काठमाडौं । हाल भारतमा आफ्नो लक्ष्य पूरा गर्न बैंक कर्मचारीहरुले प्रायः दोस्रो वर्षदेखि प्रिमियम तिर्न नसक्ने ग्राहकलाई जीवन बीमा उत्पादन बेच्छन्। प्रिमियम तिर्न असफल हुँदा जीवन बीमा बेकार हुन्छ र पहिलो वर्षमा तिरेको रकम पनि गुमाउँछन्।
भारतीय बीमा नियामक तथा विकास प्राधिकरण (आईआरडीएआई)को नयाँ प्रस्तावले विस्तृत जानकारी र ग्राहक स्वीकृति प्रदान नगरी कुनै पनि बीमा उत्पादन बिक्री गर्न निषेध गर्दछ।
भारतीय रिजर्भ बैंक (आरबीआई) नियमहरुअनुसार बीमाको गलत बिक्रीले बैंक कर्मचारीहरुविरुद्ध पनि कारबाही गर्न सक्छ। वास्तवमा ग्रामीण र साना सहरहरुमा बैंक कर्मचारीले बैंक खाता खोल्दा वा ऋण प्रदान गर्दा प्रायः कम शिक्षित मानिसलाई जीवन बीमा बेच्छन्।
एसबीआई, कोटाक, एचडीएफसी र आईसीआईसीआईजस्ता धेरै बैंकले आफ्नै बीमा कम्पनीहरु पनि चलाउँछन्। आन्तरिक उत्पादनहरुले उच्च मार्जिन बोक्ने भएकाले बैंकहरुले आफ्नै उत्पादनहरु बेच्न वितरकका रुपमा पनि काम गर्छन्। यद्यपि, बीमा नियामकको नयाँ प्रस्ताव लागू भएपछि बैंकहरुले यस्तो गलत बिक्रीमा संलग्न हुन सक्ने छैनन्।
आईआरडीएआईले पहिले नै बीमा वितरकहरुको कमिसन सीमित गर्ने प्रस्ताव गरिसकेको छ। हाल, जीवन बीमा बेच्दा वितरकहरुले पहिलो वर्षमा २५ प्रतिशतभन्दा बढी कमिसन पाउँछन्। नयाँ प्रस्तावअनुसार यसलाई १० प्रतिशतमा घटाउन सकिन्छ।
आईआरडीएआईको नयाँ प्रस्तावबाट बीमा वितरकहरु सबैभन्दा बढी प्रभावित हुनेछन्। बीमा कम्पनीहरुको मार्जिनमा कुनै प्रभाव पर्ने छैन। एजेन्ट कमिसन पाँच प्रतिशतले घटाइएको छ तर वितरक कमिसन आधा घटाउने प्रस्ताव गरिएको छ।
वितरकहरु एकैसाथ धेरै कम्पनीका लागि काम गर्छन्। त्यसैले आईआरडीएआईले विश्वास गर्छ कि यसले उनीहरुको आम्दानीमा असर पार्दैन तर बीमा खरिद गर्दा ग्राहकलाई निश्चित रुपमा राहत प्रदान गर्नेछ।
आईआरडीएआईले २०४७ सम्ममा भारतका सबै नागरिकलाई बीमा कभरेजअन्तर्गत ल्याउने लक्ष्य राखेको छ। यो लक्ष्य प्राप्त गर्न बीमाको लागत घटाउन आवश्यक छ।
आईआरडीएआईको प्रस्ताव यस दिशामा एक कदम हो र यसले बीमा कम्पनीहरुलाई हानि नगरी ग्राहकलाई फाइदा पुरुयाउनेछ। यद्यपि, वितरकहरु निश्चित रुपमा प्रभावित हुनेछन्।
आईआरडीएआईका अनुसार बीमा कम्पनीहरुले आफ्ना उत्पादनहरुको पूर्ण विवरण सार्वजनिक गर्दैनन्। यदि कुनै ग्राहकले विभिन्न कम्पनीबाट एउटै प्रकारको उत्पादनको तुलना गर्न चाहन्छ भने उनीहरुले पूर्ण जानकारी प्रदान गर्नुपर्छ।
उत्पादन बिक्रीको समयमा वितरक र एजेन्ट कमिसनको कुनै उल्लेख छैन। आईआरडीएआईले ग्राहकका लागि बीमा बिक्री पारदर्शी र किफायती बनाउन नयाँ नियमहरु प्रस्ताव गरेको छ र अक्टोबर २५ सम्ममा सबै सरोकारवालाबाट परामर्श माग गरेको छ। –एजेन्सी
