काठमाडौं । भारतमा वायु प्रदूषणसँग सम्बन्धित रोगहरुको लागि स्वास्थ्य बीमा दाबीहरु विगत तीन वर्षमा चारगुणाभन्दा बढी बढेका छन्।
सबैभन्दा धेरै दाबीहरु मुटु र रक्तनलीसँग सम्बन्धित रोगहरुको लागि थिए। वित्त वर्ष २०२२।२३ मा ८ हजार ८७५ वटा यस्ता दाबी थिए भने आर्थिक वर्ष २०२५।२६ मा ती बढेर ३८ हजार ५५४ पुगे। जुन लगभग ३३४ प्रतिशतले वृद्धि हो।
भारतको बीमा तुलना र बिक्री कम्पनी, पोलिसी बजारले आफ्ना ५० हजार ग्राहकको डाटा विश्लेषण गरेको छ। कम्पनीका अनुसार वित्त वर्ष २०२३।२४ मा दाबीहरुको संख्या ६७ प्रतिशतले, अर्को वर्ष ७० प्रतिशतले र अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ५३ प्रतिशतले बढेको छ। यद्यपि, यो गणना पोलिसी बजार ग्राहक जानकारीमा मात्र आधारित छ। भारतमा समग्र स्वास्थ्य बीमा क्षेत्रको आधारमा होइन।
कुल दाबीहरुमध्ये ४३.५ प्रतिशत मुटु र रक्तनली रोगहरुको उपचारका लागि थिए। यसबाहेक अन्य श्वासप्रश्वास संक्रमणहरु ३५ प्रतिशत, निमोनिया ११.२ प्रतिशत र ब्रोन्काइटिस ६ प्रतिशतका लागि जिम्मेवार थिए। यद्यपि, यो जानकारीलाई यी सबै रोगहरुको प्रत्यक्ष कारण वायु प्रदूषण हो भन्ने निष्कर्षमा पुग्न प्रयोग गर्न सकिँदैन।
दाबीका लागि भुक्तानी गरिएको रकम पनि बढेको छ। यो आर्थिक वर्ष २०२२।२३ मा भारु ५३.४ करोडबाट बढेर आर्थिक वर्ष २०२५।२६ मा भारु २४१.६ करोड पुगेको छ। सोही अवधिमा प्रतिदाबी भुक्तानी गरिएको औसत रकम भारु ६० हजार १६१ बाट बढेर भारु ६२ हजार ६६२ पुगेको छ।
उमेरका आधारमा सबैभन्दा धेरै दाबीहरु ३१ देखि ५५ वर्ष उमेरका काम गर्ने व्यक्तिहरुबाट आएका थिए। जुन कुल दाबीको ५९ प्रतिशत हो।
यसैबीच ५५ वर्ष र सोभन्दा माथिका व्यक्तिहरुबाट दाबीहरु ३१ प्रतिशत थिए। अर्कोतर्फ २१ देखि ३० वर्ष उमेरका ६.७ प्रतिशत र २० वर्ष मुनिका ३.७ प्रतिशतले दाबी दायर गरे।
सहरहरुको हिसाबले दिल्लीले सबैभन्दा धेरै ८ हजार ९३ दाबीहरु प्राप्त गरेको छ। त्यसपछि पुणे, बेंगलुरु, मुम्बई र हैदराबाद छन्। पोलिसीबजारका अनुसार कुल दाबीहरुको लगभग ५५ प्रतिशत साना र मध्यम आकारका सहरहरुबाट आएका छन्।
अक्टोबर र मार्चबीचको ६ महिनामा सबैभन्दा धेरै दाबीहरु प्राप्त भएका छन्। आर्थिक वर्ष २०२५।२६ मा कुल दाबीहरुको ५६ प्रतिशत यस अवधिमा आएका थिए। यसबाहेक अत्यधिक प्रदूषित सहरहरुमा ४८ प्रतिशत उपभोक्ताहरुले उच्च स्वास्थ्य बीमा कभरेज रोजेका थिए।
पोलिसीबजारका स्वास्थ्य बीमा प्रमुख रोहन गोयलका अनुसार भारतले वायु प्रदूषणसँग सम्बन्धित रोगहरुको उपचार गर्न बढ्दो दबाबको सामना गरिरहेको छ। ‘साना सहरहरु साथै ठूला शहरहरुमा पनि यस्तो बीमाको माग बढिरहेको छ’, उनले भने, ‘अप्रत्याशित चिकित्सा खर्चहरु कभर गर्न पर्याप्त स्वास्थ्य बीमा हुनु आवश्यक छ। रोग रोकथाम र समयमै उपचारको निकै महत्वपूर्ण छ।’
यदि बीमा दाबीहरु बढ्दै गए भने कम्पनीहरुले उपचारको लागत र भविष्यमा रोगको जोखिमको पुनर्मूल्यांकन गर्नुपर्ने हुन सक्छ। ग्राहकले तिर्नुपर्ने प्रिमियम वा बीमाको रकम निर्धारण गर्दा यसलाई ध्यानमा राख्न सकिन्छ। यद्यपि, प्रकाशित तथ्यांकले वायु प्रदूषणले प्रिमियम वृद्धि गरेको पुष्टि गर्दैन।











