काठमाडौं । प्रसिद्ध हेज फन्ड म्यानेजर रे डालियोले अमेरिकाको बढ्दो ऋणका बारेमा डरलाग्दो चेतावनी दिएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘अमेरिका एउटा यस्तो वित्तीय ‘टर्निङ प्वइन्ट’ मा पुगिरहेको छ, जहाँ ऋणको आपूर्ति मागभन्दा बढी हुन सक्छ। यसले संकट निम्त्याउन सक्छ। जुन समाधान गर्न गाह्रो हुनेछ।’
स्कट ग्यालोवेसँगको पोडकास्टमा बोल्दै डालियोले केवल यो वर्ष अमेरिकी सरकारले लगभग ७ ट्रिलियन डलर खर्च गर्नेछ र लगभग ५ ट्रिलियन डलर कमाउनेछ। त्यसैले अमेरिकाले कमाएको भन्दा ४० प्रतिशत बढी खर्च गर्नेछ। ऋण अहिले अमेरिकाको कमाइको लगभग छ गुणा हो। यसको अर्थ यदि कुनै व्यक्तिले १ लाख रुपैयाँ कमाउँछ भने उसको ६ लाख रुपैयाँ ऋण हुनेछ।
डालियोका अनुसार अमेरिकाले अर्को वर्षमात्र १२ ट्रिलियन डलरको ऋण चुक्ता गर्नुपर्नेछ वा पुनः जारी गर्नुपर्नेछ। यसमध्ये लगभग ९ ट्रिलियन डलर परिपक्व हुने ऋण हो र २ ट्रिलियन डलर नयाँ ऋण हो। जुन घाटा पूरा गर्न जारी गरिनेछ।
यसका साथै १ ट्रिलियन डलर ब्याज तिर्नमात्र जानेछ। जुन बजेट घाटाका आधा हो। डालियोले चेतावनी दिए, ‘तपाइँले धेरै ऋण बेच्नुपर्छ। हामी अहिले त्यस्तो बिन्दुमा छौँ, जहाँ धेरै ऋण थपिनेछ। जुन एक स्तरको नजिक छ।’ यसको अर्थ ऋणको हिसाबले अमेरिका खतराको चिह्नको नजिक छ।
डालियोले पूर्वफेड अध्यक्षहरु, केन्द्रीय बैंक प्रमुखहरु र ट्रेजरी अधिकारीहरुसँगको कुराकानीलाई उद्धृत गरेका छन्। तैपनि, उनले यसलाई ‘राजनीतिक समस्या’का रुपमा वर्णन गरे। सांसदहरु निजी रुपमा विश्वास गर्छन् कि घाटा स्थिर गर्न कर वृद्धि र खर्च कटौती आवश्यक छ।
डालियोले अमेरिकालाई ऋणबाट बचाउन ३ प्रतिशत समाधानको सुझाव दिए। यसअनुसार घाटालाई कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी)को लगभग ३ प्रतिशतमा ल्याउनुपर्छ। जुन हाल ६–७ प्रतिशत छ। उनले भने, ‘यसका लागि कर ४ प्रतिशतले बढाउनुपर्नेछ र खर्च ४ प्रतिशतले कटौती गर्नुपर्नेछ।’
