काठमाडौं । विश्वको सबैभन्दा ठूलो कन्डम निर्माता कारेक्सका सीईओले इरान युद्धका कारण आपूर्ति समस्या जारी रहेमा कम्पनीले आफ्ना उत्पादनहरुको मूल्य ३० प्रतिशतसम्म बढाउन सक्ने बताएका छन्।
मलेसियास्थित कम्पनी केरेक्सले रोयटर्स र ब्लुमबर्गलाई बताएअनुसार इरान द्वन्द्व सुरु भएदेखि उत्पादन लागत उल्लेखनीय रुपमा बढेको छ। केरेक्सले वार्षिक ५ अर्बभन्दा बढी कन्डम उत्पादन गर्छ। यसले ड्युरेक्स र ट्रोजन जस्ता प्रमुख ब्रान्डका लागि कन्डम उत्पादन गर्छ र बेलायतको सरकारी स्वास्थ्य सेवा एनएचएसलाई पनि आपूर्ति गर्छ।
अमेरिका र इजरायलको हवाई आक्रमणको प्रतिक्रियामा इरानले होर्मुज जलमार्गबाट गुज्रने जहाजहरुलाई लक्षित गर्ने धम्की दिएपछि विश्वव्यापी तेल आपूर्ति अवरुद्ध भएको छ। यो जलमार्गको बन्द हुनु अन्तर्राष्ट्रिय आपूर्ति शृंखलालाई पनि बाधा पुर्याइरहेको छ। सामान्य तेलले विश्वको कच्चा तेल र एलएनजी आपूर्तिको लगभग २० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ।
केरेक्सले अमोनिया (लेटेक्स संरक्षण गर्न प्रयोग गरिने) र सिलिकनमा आधारित लुब्रिकेन्टजस्ता तेलमा आधारित कच्चा पदार्थहरुमा निर्भर गर्दछ।
कन्डमको माग बढी, आपूर्ति कम
केरेक्सका सीईओका अनुसार यस वर्ष कन्डमको माग लगभग ३० प्रतिशतले बढेको छ। यद्यपि, बढ्दो भाडा शुल्क र ढुवानीमा ढिलाइले कन्डमको अभाव निम्त्याइरहेको छ। ब्लुमबर्गलाई उनले भने, ‘भविष्यका बारेमा अनिश्चितता भएकोले खराब समयमा कन्डमको आवश्यकता बढ्छ। मानिसहरु सोच्छन् कि उनीहरुसँग जागिर छ कि छैन।’
मानिसहरु सोच्छन्, ‘यदि हाम्रो अहिले बच्चा भयो भने हामीले अर्को व्यक्तिको लागत वहन गर्नुपर्नेछ।’
अमेरिका–इजरायल र इरानबीचको युद्धले पहिले नै ऊर्जा बजारलाई हल्लाइसकेको छ। अब कन्डम संकटले सामान्य उपभोक्ताहरुका लागि अन्य चीजहरु महँगो हुँदै गएको देखाउँछ।
यस युद्धका कारण उडानहरु पनि महँगो भएका छन्। नयाँ अनुसन्धानका अनुसार गत वर्षको तुलनामा सस्तो इकोनोमी क्लासको टिकट औसतमा २४ प्रतिशत महँगो भएको छ।
यसैगरी खाडी क्षेत्रबाट ढुवानी कठिनाइका कारण मलको मूल्य बढेको छ। कम्प्युटर चिप्सको निर्माणमा प्रयोग हुने हेलियमको अभाव पनि छ। कम्पनीहरुले कच्चा पदार्थ प्राप्त गर्न संघर्ष गर्दा बोतलबंद पानी उद्योग पनि दबाबमा छ।
यस महिनाको सुरुमा संयुक्त राष्ट्र संघ (यूएई)ले यातायात लागत बढेका कारण चिनी, दुग्धजन्य पदार्थ र फलफूलको मूल्य पनि बढ्ने चेतावनी दिएको थियो।
इरान युद्धका बीचमा सम्झौताहरुका बारेमा दुवै पक्षबाट विरोधाभासी बयानहरु जारी छन्। अमेरिका र इरान बीचको शान्ति वार्ताको स्थिति अस्पष्ट छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले वार्ता अगाडि नबढेसम्म युद्धविराम लम्ब्याउने बताएका छन्। –बीबीसीबाट
