काठमाडौं । संयुक्त राज्य अमेरिकामा बीमा ठगीका कारण बीमा कम्पनीले वार्षिक ३ खर्ब ८ अर्ब ६० करोड अमेरिकी डलर गुमाउने गरेका छन् । फोर्ब्स एडभाइजरका अनुसार अमेरिकामा संगठितरूपमा बीमा ठगीमा लाग्नेहरूले बीमाको पुरै प्रकृयामा कुनै पनि बेला धोकाधडी गरेर अनुचितरूपमा दाबी हात पार्ने गरेका छन् ।
ठगीका लागि बीमा प्रकृयाभर, बीमालेख खरिद देखि दाबी समाधानसम्म जानी बुझि धोका दिने गरेका छन् । अमेरिकामा जीवन बीमा, सम्पत्ती र दुर्घटनाभन्दा पनि सबैभन्दा बढी ठगी हुने स्वास्थ्य बीमामा हुन्छन्।
बीमा ठगीले बीमकहरूलाई मात्र असर गर्दैन – यसले आम उपभोक्ताको लागि चर्को बीमाशुल्क भुक्तानी गर्नुपर्ने पनि हुन्छ। पछिल्लो समयमा प्रविधिमा भएको प्रगतिले जालसाजी विरुद्ध लड्ने आशा प्रदान गरेको छ। बीमकले स्वचालितरूपमा ठगी पत्ता लगाउने प्रणालीमा लगानी गरेर ठगी चाँडै पहिचान गर्न र रोक्ने प्रयास गर्न सक्छन् । बीमा ठगी विरुद्धको गठबन्धन (सिएआएफ) द्वारा २०२१ को सर्वेक्षणले बीमक बीच यी प्रणालीहरूको व्यापक एकीकरणको खाँचो औंल्याएको छ।
बीमा ठगीको तथ्याङ्कः
यद्यपि स्वास्थ्य बीमा ठगीले अमेरिकामा सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण वित्तीय प्रभाव पारेको छ, बीमा ठगीको प्रभाव विभिन्न क्षेत्रहरूमा फैलिएको छ। एक अनुमानित तथ्यांक अनुसार ३ खर्ब ८ अर्ब ६० करोड अमेरिी डलर वार्षिक प्रत्येक वर्ष अमेरिकामा बीमा ठगीमा गुमाइन्छ।
बीमा ठगीका कारण हुने नोक्सानीको भार प्रत्येक बीमितको टाउकोमा पर्ने गरेको छ । अनुमान अनुसार प्रति बीमित वार्षिक ९ सय अमेरिकी डलर बीमितले ठगी र जालसाजीका कारण अतिरिक्त बीमाशुल्क भुक्तानीको भार व्यहोर्नु परिरहेको छ।
बीमा ठगीको सबैभन्दा महँगो वर्ग स्वास्थ्य हेरचाह बीमा ठगी हो । यस अन्तर्गत बीमकले वार्षिक अनुमानित १ खर्ब ५ अर्ब अमेरिकी डलर नोक्सानी व्यहोर्नु परेको छ । दोश्रोमा जीवन बीमा अन्तर्गत ७४ अर्ब ७० लाख र सम्पत्ति तथा दुर्घटना बीमा ठगी अन्तर्गत ४५ अर्ब अमेरिकी डलर वार्षिकरूपमा नोक्सानी हुने गरेको छ।
कुल दाबीमध्ये २० प्रतिशत ठगीः
कुल दाबीमध्ये २० प्रतिशत दाबी ठगीका माध्यमबाट नै गरिएका हुन्छन् । अमेरिकी अनुसन्धान संस्थानहरूको अध्ययन अनुसार कर छली पछि बीमा दाबीमा हुने ठगी अमेरिकामा दोस्रो सबैभन्दा महँगो सेतो-पोशाक पछाडिबाट हुने अपराध हो।
बीमा ठगीले उपभोक्ताहरूको लागि उच्च बीमाशुल्क, साथै उच्च कर र बीमा सेवाहरूमा मूल्यवृद्धिको दबाब दिन्छ।
निर्माण कम्पनीहरूले निर्माण मजदुरको अनिवार्य बीमावापतको बीमाशुल्क खर्च जोगाउनका लागि सन् २०२० मा प्रत्येक महिना १३ लाखदेखि २१ लाख कामदारहरूलाई जानाजान असंगठित क्षेत्रका कामदारका रूपमा वर्गिकरण गरेर खर्च अपलेखन गरेका थिए ।
बीमा दाबी मार्फत् हुने ठगी वा धोकाधडी सन् १९९४ को हिंसात्मक अपराध नियन्त्रण र कानून प्रवर्तन अधिनियम अन्तर्गत एक संघीय अपराध हो, जसले संघीय सरकारलाई अन्तरराज्यीय वाणिज्य संलग्न हुँदा मुद्दा सम्बोधन गर्न अनुमति दिन्छ।
बीमा ठगी के हो?
प्राविधिक सुधारहरू र निरन्तर रोकथाम प्रयासहरूको बावजुद पनि, बीमा ठगीले व्यवसायी, बीमक र उपभोक्तामा वित्तीय नोक्सानीको भार थोपरि रहेको छ। बीमा ठगी भनेको कम्पनी वा उपभोक्ताले जानीजानी व्यक्तिगत लाभको लागि बीमा कम्पनीलाई धोका दिनु हो।
बीमा दाबी प्रशोधन गर्ने प्रकृयाहरू, बीमालेखको प्रयोग, बिक्री वा जोखिमाङ्कन प्रकृयाहरूमा ठगीको संभावनाहरू हुन सक्छ।
नेशनल एसोसिएसन अफ इन्स्योरेन्स कमिश्नरहरूले जालसाजी व्यवहार पत्ता लगाउन मद्दत गर्ने प्रविधिको बढ्दो प्रयोगको कारणले गर्दा बीमा ठगी घट्दै गएको हुनसक्ने अनुमान गरेका छन् ।
सामान्य ठगीः
बीमक माझ, सबैभन्दा सामान्य प्रकारको ठगीलाई बीमाशुल्क ठगी भनिन्छ, जसलाई बीमा एजेन्ट वा दलालले बीमालेख बीमाशुल्क भुक्तानी (बीमा कम्पनीमा पेश नगरी) राख्ने वा बीमाशुल्क सङ्कलन गर्दा इजाजतपत्र बिना सञ्चालन गर्ने र दाबी रद्द गर्ने भनेर परिभाषित गरिन्छ।
कडा ठगीः
कडा ठगी हो जब कसैले जानीजानी बीमा दाबीबाट पैसा प्राप्त गर्न नोक्सानी पुर्याउने कार्य गर्छ। उदाहरणका लागि, यस प्रकारको धोकाधडी तब हुन्छ जब कसैले जानाजानी बीमा गरिएको सम्पत्ति नष्ट गर्छ ।
जानाजानी आगजनी, सवारी साधन नष्ट गर्ने आदि यस श्रेणीमा पर्छन्। कडा ठगीलाई एक अपराध मान्न सकिन्छ, जसको परिणामस्वरूप जेल सजाय समेत हुन सक्छ।
२०२० मा, लगभग ९ हजार कारहरू संयुक्त राज्यमा जानाजानी आगो लगाइएको थियो ।
नरम ठगीः
नरम खाले ठगी वा धोकाधडी तब हुन्छ, जब बीमितले बीमा सम्बन्धमा खुलाउनुपर्ने तथ्यहरू खुलाउँदैन वा तथ्य ढाँट्ने कार्य गर्छ। कडा खाले ठगी एकै पटकमा हुन्छ भने यस्तो नरम खाले ठगी पटक पटक र स सानो रकमको दाबीका लागि हुन्छ। श्रोतः फोर्ब्स एडभाइजर
