काठमाडौं । संयुक्त राष्ट्र संघीय विकास नियोग(युएनडीपी)ले रसुवाको भोटेकोशीमा भदाै १० गते आएको भीषण बाढीले निम्त्याएको विनाशका कारण ८४ हजार जनसंख्या प्रभावित बनेको प्रारम्भिक अनुमान सार्वजनिक गरेको छ।
युएनडीपीले प्रकाशन गरेको विपद् पछिको अवस्थाबारे प्रारम्भिक प्रतिवेदनमा रसुवा, नुवाकोट, धादिङ, गोरखा,चितवन, तनहुँ जिल्लाका १७ पालिका अन्तर्गतका ८४ हजार २७० सर्वसाधारण प्रभावित बनेका छन्।
भूउपग्रह प्रणाली, स्थानीय तहबाट प्राप्त प्रारम्भिक विवरण, राष्ट्रिय जनगणना तथ्याङ्क र प्रक्षेपणका आधारमा गरिएको प्रारम्भिक क्षति अनुमान अनुसार, प्रभावित मानिसहरूको सबैभन्दा धेरै संख्या सीमित संख्याका नगरपालिकाहरूमा केन्द्रित छ। सबैभन्दा धेरै प्रभावित जनसंख्या विदुर (नुवाकोट) का छन् । कुल प्रभावितमध्ये त्यहाँ २५,३५४ जना (३०.१%) छन्, त्यसपछि बेनिघाट रोराङ (धादिङ) ११,३१३ (१३.४%) र गजुरी (धादिङ) ७,९९१ (९.५%) सर्वसाधारण प्रभावित बनेका छन्। यी तीन नगरपालिकाहरूमा मात्र ४४,६५८ प्रभावित व्यक्तिहरू छन्, जुन कुल प्रभावित जनसंख्याको लगभग ५३% हो। अन्य उल्लेखनीय रूपमा प्रभावित नगरपालिकाहरूमा इच्छा कामना (चितवन) ६,५६० जना र गल्छी (धादिङ) ६,५३७ जना छन्।
यसले विपदको प्रभावहरूको सबैभन्दा ठूलो केन्द्रिकरण नुवाकोट र धादिङमा छ। जसमा विदुर नगरपालिकाभित्र मात्र कुल प्रभावित मानिसहरूको लगभग एक तिहाइ अंशक समेटिएका छन् ।
नेपालको २०७८ सालको राष्ट्रिय जनसंख्या तथा आवास जनगणनाबाट गणना गरिएको बहुआयामिक जोखिम सूचकांकको आधारमा प्रभावित नगरपालिकाहरूमा लगभग ७६% जनसंख्या औसतभन्दा बढी बाढी पूर्वको जोखिमका आधारमा उच्च जोखिम भएका पालिकाहरूमा बसोबास गर्छन् ।
हालको प्रारम्भिक मूल्याङ्कन अनुसार, बाढीले बगाएका व्यक्तिगत सम्पत्ति, वनस्पति, चट्टान, थिग्रिएका माटो लगायत ठोस वस्तु सहित कुल २२ लाख मेट्रिक टन लेदो, माटो, भग्नावशेषमध्ये ५ लाख ५६ हजार २०० मेट्रिक टन भग्नावशेषहरू भवनसँग सम्बन्धित छन् ।
मूल्याङ्कन गरिएका २,३५९ भवनहरू मध्ये, १,८९० लाई ध्वस्त, १८७ लाई क्षतिग्रस्त र २८२ लाई सम्भावित क्षतिग्रस्तको रूपमा वर्गीकृत गरिएको छ। नुवाकोटको बिदुरमा लगभग ४,५६,४०० टन लेदो सहितको फोहोर छ, त्यसपछि गोसाईकुण्डमा ८८,२०० टन लेदो सहितको फोहोर छ। बाँकी नगरपालिकाहरूले अनुमानित भवनसँग सम्बन्धित फोहोरको लगभग २ प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन्।
प्रारम्भिक मोडलिङले आवासीय र व्यावसायिक भवनहरूमा लगभग १७ करोड अमेरिकी डलरको सम्भावित क्षतिको अनुमान गरेको छ, जसको मोडलिङ सीमा ११ करोड ८६ लाख अमेरिकी डलर देखि २२ करोड ३ लाख अमेरिकी डलर रहेको छ। लगभग सबै अनुमानित भवन क्षति बागमती प्रदेशमा केन्द्रित छ, विशेष गरी रसुवा र नुवाकोटमा नदी छेउछाउका बस्तीहरूमा । यो अनुमानले बाढी डुबानबाट भवनहरूमा हुने सम्भावित प्रत्यक्ष क्षतिलाई मात्र समेटेको युएनडीपीको प्रतिवेदना उल्लेख छ। प्रतिवेदनका अनुसार, यसले प्रकोपको पूर्ण आर्थिक प्रभावलाई समेटेको छैन।
