काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच जारी तनावको बीचमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पहिलोपटक खुला रुपमा व्याख्या गरेका छन् कि उनी तेहरानसँग सम्झौताको पक्षमा किन छन्। ट्रम्प भन्छन्, ‘यदि सम्झौता भयो भने यसले अमेरिकालाई मात्र होइन तर सम्पूर्ण विश्वलाई फाइदा पुर्याउनेछ।’
फक्स न्युजसँगको एउटा अन्तर्वार्तामा राष्ट्रपति ट्रम्पले आफ्नो सर्वोच्च प्राथमिकता इरानले कहिल्यै आणविक हतियार प्राप्त नगरोस् भन्ने सुनिश्चित गर्नु रहेको स्पष्ट पारेका छन्। उनले इरानले आणविक बम विकास नगर्न सहमत भएको दाबी पनि गरेका छन्। ‘मेरो ग्यारेन्टी छ कि कुनै आणविक हतियार हुने छैन। इरानले त्यसमा सहमति जनाएको छ’, उनले भने।
यद्यपि इरानले अहिलेसम्म यो दाबीलाई आधिकारिक रुपमा पुष्टि गरेको छैन। जबकि इरानले पहिले यस्ता दाबीहरुलाई अस्वीकार गरिसकेको छ।
राष्ट्रपति ट्रम्पले सम्झौताको अर्को प्रमुख फाइदा होर्मुज समुद्रीमार्ग फेरि खोल्नु रहेको बताएका छन्। विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण समुद्री व्यापार मार्गमध्ये होर्मुज हो। यो मार्गले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिको ठूलो हिस्सा बोक्छ। द्वन्द्व र नाकाबन्दीका कारण विगतका महिनामा यहाँ तनाव कायम छ। ट्रम्पको विश्वास छ कि सम्झौताले मात्र समुद्री यातायात सामान्यमा फर्किन सक्छ र ऊर्जा बजार स्थिर हुन सक्छ।
ट्रम्पले अमेरिकी सैन्य दबाबका कारण इरान कमजोर भएको दाबी पनि गरेका छन्। उनले भने, ‘हामीले इरानको सेनालाई लगभग पराजित गरिसकेका छौँ। तर म सैन्य कारबाहीभन्दा सम्झौता गर्न रुचाउँछु। किनकि सम्झौतामा हस्ताक्षर हुने बित्तिकै होर्मुज खुल्न सक्छ।’
यद्यपि, ट्रम्पले चेतावनी दिए कि वार्ता असफल भएमा अमेरिका पछि हट्ने छैन। ट्रम्पले भने, ‘हामी ठूलो सम्झौताको नजिक छौँ। यदि त्यसो भएन भने हामी यसलाई सैन्य रुपमा समाप्त गर्नेछौँ।’
हालै ह्वाइट हाउस सिचुएसन रुममा इरानसम्बन्धी एउटा महत्वपूर्ण बैठक भएको थियो। पछि प्रशासनले भन्यो, ‘राष्ट्रपति ट्रम्पले अमेरिकाको हितमा रहेको र यसका निर्धारित सर्तहरु पूरा गर्ने सम्झौतालाई मात्र अनुमोदन गर्नेछन्। यसमा इरानको आणविक हतियार कार्यक्रम समाप्त गर्ने र कुनै पनि शुल्क वा प्रतिबन्ध बिना होर्मुजको खोल्ने समावेश छ।’
ट्रम्पले यो पनि स्वीकार गरे कि इरानसँग वार्ता सजिलो छैन। उनले भने, ‘उनीहरु धेरै कडा वार्ताकार हुन्। हामीले चाहेको कुरा विस्तारै प्राप्त गर्दैछौँ। मलाई कुनै हतार छैन, किनकि हतार गर्दा राम्रो सम्झौता हुँदैन।’
यसैबीच इरान अझै पनि धेरै अमेरिकी सर्तहरुप्रति अविश्वसनीय देखिन्छ। तेहरानका वरिष्ठ अधिकारीहरुका अनुसार सम्भावित सम्झौतामा आणविक मुद्दा समावेश छैन र धेरै प्रमुख भिन्नता बाँकी छन्।
