काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले हाललाई इरानमाथिको सम्भावित आक्रमण रोक्ने घोषणा गरेका छन्।
वेबसाइट एक्सियोसको एउटा रिपोर्टले दाबी गरेको छ कि ट्रम्पले पहिले साउदी अरेबियाका युवराज मोहम्मद बिन सलमानसँग फोनबाट कुरा गरेका थिए। अमेरिका र साउदी अरेबियाले संयुक्त रुपमा इराकमा इरान समर्थित समूहहरुलाई लक्षित गर्दै पहिलो सार्वजनिक रुपमा घोषणा गरिएको आक्रमण सुरु गरेका थिए।
त्यसपछि ट्रम्पले इरानविरुद्ध अर्को ठूलो आक्रमण गर्न सक्ने विश्वास गरिएको थियो। यद्यपि, यो डर अहिलेलाई टाढिएको छ। केही मिडिया रिपोर्टा अनुसार इरानले आक्रमणको योजना तयार पारेको छ। जसले सम्पूर्ण विश्वलाई फेरि गम्भीर तेल संकटमा डुबाउन सक्छ।
ती रिपोर्टका अनुसार आक्रमण भएमा इरानले खाडी देशहरुको तेल कुवाहरुमा ठूला आक्रमण गर्नेछ।
इरानको चेतावनी
इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले शनिबार टर्की, पाकिस्तान र साउदी अरेबियाका वरिष्ठ अधिकारीहरुसँग छुट्टाछुट्टै फोन कलमा भने कि यदि अमेरिकाले आक्रमण गरेमा उनको देशले निर्णायक आक्रमण गर्नेछ। कुवेती सेनाले प्रमुख लक्ष्यहरुविरुद्ध इरानद्वारा प्रहार गरिएको ड्रोनहरु खसालेको दाबी गरेको केही घन्टापछि यो कुराकानी भएको हो।
अरघचीले पाकिस्तानका सेना प्रमुख, फिल्ड मार्शल असिम मुनिर र टर्कीका विदेशमन्त्री हकान फिदानलाई भने कि इरानविरुद्धको कुनै पनि ‘आक्रामक कारबाही’ निर्णायक प्रतिक्रियाको साथ भेटिनेछ। अरघचीले पछि साउदी अरेबियाका विदेशमन्त्री राजकुमार फैसल बिन फरहानलाई भने कि यदि अमेरिका र इजरायल वा यस क्षेत्रको कुनै पनि अन्य देशले यस्तो कारबाहीमा संलग्न भएमा इरानले तदनुसार प्रतिक्रिया दिनेछ।
एक्सियोसका अनुसार साउदी युवराज मोहम्मद बिन सलमानले शनिबार राष्ट्रपति ट्रम्पसँग फोनमा कुरा गरे।
कुन स्थानहरुलाई लक्षित गर्ने सम्भावना छ ?
इरानको सर्वोच्च राष्ट्रिय सुरक्षा परिषद्सँग सम्बद्ध मिडिया आउटलेट नुर न्यूजले शनिबार भन्यो कि यदि अमेरिकाले इरानको ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गर्यो भने इरानले साउदी अरेबिया र संयुक्त अरब इमिरेट्सका तेल क्षेत्रहरु, साथै कतार र इजरायलका तेल र ग्यास क्षेत्रहरुलाई लक्षित गर्नेछ। आईआरजीसीसँग सम्बद्ध समाचार एजेन्सी तस्निमले इरानले सूची तयार पारेको जनाएको छ। यसले विभिन्न खाडी देशहरुमा रहेका तेल र ग्यास सुविधाहरुलाई लक्षित गरिनेछ भनेर विवरण दिन्छ।
यो सूची सही नभए पनि, साउदी अरब, संयुक्त अरब इमिरेट्स र कतारका प्रमुख तेल र ग्यास सुविधाहरुलाई लक्षित गर्न सकिने अनुमान गरिएको छ।
साउदी अरब: सूचीमा विश्वको सबैभन्दा ठूलो परम्परागत तेल क्षेत्र, घावर, अब्काइक तेल प्रशोधन प्लान्ट र खुरैस तेल क्षेत्र समावेश छ। यी तीन साउदी अरबको तेल उत्पादनका प्रमुख केन्द्रहरु हुन्।
यूएई: संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई)मा इरानले जाकुम तेल क्षेत्र र रुवैस रिफाइनरीलाई सम्भावित लक्ष्यको रुपमा लक्षित गरेको बताइएको छ।
कतार: कतारको उत्तरी क्षेत्र विश्वको सबैभन्दा ठूलो प्राकृतिक ग्यास क्षेत्र हो। प्रमुख विश्वव्यापी एलएनजी निर्यात केन्द्र, रास लाफान औद्योगिक परिसर पनि यस कथित सूचीमा समावेश गरिएको बताइएको छ।
होर्मुजमाथि जारी तनाव
मध्यपूर्व संस्थानका वरिष्ठ फेलो रस ह्यारिसन भन्छन् कि अमेरिकासँग इरानसँग युद्धका लागि अझै स्पष्ट रणनीतिको अभाव छ। यो किनभने राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बारम्बार ठूलो सैन्य कारबाहीको संकेत दिएका छन् तर, उनी पछि हटेका छन्।
ह्यारिसनले अल जजीरालाई भने कि ट्रम्पले इरानमाथि प्रस्तावित आक्रमण किन स्थगित गरे भनेर भन्नु हतार हुनेछ। इरानी विदेशमन्त्री अब्बास अराघचीले टर्की, साउदी अरेबिया र पाकिस्तानका वरिष्ठ अधिकारीहरुसँग गरेको वार्तामा इरानले अमेरिकालाई के आश्वासन दिएको हुन सक्छ भन्ने कुरा पनि स्पष्ट छैन। उनले भने, ‘इरानको दृष्टिकोणबाट, मलाई लाग्छ कि डोनाल्ड ट्रम्प सम्भावित ठूलो द्वन्द्वको सामना गर्दै पछि हटेको महसुस हुनेछ।’
ह्यारिसनका अनुसार अमेरिका र इरानबीच होर्मुज समुद्रीमार्ग पूर्ण रुपमा पुनः खोल्ने सम्बन्धमा स्पष्ट सम्झौता नभएसम्म यसलाई तनावको वास्तविक कमि मान्न सकिँदैन। उनले भने, ‘जुन महिनामा हस्ताक्षर गरिएको समझदारी पत्रको व्याख्याको सम्बन्धमा दुवै पक्षबीच अस्पष्टताका कारण पछिल्ला केही हप्ताहरुमा यो द्वन्द्व बढेको छ। मलाई विश्वास छ कि सम्झौतापछि इरानले धारा ५ को व्याख्या गर्दै होर्मुजबाट जहाजहरुको आवागमनमा नियन्त्रण हुनेछ र मार्ग कहिले खुल्ने भनेर निर्णय गर्नेछ। त्यसपछि अमेरिकाले ओमानसँगको सहकार्यमा तिनीहरुलाई इरानको पहुँचबाट टाढा राख्दै दक्षिणी तट नजिकै जहाजहरु पार गर्ने व्यवस्था गर्यो। यहीँबाट तनाव फेरि बढ्न थाल्यो।’
ह्यारिसनले थपे, ‘त्यसकारण समुद्री मार्ग पुनः खोल्ने र नाकाबन्दी हटाउने बारेमा स्पष्ट सम्झौता नभएसम्म यो अवस्था टिक्ने छैन। हालको घोषणा तनावमा अस्थायी विराम मात्र हो।’ –बीबीसीबाट
