काठमाडौं । चीनले आफ्नो निर्णयले धेरै पटक विश्वलाई चकित पारेको छ। हालै चीनले दुर्लभ खनिजहरुका बारेमा निर्णय गरेर विश्वलाई चकित पारेको छ र अब चीनले चाँदीका लागि नयाँ नियम लागू गरेको छ।
चीनको यो नयाँ नियमले चाँदीको मूल्य बढाउने अपेक्षा गरिएको छ। विज्ञहरुले चाँदी अब सस्तो नहुने पनि भन्न थालेका छन्। किनकि चीनको यो नयाँ कदमले विश्वव्यापी रुपमा चाँदीको खपत घटाउन र माग बढाउन सक्छ।
वास्तवमा चीन विश्वव्यापी चाँदी आपूर्तिको एक प्रमुख नियन्त्रक हो। विश्वको चाँदीको ठूलो हिस्सा चीनको स्वामित्वमा छ। यसले केवल १३ प्रतिशत खानी गर्छ तर प्रशोधन र उत्पादनको सन्दर्भमा विश्वव्यापी चाँदीको ६० देखि ७० प्रतिशत नियन्त्रण गर्छ।
रेयर अर्थका रुपमा चाँदीको लागि समान नियम ?
अब यसको फाइदा उठाउँदै चीनले चाँदीका बारेमा ठूलो कदम चालेको छ। चीनले जनवरी १ देखि लागू हुने चाँदी नियन्त्रण नियम लागू गरेको हो। यस नियमअन्तर्गत कुनै पनि कम्पनीले सरकारी इजाजतपत्र बिना चीन बाहिर चाँदी निर्यात गर्न सक्ने छैन। यो निर्णयले विश्वव्यापी रुपमा हंगामा मच्चाएको छ। विश्वले यो चिनियाँ निर्णयलाई दुर्लभ खनिजहरुसँग चीनको कार्यजस्तै गरी हेरिरहेको छ।
चीनले कुन कम्पनीहरुलाई यो इजाजतपत्र दिनेछ ?
चीनले चाँदी निर्यातका लागि केही सर्तहरु लगाएको छ। केही ठूला सरकारबाट अनुमोदित कम्पनीहरुलाई मात्र निर्यात गर्न अनुमति दिइनेछ र त्यसपछि पनि सरकारी इजाजतपत्र अनिवार्य हुनेछ। इजाजतपत्र प्राप्त गर्न उत्पादन र क्रेडिट लाइनहरुजस्ता प्रमुख मापदण्डहरु पूरा गर्न आवश्यक छ। अहिलेसम्म केवल ४४ कम्पनीलाई यो अनुमति दिइएको छ।
यो चिनियाँ निर्णयको प्रभाव के हुनेछ ?
चीनले विश्वव्यापी चाँदीको ६० देखि ७० प्रतिशत नियन्त्रण गर्दछ। त्यसकारण निर्यात नियन्त्रणहरु बढ्दै जाँदा चाँदीको विश्वव्यापी उपलब्धता घट्नेछ र माग बढ्दै जानेछ। यो निर्णय यस्तो समयमा जब चाँदीको औद्योगिक माग द्रुत गतिमा बढिरहेको छ। यसले मूल्यमा वृद्धि निम्त्याउनेछ। चाँदीको मूल्य रेकर्ड स्तरको नजिक छ र अझ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ।
चीनले यो किन गरिरहेको छ ?
चीनका लागि चाँदी केवल एक औद्योगिक र लगानी सम्पत्ति मात्र नभएर एक रणनीतिक सम्पत्ति पनि बनेको छ। यसले अन्य देशसँग सम्झौता सुरक्षित गर्न वा आफ्नो पक्ष प्राप्त गर्न यसलाई प्रयोग गर्न सक्छ। विज्ञहरु विश्वास गर्छन् कि यसैकारण चीनले चाँदीमाथि आफ्नो नियन्त्रण बढाइरहेको छ। यसबाहेक घरेलु रुपमा चाँदीको उच्च माग छ।
चीन सौर्य प्यानल, इलेक्ट्रोनिक्स र विद्युतीय सवारीसाधनको विश्वको सबैभन्दा ठूलो निर्माता हो। यी सबैले उल्लेखनीय मात्रामा चाँदी खपत गर्छन्। त्यसकारण चीनले औद्योगिक माग बढाएको छ र चाँदीको आपूर्तिमाथि निर्यात प्रभुत्व बढाएको छ। जसले गर्दा विश्वव्यापी रुपमा विभिन्न क्षेत्रमा आफ्नो प्रभुत्व बढेको छ।
