काठमाडौं । आफ्नो घरमा सयौं सुनको बिस्कुट लुकाएर पक्राउ परेका एक पूर्वसीआईए अधिकारीले अब अमेरिकी सरकारलाई लगभग २० करोड डलर वा लगभग ३१ अर्ब रुपैयाँ ठगी गरेको स्वीकार गरेका छन्। यो ठूलो घोटालालाई व्यवस्थित गर्न नक्कली सम्झौता र घरजग्गा सम्झौता प्रयोग गरिएको थियो।
सम्झौताअन्तर्गत ४९ वर्षीय डेभिड रशले अमेरिकी सरकारलाई क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्नेछ भने अपराधसँग सम्बन्धित विलासी घर, कार, घडी र अन्य सम्पत्ति आत्मसमर्पण गर्नुपर्नेछ। रशले विदेशी सरकारलाई गोप्य जानकारी प्रदान गरेको पनि स्वीकार गरे। जुन अभियोजकहरुले राष्ट्रिय सुरक्षामा ‘गम्भीर हानि’ पुर्याउन सक्ने बताएका छन्। अभियोजकहरुले अदालतको कागजातमा सम्झौताका सर्तहरु उद्धृत गर्दै भनेका छन्, ‘प्रतिवादीले दोषी स्वीकार गरेर दोषी स्वीकार गर्नेछ।’
बीसीले रशको वकिललाई सम्पर्क गर्यो तर उनले टिप्पणी गर्न अस्वीकार गरे। रशलाई सुरुमा सरकारी कोष चोरीको आरोप लगाइएको थियो तर अब वायर ठगीको दोषी स्वीकार गरेको छ। पक्राउ पर्दाको समयमा उनको घरमा छापा मार्दा २९८ सुनका बिस्कुट बरामद भएका थिए। रशले ‘कामसँग सम्बन्धित खर्च’का लागि ती सुन प्राप्त गरेको बताए।
सम्झौतासँग सम्बन्धित अदालतका कागजातहरले मुद्दाका बारेमा केही नयाँ विवरणहरु प्रकट गरेका छन्। रशले ‘गोप्य मानव स्रोत’को अस्तित्व र पहिचानको बारेमा एक विदेशी अधिकारीलाई जानकारी प्रदान गरेका थिए। अभियोजकहरुले कागजातमा भनेका छन्, ‘यस्तो जानकारीको खुलासाले त्यो मानव स्रोत र उनीसँग काम गर्ने अमेरिकी सरकारी अधिकारीहरुको सुरक्षा र जीवनलाई खतरामा पार्न सक्छ। यसले त्यस्ता मानव स्रोतहरु भर्ती गर्ने अमेरिकी सरकारको क्षमतालाई पनि असर गर्न सक्छ।’
एक प्रेस विज्ञप्तिमा सीआईए निर्देशक जोन रेटक्लिफले भने कि रशले ‘आफ्नो पदको दुरुपयोग गरे र सार्वजनिक विश्वासलाई धोका दिए। उनी आफ्नो कार्यका लागि पूर्ण रुपमा जवाफदेही हुनुपर्छ।’
एफबीआई अनुसन्धानकर्ताहरुका अनुसार नोभेम्बर २०२५ र मार्च २०२६ बीच रशले ‘कामसँग सम्बन्धित खर्च’का लागि बारम्बार ठूलो रकमको विदेशी मुद्रा र लाखौँ डलरको सुनका बिस्कुटहरु माग गरे। सम्झौताको विवरण दिने अदालतको फाइलिङअनुसार रशले दक्षिण फ्लोरिडामा विलासी घरहरु खरिद गर्न एक अत्यधिक गोप्य कार्यक्रम बनाए। उनले पछि व्यक्तिगत नाफाका लागि यी सम्पत्ति बेच्ने मनसाय राखेका थिए।
कागजातमा भनिएको छ कि रशले ‘व्यावहारिक रुपमा अनुमोदन गर्ने अधिकारीको रुपमा काम गरे।’ जसले उनलाई प्रभावकारी निरीक्षण बिना अमेरिकी सरकारको ठूलो रकम खर्च गर्न अनुमति दियो। त्यसपछि उनले दक्षिण फ्लोरिडामा विलासी सम्पत्तिहरु खरिद गर्न ‘धोखाधडीपूर्वक प्राप्त’ सरकारी कोष प्रयोग गरे। अदालतको कागजातअनुसार यो घोटालामा एउटा सम्पत्तिका लागि एक आन्तरिक डिजाइनरलाई काममा राख्ने र ४० हजार डलर मूल्यको भान्सा उपकरणहरु खरिद गर्ने समावेश थियो।
वायर ठगीको आरोप जनवरी २०२६ मा उनले गरेको ४.५ करोड डलर स्थानान्तरणसँग सम्बन्धित छ। सम्झौतामा यो पनि भनिएको छ कि रशले ‘विदेशी सरकारको एक अधिकारीलाई अतिगोप्य जानकारी प्रदान गरेका थिए। जसलाई यो प्राप्त गर्न अधिकृत थिएन र उसलाई यसको आवश्यकता थिएन।’
सुनका बिस्कुटबाहेक रशसँग २० डलर नगद र ३५ लक्जरी घडीहरु पनि फेला परेको थियो। अभियोजकहरुले भने कि रशले पैसालाई सजिलै व्यापार गर्न सकिने वस्तुहरुमा रुपान्तरण गरिरहेको थियो। उनीहरुले भने, ‘उनी पैसा लुकाउन खोजिरहेका थिए भन्ने बलियो प्रमाण छ।’
सम्झौताअन्तर्गत रशले यी घडीहरु र दुई बीएमडब्ल्यु कार पनि सरकारलाई समर्पण गर्नुपर्नेछ। उनले २० लाख डलर नगद र उनको बैंक खाताबाट जफत गरिएको लगभग ३ करोड ९० लाख डलर पनि फिर्ता गर्नुपर्नेछ।
संघीय अदालतका न्यायाधीशले पछि उनको सजाय निर्धारण गर्नेछन्। यस मुद्दामा अधिकतम सजाय २० वर्षको जेल सजाय हो। यद्यपि, अभियोजकहरुले संघीय कानुनअन्तर्गत यो सजाय बढाउन सकिने बताएका छन्।
गत जुनमा अमेरिकी मजिस्ट्रेट न्यायाधीश विलियम फिट्जप्याट्रिकले रशको व्यावसायिक करिअरलाई उद्धृत गर्दै उनले भाग्ने जोखिम रहेको बताए र उनको मुद्दा नचलेसम्म उनलाई जेलमा राख्न आदेश दिए। उनी कानुन प्रवर्तन एजेन्सीहरुको ध्यान सजिलै छल्न सक्थे।
अदालतको रेकर्डले रशको सीआईएका लागि कामका बारेमा धेरै जानकारी प्रदान गर्दैन। तिनीहरुले उनलाई भर्जिनियामा आधारित अमेरिकी सरकारी एजेन्सीमा पूर्व वरिष्ठ अधिकारीको रुपमा वर्णन गर्छन्। जसले अति गोप्य सुरक्षा अनुमतिहरु र वर्गीकृत जानकारीमा पहुँच राखेका थिए। –बीबीसीबाट
