काठमाडौं । नेपालको निर्यात व्यापारको कमजोर आँकडाका कारण दक्षिण एशियाभरमै कुल ग्रार्हस्थ उत्पादनमा विप्रेषण आप्रवाह(रेमिट्यान्स) बाट प्राप्त आम्दानीमा नेपाल सर्वाधिक निर्भर मुलुकका रूपमा रहेको छ।
नेपालको कुल ग्रार्हस्थ उत्पादनमा रेमिट्यान्सले ३३ प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ।
कुल गार्हस्थ्य उत्पादनको तुलनामा मापन गर्दा, पाकिस्तान ९.४ प्रतिशत, बंगलादेश ६ प्रतिशत र भारत ३.५ प्रतिशत छ। भुटानको कुल गार्हस्थ उत्पादनमा विप्रेषण आप्रवाहको योगदान १ प्रतिशतभन्दा मुनी छ।
गत हप्ता प्रकाशित एसिया र प्रशान्त क्षेत्रका लागि प्रमुख सूचक २०२५ दिगो विश्वव्यापी उत्पादनको मापन प्रतिवेदनमा, एशियाली विकास बैंकले यो प्रवृत्ति देखाएको छ।
गत वर्ष, नेपालले ३६ प्रतिशतले वृद्धि भई १४ अर्ब अमेरिकी डलर पुगेको थियो भने पाकिस्तानले ३१ प्रतिशतले वृद्धि भई लगभग ३५ अर्ब डलर पुगेको रेकर्ड गरेको थियो। गतवर्ष, विदेशमा रहेका बंगलादेशीहरूले २७ अर्ब डलरको रेकर्ड स्वदेश पठाए, जुन अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा २३ प्रतिशतले बढी हो ।
वैदेशिक रोजगारमा रहेका भारतीय आप्रवासी कामदारले सन् २०२४ मा कुल १ खर्ब ३७ अर्ब ६७ करोड अमेरिकी डलर रेमिट्यान्स पठाएका छन् । यो रकम दक्षिण एशियाली मुलुक पाकिस्तानबाहेकका ६ वटा मुलुकले प्राप्त गर्ने रेमिट्यान्स रकमको ७६ प्रतिशत हिस्सा हो।
गत वर्ष बंगलादेशले रेमिट्यान्स आम्दानीमा बलियो वृद्धि हासिल गरे पनि, एसियाली विकास बैंक (एडीबी) का अनुसार पाकिस्तान र नेपालले सोही अवधिमा धेरै उच्च वृद्धि रेकर्ड गरेका छन्। २०२० को महामारीपछि, बंगलादेश, नेपाल र पाकिस्तानमा रेमिट्यान्स आप्रवाह क्रमशः बढ्दै गएको थियो र २०२४ मा यो वृद्धि भएको थियो।
यसको विपरीत, श्रीलंकाले विगत पाँच वर्षमा अस्थिर प्रवाहको अनुभव गरेको छ। २०२२ मा, राजनीतिक उथलपुथलको बीचमा रेमिट्यान्स लगभग आधा घट्यो तर २०२३ मा ५८ प्रतिशतले वृद्धि भयो र गत वर्ष थप ९ प्रतिशतले वृद्धि भयो।
दक्षिण एसियाली देशहरूमध्ये, कोभिड महामारी पछि भारतले बलियो र निर्बाध वृद्धि हासिल गरेको छ। २०२० मा भारत र नेपालमा रेमिट्यान्स घट्यो भने पाकिस्तान, बंगलादेश र श्रीलंकामा वृद्धि भयो।
