काठमाडौं । गुगलको नयाँ उत्पादन विलोको जताततै चर्चा भइरहेको छ। एलन मस्कले गुगलका सीईओ सुन्दर पिचाईसँग पनि यस विषयमा कुरा गरिरहेका छन्। यस्तो अवस्थामा प्रश्न उठ्छ कि गुगलले के बनाएको छ ? जसलाई लिएर सबै उत्साहित छन्। कम्पनीले गुगल विलो चिप यही हप्तामात्र सार्वजनिक गरेको थियो।
यो एउटा क्वान्टम चिप हो। जसले केही मिनेटमा सबैभन्दा कठिन कार्य पनि गर्न सक्छ। यो चिपका कारण समानान्तर ब्रह्माण्ड र मल्टिभर्सजस्ता अवधारणामा पनि छलफल हुन थालेका छन्। यो चिप भविष्यमा धेरै परिवर्तन हुन सक्छ भन्ने विश्वास गरिएको छ।
गुगल विलो के हो ?
गुगल विलो कम्पनीको क्वान्टम चिप हो। जसलाई अर्को पुस्ताको चिप पनि भनिन्छ। यो चिप सेन्ट बारबरास्थित कम्पनीको क्वान्टम ल्याबमा तयार गरिएको हो। यो चिपले सबैभन्दा कठिन गणितीय समस्यालाई पनि केही मिनेटमै हल गर्न सक्छ। आजका सुपर कम्प्युटरहरुले ब्रह्माण्डको उमेरभन्दा पनि बढी समय लिने कामहरु यस चिपबाट मात्र ५ मिनेटमा समाधान गर्न सकिन्छ।
यो चिपको परिचय दिँदै गुगलका सीईओ सुन्दर पिचाईले लेखे, ‘यो विलो हो, हाम्रो नयाँ क्वान्टम कम्प्युटिङ चिप। हामीले यस चिपमा धेरै क्युबिट प्रयोग गरेका छौँ, जसका कारण गल्तीहरु कम गर्न सकिन्छ। यसले क्वान्टम क्षेत्रमा ३० वर्ष पुरानो समस्या समाधान गर्छ।’
यो चिप क्वान्टम कम्प्युटिङमा प्रयोग गरिनेछ। गुगलले भन्यो, ‘आजका सबैभन्दा शक्तिशाली सुपर कम्प्युटरहरुले १० सेप्टिलियन (१० पछि २५ शून्य राखेर प्राप्त हुने संख्या) वर्षमा ५ मिनेटमा गर्ने काम विलोले गर्न सक्छ। १० सेप्टिलियन यति ठूलो संख्या हो कि ब्रह्माण्डको उमेर योभन्दा सानो छ।’
क्वान्टम कम्प्युटिङ के हो ?
क्वान्टम कम्प्युटिङले क्वान्टम मेकानिक्सका सिद्धान्तहरुमा काम गर्छ। जसले परम्परागत कम्प्युटरहरुको क्षमताभन्दा बाहिरका समस्याहरु समाधान गर्न सक्छ। सरल भाषामा भन्दा परम्परागत कम्प्युटरहरु बिटहरुमा काम गर्छन्। यसमा जानकारी ० वा १ का रुपमा मात्र प्रशोधन गरिन्छ। क्वान्टम कम्प्युटिङमा क्युबिट प्रयोग गरिन्छ। यसमा ० वा १ वा दुवैसँगै हुन सक्छ। यो प्रक्रियालाई सुपरपोजिसन भनिन्छ। यी क्युबिटहरुका कारण क्वान्टम कम्प्युटरहरुले एकैसाथ धेरै गणना गर्न सक्छन्। जसका कारण कठिन र जटिल समस्या पनि सजिलै समाधान गर्न सकिन्छ।
यो चिपको फाइदा के होला ?
गुगलले विलोमार्फत के गर्यो, त्यो धेरै महत्त्वपूर्ण छ। यद्यपि यसको सबैभन्दा ठूलो चुनौती वास्तविक जीवनमा यसका फाइदाहरु हेर्नु हो। गुगलले विश्वास गर्छ कि यो चिपले एआई, औषधि, ऊर्जा प्रणाली र फ्युजन ऊर्जा अनुसन्धानमा धेरै मद्दत गर्नेछ। यो चिप एआईको क्षेत्रमा निकै सहयोगी साबित हुने विश्वास गरिएको छ। एआई मोडेललाई तालिम दिन यसलाई धेरै डाटा दिनुपर्छ। क्वान्टम कम्प्युटर यस मामिलामा सहयोगी साबित हुन सक्छ किनभने तिनीहरुले डेटा छिटो गणना गर्न सक्छन्।
किन यसलाई ठूलो सफलता मानिन्छ ?
वास्तवमा क्वान्टम कम्प्युटिङमा ठूलो चुनौती त्रुटि हो। यहाँ क्विटहरुले एक–अर्कालाई प्रभाव पार्छन्। यस्तो अवस्थामा कुनै पनि क्युबिटमा समस्या आएमा सम्पूर्ण गणना नै गलत हुन्छ। अर्कोतर्फ जति धेरै क्युबिट प्रयोग गरिन्छ, त्रुटिको जोखिम त्यति नै बढ्छ। गुगलले यो चिपमा १०५ क्युबिट प्रयोग गरेको बताएको छ। यी क्युबिटका साथ विलोले दुई बेन्चमार्कहरुमा क्वान्टम एरर करेक्सन र र्यान्डम सर्किट स्याम्पलिङमा बेस्ट–इन–क्लास प्रदर्शन गरिरहेको छ।
