काठमाडौं । कोरोनाकालमा लाखौँ मानिस नेपालको शेयर बजारमा लगानीकर्ताका रुपमा भित्रिए। शेयर बजारले नयाँ उचाइमा पनि लियो। तर, २०७८।७९ को मौद्रिक नीतिमा लिइएका केही नीतिगत व्यवस्थाले शेयर बजार थला पर्यो। अहिले पनि बजार त्यो उचाइ ब्रेक गर्न प्रयासरत छ। तर, बजारले लय लिन सकेको छैन।
पछिल्लो समय शेयर बजार सुस्त बन्दा थुप्रै लगानीकर्ता पलायन भएका छन्। तर, बजार बुलिस होस् वा बियरिस दुवै अवस्थामा कमाउने अवसर हुन्छ। यसका लागि लगानी रणनीति बनाएर अगाडि बढ्नुपर्छ।
सबैको ध्यान पैसा कमाउने हुन्छ। तर, विकल्प सीमित छन्। निजी कार्यालयमा जागिरमा हुनुहुन्छ भने समय–समयमा आम्दानीका अन्य स्रोत जुटाउनुपर्छ। यसका लागि शेयर बजारलाई दोस्रो विकल्पका रुपमा लिन थालेका छन्। सत्य यो पनि हो कि सबैले शेयर बजारबाट पैसा कमाउन सक्दैनन्। तर, पैसा कमाउन केही लगानी रणनीति बनाउनुपर्छ।
कसरी सुरु गर्ने ?
शेयर बजारमा लगानी गर्नुअघि बजार के हो भनेर जान्न प्रयास पर्छ। शेयर बजारले कसरी काम गर्छ ? शेयर बजारबाट कसरी आम्दानी गर्ने ? किनकि शेयर बजार पैसा कमाउने मेसिन होइन। यो डिजिटल युगमा घरमै बसेर यसबारे अनलाइन जानकारी संकलन गर्न सकिन्छ। यसबाहेक वित्तीय सल्लाहकारको मद्दत लिन सकिन्छ। जसले सुरुमा सही दिशामा मार्गदर्शन गर्छन्।
सानो रकमबाट सुरु गर्ने
शेयर बजारमा लगानी गर्न ठूलो रकम हुनु आवश्यक छैन। धेरैजसो मानिसले यो गल्ती गर्छन्। तिनीहरुले आफ्नो सम्पूर्ण बचत शेयर बजारमा लगानी गर्छन्। त्यसपछि उनीहरु बजारको उतारचढाव सहन सक्दैनन्। थोरै रकम लगानी सुरु गर्दा उपयुक्त हुन्छ।
शीर्ष कम्पनीहरु छनौट
सुरुमा धेरै उच्च प्रतिफलहरुमा ध्यान केन्द्रित गर्नुहुँदैन। किनकि उच्च प्रतिफलको खोजीमा मानिसहरु आधारभूत रुपमा बलियो नभएका कम्पनीहरुको स्टकमा पैसा लगानी गर्छन् र त्यसपछि अड्किन्छन्। त्यसकारण प्रायः ठूलो क्याप कम्पनीहरुसँग लगानी गर्न सुरु गर्नुपर्छ। जुन आधारभूत रुपमा बलियो छन्। केही वर्षको अनुभव छ भने जोखिम लिन सकिन्छ।
लगानी गरिरहन आवश्यक
थोरै रकमबाट लगानी सुरु गरेपछि हरेक महिना लगानी बढाइरहनुपर्छ। आफ्नो पोर्टफोलियो सन्तुलित राख्नुपर्छ। केही वर्ष लगातार बजारमा लगानी गरिरहँदा आफ्नो लक्ष्य हासिल गर्न सकिन्छ। बजारमा लामो समयसम्म लगानी गर्नेहरुले प्रायः फाइदा लिन्छन्।
कम्पनीको वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर शेयर छनौट
आमलगानीकर्ता प्रायः सस्ता शेयरमा ध्यान केन्द्रित गर्छन्। तिनीहरुले आफ्नो पोर्टफोलियोमा सस्ता शेयर समावेश गर्छन् अनि बजारमा गिरावट आउँदा डराउँछन्। सस्तो शेयरमा कम लगानी गरेर बढी आम्दानी गर्न सकिन्छ भन्ने सोच्छन् तर यो सोच गलत हो। सधैँ कम्पनीको वृद्धिलाई ध्यानमा राखेर शेयर छनौट गर्नुपर्छ। त्यो कम्पनीमा मात्र लगानी गर्नुपर्छ, जसको व्यवसाय र व्यवस्थापन राम्रो छ।
गिरावटमा नआत्तिने
जब शेयर बजारमा गिरावट आउँछ तब आफ्नो लगानी थप बढाउनुर्छ। प्रायः साना लगानीकर्ताले उनीहरुले कमाएसम्म लगानी गरिरहन्छन्। तर, बजार ओरालो लागेपछि उनीहरु त्रसित हुन थाल्छन् र ठूलो घाटा हुने डरले सस्तोमै शेयर बेच्छन्। जब कि ठूला लगानीकर्ता खरिदका लागि गिरावट पर्खिरहेका छन्।
आम्दानीको केही अंश सुरक्षित क्षेत्रमा लगानी
शेयर बजारबाट भएको आम्दानीको केही अंश सुरक्षित क्षेत्रमा लगानी गर्नुपर्छ। साना लगानीकर्ताका लागि सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र महत्त्वपूर्ण कुरा भनेको उनीहरुले बिना जानकारी शेयर बजारबाट टाढा रहनुपर्छ। लगानी गर्नुअघि वित्तीय सल्लाहकारको मद्दत लिनुपर्छ।
(शेयर बजारमा लगानी जोखिमपूर्ण हुन्छ। यो कारोबारका लागि सिफारिस होइन। लगानी गर्नुपूर्व बजारको जानकारी लिनुपर्छ। विज्ञहरुसँग राय–सुझाव लिनुपर्छ।)
