काठमाडौं । जेनजी आन्दोलनपछि सम्पन्न प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनमा राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)मा जनलहर देखिएपछि भारतीय मिडियाले चलखेल सुरु गरेका छन्। अझै रास्वपाको वरिष्ठ नेता बालेन साह प्रधानमन्त्री बन्ने सम्भावनालाई लिएर उनीहरुले अनेकन नकारात्मक खबर प्रकाशित गर्न थालेका छन्।
नेपालमा चुनावपछि मतगणना जारी छ। पछिल्लो प्रवृत्तिले काठमाडौंका पूर्वमेयर साहको राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा)ले अग्रता लिएको देखाउँछ।
रास्वपाले अहिलेसम्म ४ सिट जितेको छ र १०७ सिटमा अग्रता लिएको छ। देशको सबैभन्दा पुरानो पार्टी नेपाली कांग्रेस दोस्रो स्थानमा छ। कांग्रेसले १ सिट जितेको छ र १२ सिटमा अग्रता लिएको छ। पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नेकपा (एमाले) ११ सिटमा अग्रता लिएर तेस्रो स्थानमा छ।
फलस्वरुप बालेन नेपालको नयाँ प्रधानमन्त्री बन्न सक्ने निश्चित मानिन्छ। ‘यद्यपि बालेनको जितलाई भारत र चीनका लागि चिन्ताको विषय मानिन्छ’, नवभारत टाइम्स, ‘यसअघि अमेरिकी समर्थक तारिक रहमानले बंगलादेशमा भारी विजय हासिल गरेका थिए।’
नवभारत टाइम्समा प्रकाशत समाचार जस्ताको त्यस्तै
बालेन अमेरिकी समर्थक नेताः बालेन आफ्नो भारतविरोधी अडानका लागि कुख्यात छन् र उनलाई अमेरिकी समर्थक नेपाली राजनीतिज्ञ मानिन्छ। बालेनले गत वर्ष नेपालमा जनरल–जीको विरोध प्रदर्शनलाई खुलेआम समर्थन गरेका थिए। केही रिपोर्टहरुले त उनले विरोध प्रदर्शनको योजना बनाएको र नेतृत्व गरेको पनि दाबी गरेका छन्। यो विश्वास गरिन्छ कि बालेन केही नेपाली नेतामध्ये एक हुन्, जसलाई विगत केही वर्षमा अमेरिकी एजेन्सीहरुले तयार पारेका र प्रवर्द्धन गरेका छन्।
वर्षौंको अमेरिकी प्रयासले सिर्जना गरेको राजनीतिक अस्थिरताबाट बालेनले पनि फाइदा उठाएका छन्। राजनीतिज्ञहरुबीचको भ्रष्टाचार र आन्तरिक कलहले पनि महत्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ।
द सन्डे गार्जियनमा प्रकाशित एउटा रिपोर्टअनुसार अमेरिकाले अमेरिकी यूएसएआईडी–वित्त पोषित लोकतन्त्र कार्यक्रममार्फत देशको राजनीतिक वातावरण परिवर्तन गर्न प्रमुख भूमिका खेलेको थियो। लोकतन्त्र कार्यक्रमका लागि चुहावट भएको २०१९–२०२० कार्य योजनालाई उद्धृत गर्दै यसले भनिएको छ कि अमेरिकाले नेपालमा सामाजिक नेताहरु र युवा सुधारवादीहरुको एउटा विशिष्ट समूहलाई प्रवर्द्धन गर्न रणनीतिक खाका विकास गरेको थियो। अमेरिकाले यो पहल ४३ लाख डलरको ‘नीति संवाद’ नीति संवाद परियोजनामार्फत लागू गरेको छ। जुन चुनाव र राजनीतिक प्रक्रियाहरु बलियो बनाउन कन्सोर्टियमद्वारा लागू गरिएको छ र युएसएआईडीद्वारा वित्त पोषित छ।
बालेनको भारतविरोधीः बालेन एक स्ट्रक्चरल इन्जिनियर र पूर्व¥यापर हुन्। उनले सन् २०२२ मे ३० देखि २०२६ जनवरी १८ सम्म काठमाडौंको मेयरका रुपमा काम गरे। उनी काठमाडौंको मेयरमा निर्वाचित हुने पहिलो स्वतन्त्र उम्मेदवार थिए। काठमाडौंको मेयरका रुपमा काम गर्दा बालेनले आफ्नो कार्यालयमा ‘ग्रेटर नेपाल’को नक्सा स्थापना गरे। जसमा भारतका धेरै भाग समावेश थिए। यो नक्सालाई भारतीय संसदमा ‘अखण्ड भारत’को भित्तिचित्रको प्रतिक्रियाका रुपमा हेरिएको थियो। उनले बलिउड फिल्म ‘आदिपुरुष’को संवादलाई लिएर नेपालमा हिन्दी फिल्महरुको प्रदर्शनमा प्रतिबन्ध लगाउने धम्की पनि दिए।
