काठमाडौं । आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को विकाससँगै यसको सम्भावित हानि र खतराहरुका बारेमा पनि निरन्तर छलफल भइरहेको छ। अमेरिकी एआई र अनुसन्धान कम्पनी एन्थ्रोपिक पीबीसीले अब एआई विकासलाई अस्थायी रुपमा रोक्नका लागि एउटा प्रणाली हुनुपर्नेमा जोड दिएको छ। यसको सरल अर्थ एआई किल स्विच वा पज बटन हुनुपर्छ भन्ने हो।
कम्पनीका सहसंस्थापकहरु ज्याक क्लार्क र मरिना फेभारोद्वारा प्रकाशित ब्लग पोस्टमा यो विशिष्ट माग राखिएको छ। पोस्टमा भनिएको छ, ‘एआई प्रविधि यति छिटो अगाडि बढिरहेको छ कि यसले मानव कामको उत्पादकतालाई उल्लेखनीय रुपमा बढाउन सक्छ वा मानिसहरुलाई पनि प्रतिस्थापन गर्न सक्छ।’
पोस्टमा क्लार्क र फेभारोले लेखेका छन् कि भविष्यमा एआईले आफूलाई सुधार गर्न सक्छ र आफ्नै अर्को संस्करण सिर्जना गर्न सक्छ। त्यसपछि मानिसहरुको भूमिका विस्तारै घट्न सक्छ।
पोस्टमा भविष्यको वर्णन गर्दै लेखिएको छ, ‘एआईले निरन्तर आफूलाई सुधार गर्छ र यसको गति बढाउँछ। जब कि एकै साथ मानव समाज, सम्बन्ध र शासन कायम राख्छ। यसको परिणामहरु भविष्यवाणी गर्न धेरै गाह्रो हुन्छ।’
ब्लग पोस्टले विचारलाई अन्तर्राष्ट्रिय आणविक हतियार नियमनसँग तुलना गर्दछ। सहसंस्थापकहरु भन्छन्, ‘यदि एआई विकासका लागि नियमहरु स्थापित गरिन्छ भने केही एआई प्रयोगशालाहरुलाई गोप्य रुपमा प्रविधि अगाडि बढाउनबाट रोक्नका लागि एउटा प्रणाली हुनुपर्छ। यसका लागि अन्य प्रयोगशालाहरुद्वारा निगरानी र छानबिन आवश्यक पर्न सक्छ।’
एआईमा पज बटन वा किल स्विचका लागि आह्वान गरिएको यो पहिलोपटक होइन; एआईलाई नियमन गर्न आह्वानहरु पहिले पनि उठाइएका थिए। सन् २०२३ मा, फ्यूचर अफ लाइफ इन्स्टिच्युटले एआईमा ६ महिनाको स्थगनका लागि आह्वान गरेको थियो। ता कि यसलाई रोक्न सुरक्षा नियमहरु स्थापित गर्न सकियोस्।
एन्थ्रोपिकले निरन्तर एड्भान्स एआई मोडेलहरु विकास गरिरहेको छ र उपकरणहरु लन्च गरिरहेको छ। यसमा एआई सहायक क्लाउड र नयाँ मोडेल माइथोस समावेश छन्। जुन कम्पनीले साइबर सुरक्षा त्रुटिहरु द्रुत रुपमा पहिचान गर्न सक्ने दाबी गरेको छ। –एजेन्सी
