काठमाडौं । विश्व संकटमा छ। पश्चिम एसियामा तनावले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिमा विनाशकारी प्रभाव पार्न सक्छ।
यो चेतावनी संयुक्त राष्ट्रसंघको व्यापार तथा विकास निकाय यूएनसीटीएडीले जारी गरेको हो। यसले मध्यपूर्वमा तनावका कारण उत्पन्न ऊर्जा संकटले ठूलो खतरा निम्त्याएको र विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा दबाब सिर्जना गरिरहेको चेतावनी दिएको छ। जसले गर्दा विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि गत वर्षको २.९ प्रतिशतबाट घटेर २०२६ मा २.६ प्रतिशत हुने सम्भावना छ।
विश्वव्यापी वृद्धिलाई असर गर्ने ऊर्जा मूल्यहरु
यूएनसीटीएडीका अनुसार पश्चिम एसियामा द्वन्द्वका कारण उत्पन्न ऊर्जा संकटले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिलाई प्रतिकूल असर गरिरहेको छ। आफ्नो व्यापार तथा विकास प्रतिवेदनमा यूएनसीटीएडीले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि गत वर्षको २.९ प्रतिशतबाट घटेर यस वर्ष २.६ प्रतिशत हुने अनुमान गरेको छ। यसले यो पनि भनेको छ कि वस्तु र सेवामा विश्वव्यापी व्यापार स्थिर मूल्यमा यस वर्ष ४ प्रतिशतले बढ्ने अनुमान गरिएको छ। यद्यपि, व्यापारमा हुने अनुमानित वृद्धिको धेरैजसो उच्च ऊर्जा लागतले गर्दा हुने अपेक्षा गरिएको छ।
यूएनसीटीएडीको पछिल्लो प्रक्षेपण बढ्दो भूराजनीतिक जोखिम, विश्वव्यापी व्यापार ढाँचामा परिवर्तन र कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) को उदयसँग सम्बन्धित वित्तीय जोखिमहरुका बारेमा चिन्ताको बीचमा आएको छ। यूएनसीटीएडीले आफ्नो प्रतिवेदनमा भनेको छ, ‘सन् २०२६ मा एसियाले विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिमा ५९ प्रतिशत योगदान पुर्याउने अनुमान गरिएको छ।
यी प्रक्षेपणहरुले पश्चिम एसिया संकट र ऊर्जा मूल्य वृद्धिबाट व्यापक अर्थतन्त्रमा दबाबको बाबजुद विश्वव्यापी वृद्धिलाई समर्थन गर्न एशियाको भूमिका प्रदर्शन गर्दछ।
अमेरिका–चीन व्यापार गतिशीलता परिवर्तन हुँदैछ
प्रतिवेदनले अमेरिका र चीन बीचको जारी तनावका कारण व्यापारमा आएको परिवर्तनलाई उजागर गर्दछ। यूएनसीटीएडीले भन्यो, ‘सन् २०२४ देखि चीन र संयुक्त राज्य अमेरिकाबीचको व्यापार २० प्रतिशतभन्दा बढीले घटेको छ। जब कि पूर्वी एसियाले चीन र उत्तर अमेरिका दुवैसँग व्यापार विस्तार गरेको छ।’
एजेन्सीले चेतावनी दियो कि व्यापार र लगानीमा प्रतिबन्धले नयाँ कम्पनीहरुलाई रणनीतिक क्षेत्रहरुमा प्रवेश गर्न बढ्दो रुपमा गाह्रो बनाइरहेको छ। यूएनसीटीएडीका अनुसार निर्यात नियन्त्रण, लगानी जाँच र आपूर्ति शृंखला अवस्थाहरुले नयाँ प्रवेशकर्ताहरुका लागि रणनीतिक क्षेत्रहरुमा पहुँचलाई जटिल बनाइरहेका छन्।
एआईसम्बन्धी यो प्रमुख चेतावनी
ऊर्जाको मूल्य र अमेरिका–चीन तनावको प्रभावलाई उद्धृत गर्दै यूएनसीटीएडीले एआई को बढ्दो प्रयोगबाट व्यावसायिक अवसर र वित्तीय जोखिम दुवैका बारेमा अपेक्षा व्यक्त गरेको छ। यूएनसीटीएडीका अनुसार सेमिकन्डटरहरुसहित एआईसँग सम्बन्धित उत्पादनहरु सामान व्यापारको प्रमुख चालकका रुपमा देखा परेका छन्। यद्यपि, एआईसँग सम्बन्धित व्यापारमा वृद्धि स्वचालित रुपमा व्यापक वृद्धिमा अनुवाद हुँदैन।
प्रतिवेदनले यो पनि चेतावनी दिन्छ कि एआईको बढ्दो लोकप्रियताले वित्तीय स्थिरतामा जोखिम निम्त्याउन सक्छ। किनकि बजारहरु केही कम्पनीमा बढ्दो रुपमा निर्भर हुँदै जान्छन्। यद्यपि, एजेन्सीले यी कम्पनीहरुको नाम खुलासा गरेन। –एजेन्सी
