काठमाडौं । संसारभरका अधिकांश मानिसहरुले लगभग ९० प्रतिशत समय आफ्नो दाहिने हात प्रयोग गर्छन्। करिब १० प्रतिशतमात्र बायाँ हाते हुन्छन्। यसको मतलब ती मानिसले बायाँ हातले बढी काम गर्छौं। यस विषयमा वैज्ञानिकहरुले वर्षौंदेखि खोज–अनुसन्धान गर्दै आएका छन्। अब यो खुलासा भएको छ कि ती मानिसहरु कसरी बायाँ हात हुन्छन्।
वास्तवमा यसको सम्पूर्ण कथा मानिसको जीनसँग सम्बन्धित छ। तिनीहरुको शरीरमा एक विशेष प्रकारको दुर्लभ जिन हुन्छ, जसले तिनीहरुको शरीरमा कोशिकाहरुको आकारलाई नियन्त्रण गर्छ। यो जिन बायाँ हाते मानिसको शरीरमा २.७ गुणा बढी पाइन्छ। यस जिनको नाम टीयूबीबी४बी हो। यसले मस्तिष्कको समरुपतालाई नियन्त्रण गर्छ।
अचम्मको कुरा के छ भने यो जिन बायाँ हात चाल्ने मानिसको शरीरको ०.१ प्रतिशतमा मात्र पाइन्छ। केवल यो सानो जिनले उनीहरुको सम्पूर्ण जीवनशैली परिवर्तन गर्दछ। तिनीहरुले संसारलाई फरक रुपमा हेर्छन्। बायाँ हात उनीहरुको सबैभन्दा शक्तिशाली भाग हुन्छ।
नेदरल्यान्ड्सको म्याक्स प्लान्क इन्स्टिच्युट फर साइकोलिंगुइस्टिक्सका क्लाइड फ्रान्कका अनुसार सामान्यतया मानिसको मस्तिष्कका भागहरुले धेरै प्रकारका कार्यहरु निर्धारण गर्छन्। ‘अंगहरुको विभिन्न कार्यहरु निर्धारण गर्छ’, उनले भने, ‘शरीरको दुई भागमा अलिकति भिन्नता छ। जस्तै हेर्ने, छुने, उठाउने, चलाउनेलगायतका काम देब्रे भागले भाषा नियन्त्रण गर्छ। जब कि दाहिने भागले हेराइलाई नियन्त्रण गर्छ।
यो अध्ययन हालै नेचर कम्युनिकेसन्समा प्रकाशित भएको छ। धेरैजसो मानिसमा मस्तिष्कको देब्रे भागले शरीरको दाहिने भागलाई नियन्त्रण गर्छ। किनकि तिनीहरुको स्नायु फाइबर बायाँबाट दायाँ जान्छ। तर, देब्रे हाते मानिसहरुमा मस्तिष्कको दाहिने भागले शरीरको देब्रे भागलाई नियन्त्रण गर्छ।
टीयूबीबी४बी जिनले विशेष प्रकारको प्रोटिनलाई नियन्त्रण गर्छ। यो प्रोटिनले कोशिकाभित्र रहेको माइक्रोट्युब्युलको फिलामेन्टसँग जोड्छ। यसले कक्षहरुको आकार नियन्त्रण गर्दछ। यो जिनले तिनीहरुलाई देब्रे हातले काम गर्न उपयुक्त बनाउँछ। त्यसैगरी यसले मस्तिष्कको काममा पनि मद्दत गर्छ।
यो अध्ययनका लागि बेलायतका ३ लाख ५० हजार मानिसको मस्तिष्क र जिनको अध्ययन गरिएको थियो। जसमध्ये ११ प्रतिशत बायाँ हाते व्यक्ति थिए। मस्तिष्कको विकास हुँदा यो जिन भ्रुणमा कहाँ रहन्छ भन्ने अहिलेसम्म थाहा छैन। –एजेन्सी
