काठमाडौं । इरानले महत्वपूर्ण विश्वव्यापी करिडोर हर्मुज स्ट्रेटबाट गुज्रने जहाजहरुबाट निश्चित ‘शुल्क’ लिने तयारी गरिरहेको छ। यो रणनीतिक रुपमा महत्वपूर्ण समुद्रीमार्गले विश्वको ठूलो भागसँग व्यापार गर्छ।
फलस्वरुप इरानले यसबाट गुज्रने जहाजहरुबाट पर्याप्त राजस्व कमाउन सक्छ। यो आम्दानीले यसको घरेलु अर्थतन्त्रमा सुधार ल्याउनेछ तथा इजरायल र अमेरिका विरुद्धको युद्ध जारी राख्न मद्दत गर्नेछ। तेहरानको यो कथित योजनाको खुलासा एक इरानी प्राध्यापकले गरेका छन्।
तेहरान विश्वविद्यालयका प्राध्यापक फोद इजादीले देशको अवस्थाका बारेमा ड्रप साइट न्यूजसँग कुरा गरे। इजादीले भने, ‘इरान पहिले प्रतिबन्धहरुले कमजोर भएको थियो र अब यसका प्रमुख सहरहरुमा भारी बमबारी भइरहेको छ। यस अवस्थामा इरानले हर्मुजलाई ‘हतियार’का रुपमा प्रयोग गर्ने विचार गरिरहेको छ। जसमा प्रतिशोधात्मक मिसाइल आक्रमणहरु पनि समावेश छन्।’
प्रोफेसर इजादीका अनुसार इरानी अधिकारीहरुले हर्मुज जलमार्गबाट गुज्रने सबै जहाजमा १० प्रतिशत टोल लगाउने योजना बनाइरहेका छन्। यसले देशलाई वार्षिक रुपमा लगभग ७३ अर्ब डलर आम्दानी गर्नेछ। यसले इरानको अर्थतन्त्रलाई अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रभावबाट मुक्त हुन र वर्तमान युद्धमा भएको नोक्सानीको क्षतिपूर्ति गर्न मद्दत गर्नेछ। उनले यसलाई वर्तमान समयको लागि आवश्यक र उपयुक्त कदमको संज्ञा दिएका छन्।
फेब्रुअरी २८ मा इजरायली र अमेरिकी आक्रमणपछि इरानले हर्मुजलाई नियन्त्रण गर्दै आएको छ। इरानी सेनाले अनुमति दिएका जहाजहरुमात्र यस समुद्रीमार्गबाट गुज्रिरहेका छन्। यो प्राप्त गर्न देशहरुले इरानी सरकार र सेनालाई सम्पर्क गरिरहेका छन्। इरानले जहाजहरुलाई जान अनुमति दिन केही सर्त लगाइरहेको छ। अब यो अगाडि बढिरहेको छ र टोलजस्तो प्रणाली स्थापना गरिरहेको छ।
अमेरिका र इजरायलले हालको द्वन्द्वमा वरिष्ठ इरानी नेताहरुलाई लक्षित गरेका छन्। अली खामेनी र अली लारिजानी सहित तेहरानका अधिकांश शीर्ष नेताहरुको मारिएका छन्। इजादी तर्क गर्छन्, ‘यसलाई शासन परिवर्तनको प्रयासको रुपमा प्रस्तुत गरिएको छ। यसले इरानमा अमेरिका र इजरायलका लागि कठिनाइहरुलाई अझ बढाउनेछ।’
इजादीका अनुसार इरानभित्रका प्रमुख व्यक्तित्वहरुलाई लक्षित गर्नु निश्चित रुपमा देशको नेतृत्वमा परिवर्तन ल्याउनु हो। ‘तर यसले इजरायल र अमेरिकालाई फाइदा पुर्याउने छैन’, इजादी भन्छन्, ‘इरानका शीर्ष नेताहरुको मृत्युपछि तिनीहरुको ठाउँमा आउने नयाँ नेताहरु इजरायल र अमेरिकामाथि बढी कठोर छन्। वार्ता अली खामेनीको समयमा जस्तै कठिन हुनेछ।’ –एजेन्सी
