काठमाडौं । पश्चिम एसियामा बढ्दो द्वन्द्वको समयमा इरानले कतारको प्लान्टहरुमा धेरै आक्रमण गरेको छ। योसँगै कतारले एउटा यस्तो निर्णय लिएको छ। जसले एसियाली आपूर्तिलाई अवरुद्ध पारेको छ। विशेषगरी पाकिस्तान र बंगलादेशजस्ता देश संकटको सामना गरिरहेका छन् र धेरै विकल्पहरु बिना नै छन्।
वास्तवमा इरानी आक्रमणपछि कतारले एनएलजी आपूर्ति र उत्पादन निलम्बन गरेको छ। कतारको यो कदमले युरोपेली र एसियाली बजारहरुमा ग्यासको मूल्यमा तीव्र वृद्धि भएको छ। पाकिस्तान र बंगलादेशले तत्काल ऊर्जा संकटको सामना गरिरहेका छन्। किनकि तिनीहरु पूर्ण रुपमा कतारको ऊर्जा आपूर्तिमा निर्भर थिए।
एसियामा ८०% खपत
विश्लेषक फर्म केप्लरको तथ्यांकअनुसार कतार र संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)ले मिलेर पाकिस्तानको एनएलजी आयातको ९९%, बंगलादेशको ७२% र भारतको ५३% आपूर्ति गर्छन्। एसिया कतारको ग्यासका लागि प्राथमिक गन्तव्य हो। जसले कतारको एनएलजी ढुवानीको ८०% भन्दा बढी खपत गर्छ। यसले यसलाई संयुक्त राज्य अमेरिकापछि विश्वको दोस्रो ठूलो एनएलजी उत्पादक बनाउँछ।
पाकिस्तान र बंगलादेशमा सीमित भण्डार
यो अवरोधले पाकिस्तान र बंगलादेशका लागि तत्काल चुनौती खडा गर्छ। जससँग सीमित आपूर्ति भण्डारहरु छन्। केप्लरका प्रमुख अन्तर्दृष्टि विश्लेषक गो कातायामाले सीएनबीसीलाई भने, ‘पाकिस्तान र बंगलादेशसँग सीमित भण्डारण र खरिद लचिलोपन छ।’
बंगलादेशले पहिले नै आफ्नो ग्यास प्रणालीमा संरचनात्मक अभावको सामना गरिरहेको छ। ऊर्जा अर्थशास्त्र र वित्तीय विश्लेषण संस्थानका अनुसार देशले प्रति दिन १३०० मिलियन घन फिटभन्दा बढीको ग्यास अभावको सामना गरिरहेको छ। यस्तो अवस्थामा कतारको कदमले थप संकट सिर्जना गरिरहेको छ।
उद्योगका लागि संकट
राज्य स्वामित्वमा रहेको पेट्रोबंगलाका एक वरिष्ठ अधिकारीले रोयटर्सलाई बताए कि लामो समयसम्म बिजुली कटौतीले ग्रीष्म ऋतुको शिखर नजिकिँदै गर्दा बिजुली उत्पादन र औद्योगिक उत्पादनमा दबाब दिनेछ। ती अधिकारीले भने, ‘मार्चमा कतारबाट बंगलादेशका लागि तय गरिएका ९ वटा एलएनजी कार्गोमध्ये ४ वटाले पहिले नै हर्मुज स्ट्रेट पार गरिसकेका छन्। जब कि अधिकारीहरुले स्पट बजारबाट थप कार्गोहरु प्राप्त गर्ने प्रयास गर्न सक्छन्। बंगलादेशका लागि मूल्यहरु उल्लेखनीय रुपमा बढ्न सक्छ। यसले गर्दा तिनीहरुलाई किन्न नसकिने बनाउँछ।
पाकिस्तानले समान चुनौतीहरुको सामना गरिरहेको छ। यद्यपि उद्योग विश्लेषकहरु भन्छन्, ‘बढेको सौर्य ऊर्जा उत्पादनले दिनको बिजुलीको माग घटाउन मद्दत गर्न सक्छ। यसको विपरीत यदि एनएलजी आपूर्ति सीमित रह्यो भने बंगलादेशले कोइला खपत बढाउनु पर्ने र भारतबाट बिजुली आयात गर्नुपर्ने हुन सक्छ।
भारत पनि प्रभावित हुन सक्छ
खाडी देशहरुबाट ऊर्जा आपूर्तिमा अवरोधले भारतलाई पनि असर गर्न सक्छ। रोयटर्सको रिपोर्टअनुसार मध्यपूर्वबाट एनएलजी उपलब्धतामा कमी आउने अनुमान गर्दै ग्यास कम्पनीहरुले यस हप्ताको सुरुमा केही खरिददारहरुलाई आपूर्ति घटाए। भारतले कार्गोको अस्थायी निलम्बनको सामना गरेको छ। जसको परिणामस्वरुप औद्योगिक उपभोक्ता र सहरी ग्यास वितरण कम्पनीहरुको विस्तृत दायरामा आपूर्तिमा ४० प्रतिशत कमी आएको छ। स्ट्रेट अफ हर्मुज बन्द हुँदा संकट अझ बढेको छ। –एजेन्सी
