काठमाडौं । तपाइँले अहिलेसम्म विश्वको नक्सा देख्नुभएको अब फरक देखिनेछ। संयुक्त राष्ट्रसंघको महासभाले ‘नक्सा सच्याउ’ प्रस्ताव पारित गरेको छ। जसको उद्देश्य विश्व नक्सामा देश र महादेशहरुको वास्तविक आकारलाई अझ सही रुपमा प्रतिबिम्बित गर्नु हो।
भारत, फ्रान्स र संयुक्त अधिराज्यसहित १६४ देशले प्रस्तावको समर्थन गरेका छन्। अमेरिका यसको विरोध गर्ने एक मात्र देश थियो। जब कि ६ देशले मतदानमा अनुपस्थित रहे। अफ्रिकी देश टोगोले प्रस्ताव पेस गरेको थियो।
मर्केटर नक्सामा देश र महादेशहरु उनीहरुको सही आकारमा देखाइएका छैनन्। उदाहरणका लागि अफ्रिकी महादेश र ग्रिनल्यान्ड मर्केटर नक्सामा बराबर देखिन्छन्। तर, वास्तविकतामा अफ्रिका १४ गुणा ठूलो छ। नयाँ नक्सा समान पृथ्वी प्रक्षेपणले जमिनको आकारलाई राम्रोसँग चित्रण गर्दछ।
समुद्रमा जहाजहरुलाई मार्गदर्शन गर्नका लागि सन् १५६९ मा जेरार्डस मर्केटरले मर्केटर नक्सा सिर्जना गरेका थिए। जेरार्डस मर्केटर एक पोलिस नक्साकार थिए र उनको नक्सा विश्वव्यापी रुपमा मान्यता प्राप्त थियो। यद्यपि, यो नक्सामा केही कमजोरी थिए। यो किनकि दुई–आयामी ग्लोबको सतहमा नक्सालाई सही रुपमा प्रक्षेपण गर्न असम्भव थियो। मर्केटर नक्सामा भूमध्य रेखा नजिकका देशहरु साना देखिन्छन्। जब कि तिनीहरु टाढा जाँदा तिनीहरुको आकार बढ्छ।
यो निर्णयले देश र महादेशहरुको वास्तविक क्षेत्रफललाई असर गर्दैन। नक्साको आकार मात्र परिवर्तन हुन सक्छ। नयाँ नक्साले सीमाना परिवर्तन गर्दैन। नयाँ प्रक्षेपणमा अफ्रिका धेरै ठूलो देखिनेछ। जब कि युरोप र उत्तरी अमेरिका सानो देखिनेछ।
महासभाको प्रस्ताव गैरबाध्यकारी छ। यसको अर्थ विश्वव्यापी रुपमा प्रयोग गरिएका नक्साहरुलाई मर्केटर नक्साले तुरुन्तै प्रतिस्थापन गर्नु अनिवार्य छैन। मुख्य उद्देश्य भनेको अझ सटीक र समानुपातिक कार्टोग्राफिक विधिहरुलाई प्रोत्साहन गर्नु हो।
मतदानअघि संयुक्त राष्ट्रसंघले टोगोका विदेशमन्त्री रोबर्ट दुसीलाई उद्धृत गर्दै भनेको थियो, ‘नक्साले विश्वको हाम्रो बुझाइलाई आकार दिन्छ। तिनीहश्रले शिक्षालाई मार्गदर्शन गर्छन्, कल्पनालाई बढावा दिन्छन् र हाम्रो सामूहिक सोचलाई प्रभाव पार्छन्।’ –एजेन्सी
