काठमाडौं । टोकियो विश्वविद्यालयका जापानी अनुसन्धानकर्ताहरुले सन् २०२५ को अक्टोबरमा क्वान्टम डायमन्ड सेन्सर नामक एउटा क्रान्तिकारी पहिरन योग्य प्रविधि अनावरण गरेका छन्। यो सेन्सरले रोगका लक्षणहरु देखिनुभन्दा १० वर्षअघि नै सेलुलर र आणविक स्तरमा रोगहरु पत्ता लगाउन सक्ने क्षमता राख्छ।
यो प्रविधि कृत्रिम हीरा क्रिस्टलमा आधारित छ। जसले रोगग्रस्त कोषहरुबाट निस्कने असामान्य प्रोटिन संकेतहरुद्वारा उत्पन्न हुने चुम्बकीय क्षेत्रहरुलाई ‘आणविक फुसफुसाहट’का रुपमा टिप्छ।
हालका परीक्षणहरु (एमआरआई र पीईटी)ले लाखौँ कोष क्षति भएपछि मात्र रोग पत्ता लगाउने भएकाले यो क्वान्टम सेन्सरले प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरलाई स्टेज जिरोमा वा अल्जाइमर रोगलाई संज्ञानात्मक लक्षणहरु देखा पर्नुअघि नै पत्ता लगाउन सक्छ। यसले क्यान्सर र स्नायु–क्षतिजस्ता रोगहरुको बाँच्ने दरमा नाटकीय सुधार ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ।
सेन्सरलाई छालाको प्याचका रुपमा लगाइन्छ। जसले २४ घन्टा निरन्तर गैरआक्रामक स्क्यान गर्छ र एआई एल्गोरिदममार्फत डाटा विश्लेषण गर्छ। यस प्रविधिको लागत हाल ८०० डलर प्रतिस्क्यान रहे पनि ३ वर्षभित्र ५० डलरमा झर्ने अनुमान गरिएको छ।
यो प्रविधिले निदानमा क्रान्ति ल्याएर रोग रोकथाम र व्यक्तिगत चिकित्साको नयाँ युग सुरु गर्ने विशेषज्ञहरुको भनाइ छ। जापानमा यो सेन्सर अक्टोबर २०२५ देखि व्यावसायिक रुपमा उपलब्ध भएको छ।
