काठमाडौं, चैत्र २। नेपालमा बीमा व्यवसायले ७० बर्षपार गर्दा पनि नेपाली बिमा बजार परिपक्क बन्न सकेको छैन । वि.सं. २००४ सालमा नेपाल माल चलानी तथा बीमा कम्पनीको नाममा सुरु भएको नेपाल इन्स्योरेन्स कम्पनीको स्थापनासँगै बीमाको काम नेपालमा सुरु भएको हो ।
नेपाल बैंकको स्वामित्वमा स्थापना भएको सो संस्थाले सेवा सुरु गरेको लामो समयपछि अर्थात् २०२४ सालमा अर्को सरकारी संस्था राष्ट्रिय बीमा संस्थानको स्थापना भएको थियो । त्यसको लामो समयपछि मात्र नेपालमा प्राइभेट कम्पनीहरु खुल्न थालेका हुन् । २०४४ सालमा स्थापना भएको नेशनल लाइफ एण्ड जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनी लिमिटेड नै निजी क्षेत्रबाट स्थापना भएको पहिलो बीमा कम्पनी हो ।
नेपाल राष्ट्र बैंकको सक्रियतामा २००४ साल देखि सुरु भएको बीमा व्यवसायले आज सम्म आउदाँ १० प्रतिशत नागरिकलाई मात्र बीमाको पहुँचमा ल्याउन सफल भएको छ । दुई बर्ष अघि ८ प्रतिशतले जिवन बीमा गरेको तथ्याङ्कमा अहिले करिब १० प्रतिशतसम्म बिकास भएको बीमा समितिले जनाएको छ ।
सामान्य ढड्डा प्रणालीबाट सुरु भएको बैङ्किङ सेवाले प्राविधिकि रुपमा नै अप्रत्यासित फड्को मारेको छ । तर,बीमालेआफ्नो सेवालाई बिकसित शहर र धनाढ्य व्यक्तिहरुको परिधी भन्दा बाहिरपुर्याउन नसकेको विज्ञहरुको भनाई छ ।
रिशिकेश पोखरेल, एलआइसीनेपालका बरिष्ठ बीमा अभिकर्ता
नेपालमा बीमा सम्बन्धी ज्ञानर साक्षारताको अभावका कारण बीमा व्यवासयले बजार पाउन नसकेको एलआइसीनेपालका बरिष्ठ बीमा अभिकर्ता रिशिकेश पोखरेलले बताउनुभयो ।
२०७२ सालको बिनासकारी भुकम्प र गत साउनको बाढीका कारण आम मानिसमा बीमा सम्बन्धी चेतनाको बृद्धि र बीमा गर्ने बानीको बिकास भइसकेकाले अब बीमाले चाडैँ नै व्यवसायीक फड्को मार्ने उहाँको भनाई छ । भुकम्प र बाढी पिडित मध्येका बिमितहरुले आफनो बीमा रकम अनुसार क्षतिपुर्ति पाए पछि अन्य व्यक्तिहरुमा पनि बीमा सम्बन्धी चेतना बृद्धि भएको उहाँको भनाई थियो ।
चिरन्जीवी चापागाई, बीमा समितिका अध्यक्ष
नेपालमा व्यवसायीक बीमा अभिकर्ताको अभावका कारण बीमा सेवाले विस्तार लिन नसकेको बीमा समितिका अध्यक्ष चिरन्जीवी चापागाइले 
बताउनुभयो । समितिबाट अनुमति पत्र लिने अभिकर्ताको संख्या लाखौँ भएपनि फिल्डमा काम गर्नेको संख्या न्यून रहको छ ।
अध्यक्ष चापागाईले अभिकर्ताहरुको मुख्य पेशा अरु कुनै क्षेत्रमा हुने र पार्ट टाइमको रुपमा मात्र यस क्षेत्रलाई लिदा बीमाको पहुँच बृद्धिमा आवश्यक मात्रमा अभ्यास नपुगेको बताउनुभयो । अभिकर्ताले फिल्डमा सम्बन्धीत व्यक्तिलाई बीमा सम्बन्धी ज्ञान नदिई बीमा गराउने गरेको उहाँको भनाई छ ।
उहाँले आम मानिसको आम्दानी स्तर कम्जोर हुने,जनचेतनाको कमी, अवारनेशको अभाव र भौगोलिक विकटता जस्ता बिषयहरु चुनौतीको रुपमा खडा रहको बताउनुभयो । यस्ता चुनौतीहरुलाई फेश गर्दै अगाडी बढ्न सके बिमा व्यवसायले चाडैँ नै फड्को मार्न सक्ने चापागाईको तर्क छ । नयाँ जीवन बीमा कम्पनीहरुले ४ सय ५० को भन्दा बढी संख्यामा शाखा विस्तार गरेका छन् । त्यसैले अबको दुई बर्षमा बिमा व्यवसायले ठुलो मात्रमा फड्को मार्छ चापागाईले भन्नुभयो ।
राजु रमन पौडेल,बिमा समितिका निर्देशक
बीमाको पहुँचलाई बृद्धि र सेवा विस्तार गर्नको लागि स्थानीय सरकारसगँ सहकार्य गरेर अगाडी बढीरहेको बताउनुभयो । समितिले अवारनेशका कार्यक्रम सहित शैक्षिक तवर देखि पनि बीमाको साक्षारतालाई अगाडी बढाउने योजना समितिले ल्याएको बताउनुभयो ।
हाल नेपालमा १८ जीवन बीमा, १७ निर्जीवन बिमा र १ पुनर्बीमा कम्पनी गरि ३६ वटा बीमा कम्पनीहरु सक्रिय छन् । जस मध्ये जीवन बीमा कम्पनीले ७७ जिल्लामा नै शाखा विस्तार गरेका छन् । समितिका अनुसार १० प्रतिशतले जीवन बीमा गरेका छन् भने निर्जीवन बीमाको बिकास १२.५ प्रतिशत सम्म बिकास भएको छ ।
