काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीचको आक्रमणको समाचारले फेरि एकपटक विश्वव्यापी तनाव बढाएको छ। कच्चा तेलको मूल्य आकाशिएको छ। स्ट्रेट अफ होर्मुजका कारण दुई देशबीच शान्ति वार्ताका सबै प्रयासहरु असफल हुँदैछन्। न त डोनाल्ड ट्रम्प होर्मुजमा पछि हट्न इच्छुक छन् न इरान आत्मसमर्पण गर्ने मुडमा देखिन्छ।
अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ)ले अब मध्यपूर्वमा बढ्दो तनावका बारेमा गम्भीर चेतावनी जारी गरेको छ। आईएमएफ प्रमुख क्रिस्टालिना जर्जियाभाले भनिन्, ‘यदि यो युद्ध सन् २०२७ सम्म जारी रह्यो भने सबैभन्दा खराब परिणामहरु देखिनेछन्।’
परिणामहरु अपेक्षाभन्दा खराब
आईएमएफले चेतावनी दिएको छ कि विश्वव्यापी मुद्रास्फीति पहिले नै बढिरहेको छ। यसैबीच मध्यपूर्व युद्ध अर्को ठूलो संकटका रुपमा देखा परेको छ। आईएमएफ प्रमुख जर्जियाभाले भनिन्, ‘यदि अमेरिका र इरानबीचको यो युद्ध सन् २०२७ सम्म जारी रह्यो र कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल लगभग १२५ डलर पुग्यो भने विश्वव्यापी अर्थतन्त्रले अपेक्षा गरिएको भन्दा धेरै खराब परिणामहरुको सामना गर्न सक्छ।’
जर्जियाभाका अनुसार अमेरिका–इरान युद्धका बारेमा अहिलेसम्म गरिएका भविष्यवाणीहरु असफल भइरहेका छन्। ‘यसबाहेक विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि ३.१ प्रतिशत र मुद्रास्फीति ४.४ प्रतिशतमा झर्ने प्रक्षेपणहरु ओझेलमा पर्दैछन्’, उनले भनिन्, ‘यी प्रक्षेपण प्रत्येक बित्दै जाँदा दिनप्रतिदिन गलत हुँदै गइरहेका छन्।’
आईएमएफ प्रमुखका अनुसार युद्धको निरन्तरता, प्रति ब्यारेल १०० डलर वा सोभन्दा माथि रहेको तेलको मूल्य र परिणामस्वरुप बढ्दो मुद्रास्फीति दबाबले स्पष्ट रुपमा संकेत गर्दछ कि स्थिति बिग्रँदै गइरहेको छ र आईएमएफको दृष्टिकोण अब आधारभूत बनेको छ। यसले सन् २०२६ मा विश्वव्यापी वृद्धि २.५ प्रतिशतमा झर्ने बताउँछ। जब कि मुद्रास्फीति विस्फोट भएर ५.४ प्रतिशत पुग्न सक्छ।
होर्मुज बन्द गर्नाले स्थिति झनै खराब
शेभरनका अध्यक्ष र सीईओ माइक विर्थका अनुसार युद्धअघि विश्वव्यापी कच्चा तेल आपूर्तिको २०% गुज्रिएको होर्मुज बन्द गर्नाले विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा भौतिक कमी आउनेछ। ‘लामो समयसम्मको युद्धले विश्वव्यापी अर्थतन्त्रहरु संकुचित हुनेछन्’, उनले भने, ‘यसमा एसिया सबैभन्दा खराब प्रभाव अनुभव गर्ने पहिलो देश हुनेछ।’
जर्जिएभाका अनुसार आईएमएफले आपूर्ति शृंखलामा यस द्वन्द्वको ढिलो प्रभावलाई नजिकबाट निगरानी गरिरहेको छ। यसको प्रभावलाई ध्यानमा राख्दै मल पहिले नै ३०% देखि ४०% महँगो भइसकेको छ। जसले गर्दा खाद्यान्नको मूल्यमा ३% देखि ६% सम्म वृद्धि हुन सक्छ। खाद्यान्न मात्र नभएर अन्य व्यवसायहरु पनि प्रभावित भइरहेका छन्।
जर्जिएभाले भनिन्, ‘म जोड दिन चाहेको कुरा के हो भने यो धेरै गम्भीर विषय बन्दै गइरहेको छ। धेरै नीति निर्माताहरु अझै पनि केही महिनामा संकट समाप्त हुने जस्तो व्यवहार गरिरहेका छन्। उनीहरुले उपभोक्ता र व्यवसायहरुमा पर्ने प्रभावलाई कम गर्न कदम चालिरहेका छन्, जसले तेलको मागलाई निरन्तर उच्च स्तरमा राखेको छ।’ –एजेन्सी
