काठमाडौं । विश्वव्यापी ‘रेयर अर्थ’ उद्योगमा चीनको एकाधिकार छ। चीनले खानीको दुई तिहाइ र प्रशोधनको ९० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सा नियन्त्रण गर्दछ।
चीनले यो प्रभुत्वलाई रणनीतिक हतियारका रुपमा प्रयोग गरिरहेको छ। हालै चीनले धेरै देशमा रेयर अर्थको निर्यात घटाएको छ।
संयुक्त राज्य अमेरिकामा चीनको रेयर अर्थ निर्यातमा पनि उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। सन् २०२६ को पहिलो ६ महिनामा अमेरिकामा चीनको रेयर अर्थ म्याग्नेटको मासिक निर्यात औसत ४७९ टन थियो। यो सन् २०२१ पछिको सबैभन्दा कम वार्षिक मासिक औसत हो।
सन् २०२२ र २०२४ को बीचमा निर्यात औसत ५८६ टन थियो। जुन हालको दरभन्दा लगभग २२ प्रतिशतले बढी हो। रेयर अर्थ म्याग्नेटहरु विद्युतीय सवारीसाधन, औद्योगिक स्वचालन र रक्षाजस्ता उद्योगका लागि महत्वपूर्ण छन्। त्यसकारण तिनीहरुको आपूर्ति सुरक्षित गर्नु अमेरिकी निर्माताहरुका लागि प्रमुख प्राथमिकता हो। यसले इरान युद्धमा फसेको अमेरिकाको कठिनाइलाई झनै बढाएको छ।
अक्टोबरमा अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प र चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ एउटा सम्झौतामा पुगे। चीनले व्यापार युद्ध रोक्नको एउटा भागका रुपमा रेयर अर्थ म्याग्नेट आपूर्ति जारी राख्ने वाचा गरेको थियो। यद्यपि, चीनले आफ्नो वाचा पूरा गर्न असफल भइरहेको छ।
चीन उद्योगमा प्रमुख शक्ति बनेको छ र विश्वव्यापी रेयर अर्थ म्याग्नेट चुम्बक उत्पादनको ९० प्रतिशतभन्दा बढी नियन्त्रण गर्दछ।
सन् २०२४ मा चीनले २ लाख ७० हजार मेट्रिक टन रेयर अर्थ उत्पादन गरेको थियो। जुन विश्वव्यापी उत्पादनको ६९ प्रतिशत हो। यसको तुलनामा अमेरिकाले ४५ हजार टन र म्यानमारले ३१ हजार टन उत्पादन गरे।
अमेरिकाले विश्वव्यापी उत्पादनको ११ प्रतिशत ओगटेको छ भने म्यानमारले ८ प्रतिशत ओगटेको छ। नाइजेरिया, अस्ट्रेलिया र थाइल्यान्डले पनि रेयर अर्थ उत्पादन गर्छन्। –एजेन्सी
