काठमाडौं । स्विडेनको चालमर्स इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलोजी र जर्मनीको युनिभर्सिटी अफ फ्राइबर्गका अनुसन्धानकर्ताहरुले चिकित्सा क्षेत्रमा एउटा अभूतपूर्व सफलता हात पारेका छन्। उनीहरुले कम भोल्टेजको विद्युतीय प्रवाह प्रयोग गरेर शरीरका पुराना र निको हुन गाह्रो हुने घाउहरुलाई सामान्यभन्दा तीनगुणा चाँडो निको पार्न सकिने तथ्य प्रमाणित गरेका छन्।
बायोइलेक्ट्रोनिक प्रविधिमा आधारित यो खोजले विशेष गरी मधुमेह, क्यान्सर र रक्तसञ्चारको समस्या भएका बिरामीहरुका लागि उपचारको नयाँ ढोका खोलेको छ। छालाका कोषहरुलाई विद्युतीय संकेत दिएर घाउ पुर्ने प्रक्रियालाई तीव्रता दिने यो विधिले भविष्यमा शल्यक्रिया र लामो समयको अस्पताल बसाइलाई कम गर्न मद्दत गर्नेछ।
विद्युतीय संकेतले कोषलाई निर्देशित गर्ने वैज्ञानिक विधि
मानव शरीरमा चोट लाग्दा प्राकृतिक रुपमै केही मात्रामा विद्युतीय क्षेत्र उत्पन्न हुन्छ। जसले छालाका कोषहरुलाई घाउ भएको ठाउँमा सर्न र घाउ पुर्न मद्दत गर्छ। तर, मधुमेह भएका वा वृद्ध व्यक्तिहरुमा यो प्राकृतिक विद्युतीय प्रणाली कमजोर हुने भएकाले घाउ निको हुन लामो समय लाग्ने गर्छ। वैज्ञानिकहरुले एउटा विशेष बायोचिप विकास गरी कृत्रिम घाउहरुमा सुरक्षित मात्राको ‘डाइरेक्ट करेन्ट’ प्रवाह गराएका थिए।
यस प्रक्रियाले छालाका कोषहरुलाई सही दिशामा हिँड्न, तीव्र रुपमा विभाजित हुन र तन्तुहरुलाई पुनर्गठित गर्न प्रेरित गर्छ। अनुसन्धानका क्रममा एकै दिशामा प्रवाह गरिएको विद्युतीय क्षेत्रले कोषहरुलाई कुनै क्षति नपुर्याई घाउ चाँडो निको पार्न सफल भएको देखिएको छ।
मधुमेह र जटिल घाउहरुको उपचारमा प्रभावकारी नतिजा
मधुमेहका बिरामीहरुका लागि यो प्रविधि एउटा ठूलो वरदान साबित हुन सक्छ। मधुमेहका कारण रक्तसञ्चार र नसामा हुने क्षतिका कारण खुट्टामा हुने सानो घाउ पनि निको नभएर पछि अंग नै काट्नुपर्ने (एम्प्युटेसन) अवस्था आउन सक्छ। प्रयोगशालामा गरिएको परीक्षणमा सामान्य छालाको घाउ प्रतिघन्टा ३.५ प्रतिशतका दरले निको भएको पाइयो भने विद्युतीय प्रवाह दिँदा यो दर तीनगुणाले बढेको देखियो।
त्यस्तै मधुमेहको अवस्था सिर्जना गरिएको नमुनामा घाउ निको हुने दर निकै कम भए पनि विद्युतीय संकेत दिएपछि त्यो दर बढेर झन्डै स्वस्थ छालाकै स्तरमा पुगेको पाइयो। यसले मधुमेहका कारण हुने जटिल घाउहरुलाई पनि स्वस्थ मानिसको जस्तै गतिमा निको पार्न सकिने सम्भावना देखाएको छ।
नेपालको स्वास्थ्य क्षेत्र र ग्रामीण उपचारमा यसको महत्व
नेपालमा मधुमेहको समस्या तीव्र रुपमा बढिरहेको छ र करिब ९ प्रतिशत जनसंख्या यसबाट प्रभावित भएको अनुमान छ। ग्रामीण क्षेत्रमा विशेषज्ञ स्वास्थ्य सेवाको अभाव र उपचारको पहुँच कम भएका कारण मधुमेहका बिरामीहरुले घाउ निको नहुने समस्या झेल्नु परिरहेको छ।
यो विद्युतीय प्रविधि ब्याट्रीबाट चल्ने र शरीरमा टाँस्न मिल्ने सानो प्याच वा पट्टीको रुपमा विकास गर्न सकिने हुनाले नेपालका ग्रामीण स्वास्थ्य चौकीहरुमा पनि सजिलै प्रयोग गर्न सकिन्छ। सानो भोल्टेजमा चल्ने भएकाले यसलाई टेलिमेडिसिन वा सामुदायिक स्वास्थ्य कार्यकर्तामार्फत घरमै बसेर पनि उपचार गर्न सम्भव देखिन्छ। यसले महँगो उपचार र अंग गुमाउनुपर्ने मानसिक तथा आर्थिक पीडाबाट धेरै नेपालीलाई जोगाउन सक्छ।
भविष्यको उपचार पद्धतिमा क्रान्तिकारी परिवर्तन
अनुसन्धान टोलीकी नेतृत्वकर्ता मारिया एस्प्लुन्डका अनुसार अबको चरणमा यस प्रविधिलाई जनावरहरुमा परीक्षण गरिनेछ र त्यसपछि मानिसमा व्यापक क्लिनिकल परीक्षण गरिनेछ। अर्को ५ वर्षभित्र यो प्रविधि आधिकारिक रुपमा अस्पताल र क्लिनिकहरुमा उपलब्ध हुन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ।
यसलाई बायोइलेक्ट्रोनिक्स र पुनरुत्पादक चिकित्साको क्षेत्रमा एउटा ‘गेम–चेन्जर’का रुपमा हेरिएको छ। भविष्यमा यस्ता विद्युतीय पट्टीहरुले क्यान्सरका बिरामी र वृद्धवृद्धाहरुको छालाको समस्या समाधान गर्न पनि ठूलो भूमिका खेल्नेछन्।
नेपालजस्ता देशहरुले पनि यस्ता किफायती र प्रभावकारी प्रविधिहरुलाई आफ्नो राष्ट्रिय स्वास्थ्य नीतिमा समावेश गरी मधुमेहका जटिलताहरु न्यूनीकरण गर्न तयारी थाल्नुपर्ने देखिन्छ।
