काठमाडौं । मध्यपूर्वमा जारी तनावका बीचमा कूटनीतिक समाधान खोज्ने प्रयासहरु फेरि एकपटक तीव्र भएका छन्।
अमेरिका र इरान बीचको आणविक मुद्दामा नयाँ चरणको वार्ता सुरु हुने तय भएको छ। जसमा पाकिस्तानको राजधानी इस्लामाबाद फेरि एकपटक मञ्चका रुपमा काम गर्नेछ। रिपोर्टहरु अनुसार, दुवै देशका प्रतिनिधिहरु आइतबारसम्म पाकिस्तान आइपुग्न सक्छन् र औपचारिक वार्ता सोमबार सुरु हुन सक्छ।
वासिंगटन र तेहरान दुवैले आधिकारिक रुपमा बैठकको पुष्टि गरेका छैनन्। राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पहिले नै वार्ता चाँडै हुन सक्ने संकेत गरिसकेका छन्। यसले स्पष्ट रुपमा संकेत गर्छ कि पर्दा पछाडिको तयारी पूरा भएको छ।
गत सप्ताहन्तमा अघिल्ला वार्ताहरु धेरै घन्टासम्म चलेका थिए तर कुनै ठोस परिणाम आएनन्। पाकिस्तानले मध्यस्थता गरेको दुई हप्ताको युद्धविराम अब समाप्त हुने नजिक पुगेकोले वार्ताको यो चरण अझ बढी महत्व राख्छ। यदि यसपटक पनि वार्ता असफल भयो भने यस क्षेत्रमा तनाव फेरि बढ्न सक्छ। यसैकारण सारा विश्वले यो बैठकलाई हेरिरहेको छ।
ट्रम्प विश्वस्त, इरान शंकास्पद
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले दुई देशहरु सम्झौताको धेरै नजिक रहेको विश्वास व्यक्त गरेका छन्। उनले भनेका छन्, ‘इरान केही प्रमुख मुद्दामा सम्झौता गर्न इच्छुक छ।’
यद्यपि, वरिष्ठ इरानी अधिकारीहरुले ट्रम्पको दाबीमाथि प्रश्न उठाएका छन्। उनीहरुले भनेका छन्, ‘तेहरानले अहिलेसम्म कुनै ठूलो सम्झौतामा पुगेको छैन र धेरै मुद्दाहरुमा मतभेदहरु कायमै छन्।’ यसले स्पष्ट रुपमा संकेत गर्दछ कि दुई पक्षहरुबीचको विश्वासको कमी एक प्रमुख बाधा बनेको छ।
होर्मुज जलमार्ग एउटा प्रमुख मुद्दा
होर्मुज स्ट्रेट (जलमार्ग) यस सम्पूर्ण संकटको केन्द्रबिन्दु बनेको छ। यो विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तेल मार्ग हो। जसले ठूलो मात्रामा तेल बोक्छ। यद्यपि इरानले यो मार्ग व्यावसायिक जहाजहरुका लागि खुला रहेको बताएको छ तर जमिनी वास्तविकता फरक देखिन्छ।
रिपोर्टहरुका अनुसार धेरै कम जहाजहरु यस मार्गबाट आवतजावत गरिरहेका छन्। इरानको संसदका सभामुखले चेतावनी दिएका छन् कि यदि अमेरिकाले आफ्नो नौसेना नाकाबन्दी हटाउँदैन भने होर्मुज बन्द हुन सक्छ। यसले विश्वव्यापी ऊर्जा संकटलाई अझ गहिरो बनाउन सक्छ।
लेबनान युद्धविराम पनि एउटा प्रमुख कारक
यसैबीच लेबनानमा इजरायल र हिज्बुल्लाहबीच १० दिने युद्धविराम लागू छ। यो सम्झौता धेरै हदसम्म कायम रहँदा पनि लेबनानले इजरायललाई यसको उल्लंघन गरेको आरोप लगाइरहेको छ। इरानले हिज्बुल्लाहलाई समर्थन गर्ने भएकाले यो मुद्दाले अमेरिका–इरान वार्तामा पनि प्रमुख भूमिका खेलिरहेको छ। फलस्वरुप क्षेत्रीय शान्तिको लागि लेबनानको स्थिति उत्तिकै महत्वपूर्ण छ। –एजेन्सी
