काठमाडौं । प्राकृतिक प्रकोपका कारण विश्वव्यापी बीमाकृत सम्पत्ति क्षति सन् २०२६ को पहिलो ९ महिनामा ९२ अर्ब पुगेको छ। यो १० वर्षको औसत (१२८ अर्ब) भन्दा २९ प्रतिशतले कम हो र सन् २०१९ पछिको सबैभन्दा कम बीमाकृत सम्पत्ति क्षति हो।
सन् २०२६ को तेस्रो त्रैमासिकका लागि ग्यालाघर रिको ‘प्राकृतिक प्रकोप र जलवायु’ प्रतिवेदनअनुसार बीमा उद्योगले लगातार ६ त्रैमासिकमा १० अर्ब डलरभन्दा बढी बीमाकृत क्षति भएको प्राकृतिक प्रकोप देखेको छैन। यो दशकहरुमा यस्तो सबैभन्दा लामो अवधि हो।
यसका बाबजुद ग्यालाघर रिको प्रतिवेदनले हालैका समयमा औसतभन्दा कम प्रकोप क्षतिलाई जोखिम घटेको प्रमाणका रुपमा लिन नहुने पनि सुझाव दिएको छ। ‘मध्यम खालका प्रकोपहरुको बढ्दो गतिविधिसँगै सन् २०२६ मा एल निनो अवस्थाहरु पनि द्रुत रुपमा देखा पर्दैछन्’, प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘जसले अहिलेसम्म रेकर्ड गरिएका सबैभन्दा शक्तिशाली एल निनो घटनाहरुमध्ये एक निम्त्याउन सक्छ।’
अमेरिकी राष्ट्रिय महासागर तथा वायुमण्डलीय प्रशासन –एनओएए) ले जनवरी २०२७ सम्म एल निनो ‘धेरै बलियो’ स्तरमा रहने सम्भावना ८१ प्रतिशतभन्दा बढी रहेको अनुमान गरेको छ। पूर्वानुमानले संकेत गर्छ कि यो २०२६ को चौथो त्रैमासिकमा शिखरमा पुग्न सक्छ। त्यसपछि यो सन् २०२७ मा कमजोर हुन थाल्नेछ। सम्भवतः ला निनामा निम्त्याउनेछ।
बीमा र पुनर्बीमा कम्पनीहरुका लागि यस्ता परिवर्तनहरुले क्षेत्रीय जोखिम ढाँचाहरुलाई उल्लेखनीय रुपमा परिवर्तन गर्न सक्छ। यसले उनीहरुलाई आफ्नो जोखिम सान्द्रता, सञ्चय र पुँजी परिनियोजन रणनीतिहरुको पुनः मूल्यांकन गर्न आवश्यक पर्न सक्छ।
प्रतिवेदनमा ऐतिहासिक रुपमा ईएनएसओ चक्रमा परिवर्तनहरुले प्राकृतिक प्रकोप गतिविधिमा पनि उल्लेखनीय उतारचढाव निम्त्याएको उल्लेख छ। त्यसकारण बीमा उद्योग सन् २०२७ नवीकरण मौसम नजिकिँदै गर्दा, मौसम र जलवायु ढाँचाहरुमा सम्भावित परिवर्तनहरुको निगरानी गर्नु बढ्दो रुपमा महत्वपूर्ण हुँदै जान्छ।
बढ्दो तापक्रम र खडेरी
प्राकृतिक प्रकोपबाट हुने क्षतिको अतिरिक्त प्रतिवेदनले बढ्दो तापक्रम र लामो समयसम्मको खडेरीलाई सन् २०२६ को प्रमुख चिन्ताका रुपमा प्रकाश पारेको छ। सन् २०२६ को पहिलो ९ महिनामा विश्वव्यापी तापक्रम आधुनिक रेकर्डहरुमा रेकर्ड गरिएको दोस्रो सबैभन्दा तातो थियो। जुन कम्तीमा १८५० देखिको हो।
यसको परिणामस्वरुप डढेलो बढ्न सक्छ, कृषिमा क्षति, यातायात प्रणालीमा अवरोध र खडेरीसँग सम्बन्धित बीमा दावीहरुमा उल्लेखनीय वृद्धि हुन सक्छ। ‘पहिलो नजरमा सन् २०२६ बीमा उद्योगका लागि धेरै हदसम्म अनुकूल वर्ष भएको छ’, ग्यालाघर रिका प्रमुख विज्ञान अधिकारी स्टिभ बोवेनले भने, ‘मुख्यतया विश्वव्यापी रुपमा बीमा कभर गरिएको क्षति हालको औसतभन्दा कम थियो। किनकि उद्योगले ठूलो क्षतिका घटनाहरुको उल्लेखनीय एकाग्रतालाई बेवास्ता गर्यो।’
‘यद्यपि, विनाशकारी घटनाहरु र परिणामस्वरुप बीमाकृत क्षति एउटै कुरा होइनन्। विश्वले सन् २०२६ मा धेरै ठूला प्रकोपहरु देखेको थियो। तर, यीमध्ये धेरै कम स्थानहरुमा वा परिस्थितिहरुमा भएका थिए जसको परिणामस्वरूप ठूलो बीमा गरिएको क्षति हुने थियो’, उनले भने, ‘धेरैजसो महँगा घटनाहरुको गहिरो आर्थिक, मानवीय र सामाजिक प्रभाव परेको थियो। अन्ततः यी क्षतिहरुको क्षतिपूर्तिको भार सरकार, व्यवसाय र प्रभावित समुदायहरुमा भारी पर्यो।’
स्टिभका अनुसार धेरैजसो महँगा घटनाहरुको प्रभाव आर्थिक, मानवीय र सामाजिक स्तरहरुमा गहिरो थियो। ‘अन्ततः यी क्षतिहरुको क्षतिपूर्तिको भार सरकार, व्यवसाय र प्रभावित समुदायहरुमा भारी पर्यो’, उनले भने, ‘अगाडि हेर्दा सन् २०२७ मा ला निनाजस्तो अवस्थाको सम्भावनाले प्रकोप परिदृश्य एक वर्षबाट अर्को वर्षमा कति छिटो परिवर्तन हुन सक्छ भन्ने कुराको सम्झना गराउँछ। यी शान्त अवधिहरुले हाम्रो जोखिम, नोक्सान सञ्चय र पोर्टफोलियो लचिलोपनको पुनर्मूल्यांकन गर्ने अवसर प्रदान गर्दछ।’ –एजेन्सी
