हेम राज रिमाल
वि.स २०२४ साल भन्दा पहिले नेपालमा भारतीय जीवन बीमा निगमले विशेष शर्तमा कार्यालय खोलेर व्यवसाय सञ्चालन गर्ने गरेको विभिन्न लेखहरुमा पढ्न पाईन्छ । नेपालको तत्कालिन कम्पनी ऐन २०२१ अनुसार सरकारी स्वामित्वमा रहने गरी वि.स २०२४ सालमा राष्ट्रिय बीमा संस्थान खुलेसंगै नेपालमा बीमाको औपचारिक शुरुवात भएको हो । अधिकृत पुँजी रू. १ करोड र चुक्ता पुँजी रू. २५ लाख रहेको त्यसबेला संस्थानले निर्जीवन बीमा मात्र गर्ने गर्यो ।
पुरानो तथ्यलाई हेर्ने हो भने वि.सं. २०२९ साल फागुन ७ गतेका दिनदेखि राष्ट्रिय बीमा संस्थानले जीवन बीमाको पनि सुरुवात गरेको थियो । नेपाल मै जीवन बीमाको शुरुवात भएसंगै भारतीय जीवन बीमा निगमले आफ्नो बीमा व्यवसाय संस्थानलाई हस्तान्तरण गरी नेपालमा रहेको आफ्नो कार्यालय बन्द गर्यो ।
यसरी नेपालको बीमा इतिहासलाई हेर्दा जीवन बीमाको क्षेत्रमा अझै केही वर्ष ठुलो सम्भावना छ । नेपालमा बीमा व्यवसाय सुरु भएको पाँच दशकमा २५ प्रतिशत हिस्सा मात्र बीमा भएको देखिन्छ । करिब ४ वर्ष पहिले नेपालमा जम्मा ८ प्रतिशत बीमाको हिस्सा रहेको थियो । हिस्सा दर पछिल्लो केहि वर्ष यता उल्लेखनिय रुपमा बढेको देखिन्छ तर यो नै प्रर्याप्त छैन । सरकारले कुल जनसंख्याको ३८ प्रतिशत बीमाको पँहुच बढाउने भनेको छ । सामान्य भाषामा भन्नुपर्दा बीमा करार हो, जोखिम हस्तान्तरणको बिधि हो ।
नेपालमा जीवन बीमा अभिकर्ताको माध्यमबाट गर्ने गरिन्छ । बीमा अभिकर्तालाई हेर्दा पछिल्लो समय युवाहरुको क्रेज बढेको देखिन्छ । समाजसेवाको माध्यमबाट आर्थिक लाभ पनि हुन्छ र बीमीतलाई त जोखिम बहन त हुने नै भयो । हामिलाई चाहिने प्रमुख कुरा जीवन रक्षा र आर्थिक सुरक्षा हो । जीवन रहे मात्रै भविष्यको योजना बन्छ । योजना निर्माणका लागि आर्थिक पाटो बलियो हुनुपर्दछ । सानो सानो रकम बचत र सुरक्षा पनि यो जीवन बीमामा मात्रै हुन्छ । अरु माध्यमबाट बचत त हुन्छ तर सुरक्षा हुँदैन । स्वास्थ्यमा हुने जटिलता, छोराछोरीको शिक्षा, बुढेसकालको साहारा, भईपरि हुनसक्ने जोखिमको लागी जीवन बीमा आवश्यक छ ।
त्यसकारण युवाहरुले अभियानका साथ परनिर्भर हुन र मुलुकको विकासमा भूमिका निर्वाह गर्नको लागी बीमा अभिकर्ता बनि बीमा क्षेत्रमा काम पर्छ । जीवन बीमा नेपालमा हाल सञ्चालनमा रहेका १९ ओटा जीवन बीमा कम्पनीहरु मध्ये जुनमा गर्दा नि हुन्छ । तपाईलाई मन परेको बीमा योजना, हुने जोखिम बहन, अवधी सक्किएपछि आउने लाभका आधारमा बीमा लिन सकिन्छ । आनुुस् युवा साथिहरु हामी सबै मिलेर नेपालको जीवनबीमाको क्षेत्रलाई आमुल परिवर्तन गर्रौं । जोखिम बहन गर्न नसकेर आर्थिक अभावमा कोहि रुन नपरोस् । बचत पनि सुरक्षाका लागि पनि जिवन बीमा गरौं र सबैलाई गराउँ ।
(रिमाल विगत ५ वर्षदेखि जीवन बीमाको क्षेत्रमा क्रियाशिल छन् ।)
