काठमाडौं । इरानमा अमेरिका–इजरायलको आक्रमण र त्यसपछिको द्वन्द्वले ठूलो ऊर्जा संकट निम्त्याएको छ। जसले विश्वभरका धेरै देशहरुलाई गम्भीर रुपमा असर गरेको छ। तेल र ग्यासको गम्भीर अभावका कारण ऊर्जाको मूल्य आकाशिएको छ।
यद्यपि, केही देश यस संकटसँग जुधिरहेका छन् भने चीन धेरै हदसम्म अछुतो रहेको छ। यो विगत केही वर्षदेखि विदेशी शक्तिहरुमाथिको निर्भरता कम गर्दै ऊर्जा र राष्ट्रिय सुरक्षालाई बलियो बनाउने उद्देश्यले गरिएको तयारीको कारण हो।
१.३ अर्ब ब्यारेल रणनीतिक कच्चा तेल भण्डार
चीनले विगत केही वर्षदेखि ठूलो मात्रामा तेल भण्डारण गर्दै आएको छ। यसको १.३ अर्ब ब्यारेलको रणनीतिक कच्चा तेल भण्डार छ। जुन धेरै महिनाका लागि पर्याप्त छ।
भविष्यमा पूर्ण रुपमा हरित ऊर्जामा प्रोत्साहन गर्ने लक्ष्य राख्दै चीनले सौर्य, वायु र जलविद्युतजस्ता नवीकरणीय ऊर्जा क्षमताहरु द्रुत रुपमा विकास गरेको छ। चीनको प्रयासका कारण लगातार दुई वर्षदेखि प्रशोधित तेल, डिजेल र पेट्रोलको माग घटेको छ। यसले तेल आयातमा देशको निर्भरता घटाएको छ। विज्ञहरु विश्वास गर्छन् कि चीनको तेल र ग्यासको माग चरम सीमामा पुगेको हुन सक्छ।
यसका साथै धेरै महत्वपूर्ण खनिजहरुको खानी र प्रशोधनमा चीनको प्रभुत्व छ। यो अब विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) र ब्याट्रीहरुको प्रमुख उत्पादक बनेको छ।
विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा पकड कायमै
कुनै पनि सम्भावित झट्काको सामना गर्न आफ्नो ऊर्जा क्षेत्रलाई तयार पार्दै चीनले विश्वव्यापी आपूर्ति शृंखलामा आफ्नो पकड बलियो बनाउन आफ्नो औद्योगिक क्षेत्रलाई पनि द्रुत गतिमा विस्तार गरिरहेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले चिनियाँ सामानहरुमा लगाएको भारी शुल्कलाई ध्यानमा राख्दै यो कदम गत वर्ष चीनको अर्थतन्त्रका लागि महत्वपूर्ण साबित भएको छ। यी परिस्थितिहरुमा चीनले विगत केही वर्षहरुमा द्रुत रुपमा आत्मनिर्भरतातर्फ प्रगति गरेको छ।
एसिया र युरोपबीचको प्रमुख प्रवेश विन्दु हर्मुज स्ट्रेट अवरुद्ध हुनुले तेल र एनएलजीको ढुवानीमा अवरोध निम्त्याएको छ। यी कठिन समयमा पनि चीनले आफ्नो ऊर्जा आवश्यकताहरु व्यवस्थापन गर्न अन्य धेरै देशभन्दा बढी लचिलोपन प्रदर्शन गरेको छ।
गत केही वर्षहरुमा चीनले आफ्नो ऊर्जा क्षेत्रमा गरेको विकासको परिणामस्वरूप अब यसले आफ्ना धेरै कार र रेलहरुलाई बिजुली दिन बिजुली प्रयोग गर्न सक्छ। यसले तेलमा निर्भरता कम गर्न मद्दत गरेको छ।
चीनले कसरी समाधान प्रदान गरिरहेको छ ?
भियतनाम र फिलिपिन्सजस्ता धेरै अन्य एसियाली देशहरुले मध्यपूर्वमा चलिरहेको द्वन्द्वका कारण गम्भीर तेल र इन्धन अभावको सामना गरिरहेका छन्। यो एउटा समस्या हो जुन चीनले सम्बोधन गर्न खोजिरहेको छ।
कोइलाको प्रयोग बढ्यो
आफ्नो हरियो संक्रमण लक्ष्यहरुको भागका रुपमा कोइलामा आफ्नो निर्भरता घटाउने वाचा गरे पनि चीनले तेल आयातमा आफ्नो निर्भरता कम गर्न अस्थायी उपायका रुपमा कोइला प्रयोग गरेको छ। उदाहरणका लागि चीन सरकारले तेल आयातमा आफ्नो निर्भरताको विकल्प प्रदान गर्न पेट्रोकेमिकल उत्पादन गर्न कोइलाको प्रयोग बढाएको छ।
रासायनिक उत्पादनका लागि चीन सरकारको कोइलाको प्रयोग सन् २०२० मा १५ करोड ५० लाख टनबाट बढेर सन् २०२४ मा २७ करोड ६० लाख टन पुगेको छ। चीनले अन्ततः जीवाश्म इन्धनबाट टाढा र नवीकरणीय विकल्पहरुतर्फ संक्रमण गर्ने लक्ष्य राखेको छ। तर, अहिलेका लागि कोइलाको निरन्तर प्रयोगले चीनलाई अझ आत्मनिर्भर बन्न र यसको उद्योगहरु विकास गर्न मद्दत गरिरहेको छ। –एजेन्सी
