काठमाडौं । राष्ट्रिय सूचना आयोगले गत २०७५ माघ २० गते देशैभरिका सबै बैंक, बित्तिय संस्था अनि बीमा कम्पनीहरुलाई आ–आफ्नो कम्पनीमा सूचना अधिकारी नियुक्त गर्न निर्देशन दियो । सूचना आयोगले उक्त आदेश कार्यान्वयन गर्न बीमा समितिलाई नै निर्देशन दिएको भएपनि बीमा समितिले नै सुचना अधिकारी नियुक्त गरेको छैन । बीमा समितिमा केही पहिलेसम्म पुजन ढुंगेल(अधिकारी) सूचना अधिकारीको रुपमा कार्यरत भएपनि अहिले उनलाई अन्यत्र नै सरुवा गरिएका कारण सूचना अधिकारी पद रिक्त छ ।
सूचनाको हकसम्बन्धी ऐन २०६४ को दफा १९ (ख) बमोजिम सार्वजनिक निकायमा रहेका अभिलेख, लिखत वा अन्य सामाग्री सम्बन्धी सूचना सूचिकृत गर्री मिलाइ राख्न आदेश दिन सक्ने अधिकार आयोगलाई छ । सोही अधिकार अनुसार आयोगले गत २०७३ पुस १९ गते नै सबै राजनीतिक दल, नेपाल राष्ट्र बैंक र सो बैंक मातहत रहेको २३७ वटा बैंक, बीमा समिति र सो मातहत रहेका २७ वटा बीमा कम्पनीलाई सूचना अधिकारी नियुक्त गर्नका लागि तीन बुँदे निर्देशन जारी गरेको थियो । त्यस्तै २५७ ओटा गैर सरकारी सरकारी संस्थाहरुलाई पनि तीन बुँदे निर्देशन पालना गर्न आदेश दिएको थियो ।
राष्ट्रिय सूचना आयोगले दिएको उक्त निर्देशन अझै बीमा कम्पनीहरुले पालना गरेका छैनन् । बीमा क्षेत्रका न्यून कम्पनीले मात्रै उक्त आदेश पालना गरेका छन् । युनियन लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले आधिकारिक रुपमा सूचना अधिकारी नियुक्त गरेको छ । सो कम्पनीले डेपुटी सिईओ कपिल दाहाललाई सूचना अधिकारीको रुपमा नियुक्त गरेको छ । त्यस्तै प्राईम लाईफ इन्स्योरेन्सले कम्पनी सचिव राजन प्रसाद अधिकारीलाई सूचना अधिकारी तोकेको छ । त्यस्तै सिद्धार्थ इन्स्योरेन्समा मनोज द्यौराली सूचना अधिकारी तोकिएको छन् । निर्जिवन बीमा कम्पनीहरु मध्ये सिद्धार्थ इन्स्योरेन्स एक मात्र सूचना अधिकारी तोक्ने कम्पनी हो । यस बाहेक अन्य कम्पनीहरुमा सूचना अधिकारी नै छैनन् ।
सबैभन्दा ठूलो बीमा कम्पनीको रुपमा कारोबार गर्दै आएको नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले पनि सुचना अधिकारी नियुक्त गरेको छैन । त्यसो त मेट लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले आफ्नो वेभसाईटमा कम्पनीका सञ्चालक तथा व्यवस्थापकहरुको विवरण समेत उपलब्ध गराएको छैन ।
केही कम्पनीहरुले सूचना अधिकारी भनेर आन्तरिक रुपमा नियुक्त गरेपनि कार्यालयमा फोटो र मोबाईल नम्बरसहितको विवरण राख्ने तथा वेभसाईटमा फोटो, मोबाईल नम्बरसहितको जानकारी अपलोड गरेका छैनन् ।
राष्ट्रिय सूचना आयोगका प्रमुख आयुक्त कृष्णहरि बास्कोटाले सूचना अधिकारी नियुक्त गर्नु भन्ने आफ्नो निर्देशन पालना नभएको फेला परे कानुन बमोजिम हुने बताए । प्रमुख आयुक्त बास्कोटाले इन्स्योरेन्स खवरडटकमसँग भने, ‘अहिले कहीबाट लिखित उजुरी परेको छैन, राष्ट्रिय सूचना आयोगमा उजुरी परेका बखत इजलासले कस्तो कारवाही गर्दछ भनेर आदेश दिनेछ ।’
