काठमाडौं । अमेरिका–इरान द्वन्द्व निर्णायक मोडमा पुगेको देखिन्छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले इरानसँग चलिरहेको युद्ध अब ‘समाप्त हुने धेरै नजिक पुगेको’ दाबी गरेका छन्। ट्रम्पको यो बयान यस्तो समयमा आएको छ जब दुई देशबीचको तनाव कम गर्न पाकिस्तानको राजधानीमा वार्ता पुनर्जीवित गर्ने प्रयास भइरहेको छ।
एक अन्तर्वार्तामा ट्रम्पले भने, ‘यदि अमेरिकाले कारबाही नगरेको भए आज इरानसँग आणविक हतियार हुने थियो। यदि हामीले हस्तक्षेप नगरेको भए इरान आज आणविक शक्ति बन्ने थियो। यदि त्यसो भएको भए विश्वको सन्तुलन पूर्ण रुपमा परिवर्तन हुने थियो।’
युद्ध समाप्त भएको छ कि छैन भनेर सिधै सोध्दा ट्रम्पले जबाफ दिए, ‘मलाई लाग्छ यो समाप्त हुने धेरै नजिक पुगेको छ।’
यद्यपि, ट्रम्पको भनाइको एउटा रोचक पक्ष यो हो कि उनले वार्ताको सम्भावनालाई पूर्ण रुपमा अस्वीकार गरेनन्। उनले आगामी दुई दिनमा इस्लामाबादमा अमेरिका र इरानबीच नयाँ चरणको वार्ता सुरु हुन सक्ने संकेत गरे। उनले भने, ‘यदि मैले अहिले हार मानेँ भने त्यो देश पुनर्निर्माण गर्न उनीहरुलाई २० वर्ष लाग्नेछ र हामीले अझै सकेका छैनौँ। हामी हेर्नेछौँ के हुन्छ। मलाई लाग्छ कि इरान सम्झौता गर्न चाहन्छ।’
अमेरिकाले फेरि इस्लामाबादमा वार्ता गर्न सक्छ
ट्रम्पले पनि पाकिस्तानको भूमिकाको खुलेआम प्रशंसा गरे। विशेषगरी असीम मुनीरलाई ‘शानदार’ भनेर वर्णन गर्दै उनले भने, ‘उनको मध्यस्थताले वार्ताको बाटो खोल्यो। यदि वार्ता अगाडि बढ्यो भने अमेरिका इस्लामाबाद फर्कन सक्छ।’
२१ घन्टाको वार्ता निष्कर्षविहीन
वास्तवमा गत सप्ताहन्तमा इस्लामाबादमा भएको २१ घन्टाको वार्ता कुनै ठोस सम्झौता बिना नै समाप्त भयो। अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वार्ता छोड्दै भने कि इरान आफ्नो आणविक कार्यक्रम त्याग्न इच्छुक छैन। वार्ता असफल भएपछि अमेरिकाले दबाब बढाउन हर्मुज स्ट्रेटवरिपरि नौसेना नाकाबन्दी लगाएको छ। अमेरिकी नौसेनाले इरानीसँग सम्बन्धित जहाजहरुलाई रोक्न थालेको छ। जसले तेल आपूर्तिलाई असर गरेको छ।
अमेरिकी नाकाबन्दीले तेलको मूल्यमा उतारचढाव
नाकाबन्दीको पहिलो दिन धेरै जहाजहरुले आफ्नो मार्ग परिवर्तन गरे र केही फर्कनु पर्यो। अन्तर्राष्ट्रिय ढुवानी पूर्ण रुपमा रोकिएन, यो कदमले बजारको चिन्तालाई निश्चित रुपमा बढायो। यसले तेलको मूल्यलाई प्रत्यक्ष असर गर्यो। युद्ध र आपूर्ति अवरोधका कारण कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल १०० डलरभन्दा माथि पुगेको थियो। यद्यपि वार्ता पुनः सुरु भएको खबर आउँदा मूल्यहरु थोरै कम भएर ९५ डलरमा झर्यो।
इरान आफ्ना सर्तमा अडिग
विशेषगरी युरेनियम सम्वर्द्धन र हर्मुजको नियन्त्रणको सम्बन्धमा इरान पनि आफ्ना सर्तहरुमा अडिग छ। फलस्वरुप दुई देशबीचको भिन्नता अझै पूर्ण रुपमा समाधान भएको छैन। आगामी दिनमा के हुन्छ भनेर विश्वले हेरिरहेको छ। यदि इस्लामाबादमा नयाँ वार्ता सफल भयो भने यो लामो समयदेखि चलिरहेको तनाव अन्त्य गर्ने दिशामा एक प्रमुख कदम हुन सक्छ। तर, यदि वार्ता फेरि असफल भयो भने स्थिति फेरि बिग्रने सम्भावनालाई नकार्न सकिँदैन। –एजेन्सी
