उचाइ कम्तीमा १ हजार मिटर छ। यसको अर्थ दुईबीच लगभग १७२ मिटरको भिन्नता हुनेछ। सरल भाषामा भन्नुपर्दा जेद्दा टावर पूरा भएपछि बुर्ज खलिफाको ८२८ मिटरको रेकर्ड पार हुनेछ।
जेद्दा टावर अमेरिकी वास्तुकार एड्रियन स्मिथद्वारा डिजाइन गरिएको हो। चाखलाग्दो कुरा के छ भने बुर्ज खलिफाको डिजाइनमा एड्रियन स्मिथ पनि संलग्न थिए।
माथिबाट हेर्दा जेद्दा टावरको आकार तीन पंखुडीजस्तै देखिन्छ। यो डिजाइन केवल दृश्य आकर्षणका लागि मात्र होइन। हावा यति अग्लो भवनका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौतीमध्ये एक हो। टावरको आकार हावाको चाप र परिणामस्वरुप वायुप्रवाहलाई ध्यानमा राखेर डिजाइन गरिएको छ। यसको अर्थ डिजाइन र इन्जिनियरिङ दुवै एकैसाथ गरिएको छ।
जेद्दा टावरमा कार्यालय र घरमात्र रहने छैनन्। यसमा होटल, आवासीय ठाउँ, सेवा प्रदान गरिएको अपार्टमेन्ट र अन्य सुविधा पनि समावेश छन्। यसको सबैभन्दा उल्लेखनीय सुविधामा लगभग ६३० देखि ६३८ मिटरको उचाइमा विश्वको सबैभन्दा अग्लो अवलोकन डेकहरुमध्ये एक समावेश हुनेछ। टावरको माथि हेलिप्याड पनि योजना गरिएको छ।
जेद्दा टावर केवल अग्लो भवनका रुपमा निर्माण गरिएको छैन। लगभग २०० कोठा भएको लक्जरी होटल पनि प्रस्ताव गरिएको छ। थप रुपमा त्यहाँ निजी आवास र सेवा प्रदान गरिएको अपार्टमेन्टहरू हुनेछन्। भवन जति अग्लो हुन्छ, आवासीय ठाउँहरु त्यति नै विशेष र महँगो हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यस परियोजनाको कथा केवल इन्जिनियरिङका बारेमा मात्र होइन। निर्माण सन् २०१३ मा सुरु भयो तर केही वर्षपछि रोकियो। सन् २०१८ पछि जेद्दा टावरको निर्माण लामो समयसम्म रोकियो। परियोजनावरिपरिको वित्तीय र राजनीतिक परिस्थिति यसको प्रमुख कारणहरुमध्ये एक थियो।
सात वर्षको रोकिएपछि जनवरी २०२५ मा निर्माण पुनः सुरु भयो। त्यसपछि परियोजनालाई अगाडि बढाउन २ अर्ब डलरभन्दा बढीको नयाँ सम्झौताको खबर आयो र साइटमा ठूलो मात्रामा काम पुनः सुरु भयो।
हालको निर्माण प्रगतिलाई ध्यानमा राख्दै जेद्दा टावर सन् २०२८ को आसपासमा सम्पन्न हुने अपेक्षा गरिएको छ। यदि परियोजना योजनाअनुसार सम्पन्न भयो भने विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवनको रेकर्ड फेरि एकपटक परिवर्तन हुनेछ। ८२८ मिटरको बुर्ज खलिफा नम्बर १ बाट नम्बर २ मा सर्नेछ। जेद्दा टावर कम्तीमा १ हजार मिटर पुग्ने गरी विश्वको सबैभन्दा अग्लो भवन बन्नेछ। –एजेन्सी
