काठमाडौं । पहिला जनावरहरुलाई असर गर्ने शामोन्डा भाइरस अहिले मानिसमा फैलिएको छ। फ्रान्समा यो भाइरसबाट संक्रमित एक बिरामीको मृत्यु भएको छ।
यो पहिलोपटक हो कि कुनै मानिस यो भाइरसबाट संक्रमित भएको छ। बिरामी फ्रान्सको लियोनको अस्पतालमा उपचार भइरहेको थियो। उनी पहिले नै गम्भीर रोगबाट पीडित थिए र उनको शरीरको रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा उल्लेखनीय कमी आएको थियो। यो घटनाले जनावरबाट सर्ने यो भाइरस मानिसका लागि कति खतरनाक छ भन्ने प्रश्न उठाएको छ।
शामोन्डा भाइरसले मुख्यतया गाईवस्तु र अन्य पशुधनलाई संक्रमित गर्छ। यो मिड्ज भनिने साना कीराहरुको टोकाइबाट फैलिन्छ। यो भाइरस पहिलोपटक सन् १९६५ मा नाइजेरियामा पत्ता लागेको थियो। यो अहिले १२ भन्दा बढी युरोपेली देशमा फैलिएको छ। यद्यपि, विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) का अनुसार ठूलो मात्रामा मानव प्रकोपको जोखिम हाल कम छ।
शामोन्डा भाइरस के हो ?
शामोन्डा एक भाइरस हो। जसले धेरैजसो जनावरहरुलाई संक्रमित गर्छ। गाईहरुमा यसले ज्वरो, पखाला र दूध उत्पादन घटाउन सक्छ। संक्रमित मिजले जनावरलाई टोक्दा भाइरस शरीरमा प्रवेश गर्न सक्छ। यो भाइरस पहिलोपटक सन् १९६५ मा नाइजेरियामा गाई र अन्य पशुधनमा पत्ता लागेको थियो। त्यसपछि अफ्रिका र एसियाका केही भागहरुमा यसको संक्रमण भएको थियो।
यो भाइरस पहिलोपटक यस वर्षको जुलाईको अन्त्यमा युरोपमा पत्ता लागेको थियो। अक्टोबर २० सम्ममा फ्रान्स, जर्मनी, स्पेन र आयरल्यान्डसहित १२ भन्दा बढी युरोपेली देशमा यसको संक्रमण भएको खबर बाहिर आएको छ। यी देशहरुले ठूलो संख्यामा गाईवस्तु पाल्छन्। फ्रान्सेली अधिकारीहरु विश्वास गर्छन् कि यो भाइरस वसन्त ऋतुदेखि नै देशमा फैलिरहेको छ।
यो भाइरसले जनावरहरुलाई कसरी संक्रमित गर्छ ?
पशुधनमा शामोन्डा भाइरस सबैभन्दा बढी प्रचलित छ। गाईका साथै भेडा, बाख्रा, घोडा र अल्पाकासजस्ता जनावरलाई पनि असर गर्न सक्छ। संक्रमित जनावरहरुलाई ज्वरो र पखाला लाग्न सक्छ र गाईहरुले पहिलेभन्दा कम दूध उत्पादन गर्न थाल्न सक्छन्। केही अवस्थामा गर्भवती जनावरहरुले गर्भपतन पनि गर्न सक्छन्।
तिनीहरुका गर्भमा रहेका बच्चाहरुले पनि गम्भीर जटिलताहरु अनुभव गर्न सक्छन्। केही घोडामा मस्तिष्क र स्नायु क्षति पनि देखिएको छ। यद्यपि, युरोपमा पत्ता लागेको भाइरसको नयाँ भेरियन्टहरुको जनावरहरुमा दीर्घकालीन प्रभाव स्पष्ट छैन।
मानिसहरुका लागि शामोन्डा भाइरस कति खतरनाक छ?
फ्रान्समा यो भाइरस मानिसमा संक्रमणको पहिलो रेकर्ड गरिएको केस हो। बिरामीलाई पहिले नै गम्भीर रोग लागेको थियो र उनी गम्भीर रुपमा रोग प्रतिरोधात्मक क्षमतामा कमजोर थिए। फ्रान्सेली अधिकारीहरुले शंका गरेका छन् कि बिरामीले पूर्वी फ्रान्समा संक्रमित मिड्जको टोकाइबाट भाइरस संक्रमित भएको थियो। जहाँ यस वर्ष यो भाइरस गाईवस्तुहरुमा फैलिएको थियो।
अधिकारीहरुका अनुसार बिरामीको मस्तिष्क समस्याहरु शोमान्ड भाइरससँग जोडिएको हुन सक्छ। यद्यपि, बिरामीको मृत्यु र भाइरस संक्रमणबीचको सम्बन्ध अझै अनुसन्धानको क्रममा छ। डब्ल्यूएचओका अनुसार अहिलेसम्म उपलब्ध जानकारीका आधारमा यो एक पृथक केस हो। हाल मानिसहरुमा भाइरसको व्यापक प्रसारणको जोखिम कम छ। यद्यपि, यसका बारेमा जानकारी हाल सीमित छ। त्यसैले यसको खतरालाई पूर्ण रुपमा बुझ्न थप अनुसन्धान आवश्यक छ।
यो भाइरसको निगरानी गर्नु किन महत्वपूर्ण ?
शामोन्डा भाइरस डब्ल्यूएचओको रोगहरुको सूचीमा समावेश छैन। त्यसकारण देशहरुले संगठनलाई केसहरु रिपोर्ट गर्न आवश्यक छैन। भाइरस युरोपेली संघको नियमहरुमा पनि समावेश छैन र त्यसैले केसहरुका लागि कुनै समर्पित निगरानी प्रणाली छैन।
यस कारणले गर्दा विश्वभरका विभिन्न देशहरुमा यो भाइरसबाट संक्रमित जनावरहरुको संख्याका बारेमा पूर्ण जानकारी प्राप्त गर्न गाह्रो छ। यसको फैलावट तथा जनावर र मानिस दुवैमा यसको प्रभाव बुझ्न थप जानकारी आवश्यक छ। हाल यो भाइरस मानिसमा व्यापक रुपमा सर्ने जोखिम कम छ। धेरै युरोपेली देशहरुमा गाईवस्तुको संक्रमण र पहिलो मानिस केसपछि यो भाइरसको निगरानी गर्नु महत्वपूर्ण छ। –एजेन्सी
