काठमाडौं । हलिउड फिल्म उद्योगमा बीमा अब केवल एउटा वित्तीय उत्पादन मात्र रहेन। यो सम्पूर्ण उत्पादन प्रणालीको एउटा महत्वपूर्ण भाग हो। ठूलो बजेट, अन्तर्राष्ट्रिय स्थान, महँगा कलाकार र जटिल स्टन्टहरुका साथ हलिउड फिल्म निर्माणमा उच्च स्तरको जोखिम हुन्छ। त्यसैले धेरैजसो प्रमुख स्टुडियोहरु र लगानीकर्ताहरु बीमा बिना परियोजनाका लागि वित्तपोषण गर्न हिच्किचाउँछन्।
हलिउडको प्रमुख चलचित्रका लागि एक दिनको छायांकनमा लाखौँ डलर खर्च हुन्छ। धेरै अवस्थामा यो लागत ५ लाख डलरभन्दा बढी हुन सक्छ। त्यसकारण यदि खराब मौसम, दुर्घटना, प्राविधिक गडबडी वा मुख्य अभिनेताको बिरामीका कारणले छायांकन रोकियो भने घाटा चाँडै लाखौँ डलरमा पुग्न सक्छ। यो जोखिम कम गर्न निर्माताहरुले विभिन्न प्रकारका बीमा कभरेज खरिद गर्छन्।
हलिउडमा धेरै प्रकारका बीमा प्रयोग गरिन्छ। यसमा उत्पादन, सामान्य दायित्व, कामदारको क्षतिपूर्ति, उपकरण, लागत र त्रुटि तथा छुट (ईएन्डओ) बीमा समावेश छ। प्रत्येक प्रकारको बीमा विशिष्ट जोखिमहरु कभर गर्न डिजाइन गरिएको हो।
फिल्म निर्माणमा सबैभन्दा ठूलो जोखिममध्ये एक मुख्य अभिनेता, अभिनेत्री, वा निर्देशकको हानि हो। प्रायः फिल्मको सम्पूर्ण सफलता एक वा दुई स्टारमा निर्भर गर्दछ। यदि तिनीहरु बिरामी पर्छन्, दुर्घटनामा घाइते हुन्छन् वा समयमै काम गर्न असमर्थ हुन्छन् भने छायांकन स्थगित हुन सक्छ।
यस्ता परिस्थितिहरुमा कलाकारहरुको बीमा महत्वपूर्ण हुन्छ। यो बीमाले अतिरिक्त छायांकन लागत, स्थान खर्च, अतिरिक्त कर्मचारी तलब र पुनः तालिकाबद्ध खर्चहरु कभर गर्न मद्दत गर्दछ। जसले निर्माताहरुलाई महत्वपूर्ण आर्थिक नोक्सानबाट जोगाउँछ।
विश्व प्रसिद्ध अभिनेता टम क्रुजजस्ता स्टारहरुका लागि यो बीमा अझ महत्वपूर्ण छ। किनकि स्टार–आश्रित परियोजनाहरुमा छायांकनमा ढिलाइले महत्वपूर्ण आर्थिक नोक्सान हुन सक्छ।
कोभिड–१९ महामारीको समयमा मिसनः इम्पोसिबल–७ को छायांकन धेरै पटक रोकिएको थियो। कोभिड–१९ संक्रमणको एकल केसले सम्पूर्ण उत्पादनलाई अस्थायी रुपमा रोक्न बाध्य पार्यो। टम क्रुजले पछि सेटमा कडा स्वच्छता अभ्यासहरुको वकालत गरे र उल्लंघनहरुमा सार्वजनिक रुपमा आफ्नो क्रोध व्यक्त गरे। उनले भने, ‘स्टुडियो, निर्माता र बीमा कम्पनीहरुले मेरोको कामको निगरानी गरिरहेका छन्।’
बन्दले सिनेमाघरहरुलाई मात्र हानि गर्दैन तर हजारौँ मानिसको जीविकोपार्जनलाई पनि खतरामा पार्छ। विश्लेषकहरुका अनुसार यो घटनाले आधुनिक फिल्म उद्योगमा बीमा, स्वास्थ्य सुरक्षा र जोखिम व्यवस्थापनको महत्व प्रदर्शन गर्दछ।
तर, जोखिमहरु छायांकनमा मात्र सीमित छैनन्। कानुनी जोखिम पनि चलचित्र उद्योगमा एउटा महत्वपूर्ण मुद्दा हो। प्रतिलिपि अधिकार उल्लंघन, मानहानी, गोपनीयताको उल्लंघन वा अनुमति बिना अरु कसैको सामग्री प्रयोग गर्दा मुद्दाहरु उत्पन्न हुन सक्छन्।
त्रुटि र छुट (ईएन्डओ) बीमा यी जोखिमहरु कभर गर्न प्रयोग गरिन्छ। यो बीमाले कानुनी प्रतिरक्षा लागत, अदालत लागत र धेरै अवस्थामा क्षतिपूर्ति लागतहरु कभर गर्दछ। त्यसकारण धेरै स्टुडियो र वितरकहरुलाई चलचित्र रिलिज हुनु अघि ईएन्डओ बीमा आवश्यक पर्दछ।
कोभिड–१९ महामारी चलचित्र बीमा उद्योगको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो धक्कामध्ये एउटा हो। विश्वव्यापी रुपमा हजारौँ छायांकनहरु रोकिएका छन् र अनगिन्ती चलचित्र र टेलिभिजन परियोजनाहरु ढिलाइ भएका छन्। बीमा कम्पनीहरुले दाबीहरुको उल्लेखनीय प्रवाहको सामना गर्नु परेको छ।
त्यसबेलादेखि बीमा कम्पनीहरु महामारीसँग सम्बन्धित जोखिमहरुको मूल्यांकन गर्न कडा भएका छन्। धेरै अवस्थामा नयाँ अवस्थाहरु थपिएका छन्। संक्रामक रोगहरुका लागि कभरेज घटाइएको छ वा फरक संरचनामा प्रदान गरिएको छ।
आज हलिउडले सामना गरिरहेको द्रुत रुपमा बढ्दो जोखिमहरुमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई), साइबर आक्रमण र जलवायु परिवर्तन समावेश छन्।
एआई प्रविधिले कलाकारहरुको डिजिटल प्रतिलिपिहरु सिर्जना गर्न सक्षम बनाइरहेको छ। जसले गर्दा सामग्रीको स्वामित्व, प्रतिलिपि अधिकार र डीपफेकहरुमा विवाद बढ्दै गएको छ। विज्ञहरुका अनुसार यी जोखिमलाई सम्बोधन गर्न भविष्यमा नयाँ प्रकारका बीमा आवश्यक पर्न सक्छ।
अर्कोतर्फ साइबर आक्रमणको जोखिम पनि बढ्दै गएको छ। फिल्म फुटेजको चोरी, दूषित सम्पादन फाइल वा रिलिज हुनुअघि फिल्महरुको चुहावट अब प्रमुख चिन्ताको विषय हो। रेनसमवेयर आक्रमणहरु पनि जोखिम हुन्। जसले साइबर बीमालाई बढ्दो रुपमा महत्वपूर्ण बनाउँदैछ।
जलवायु परिवर्तनले फिल्म उद्योगलाई पनि असर गरिरहेको छ। गर्मीको लहर, डढेलो, आँधीबेहरी र बाढीमा भएको वृद्धिले बाहिरी सुटिङलाई अझ अप्रत्याशित बनाउँदैछ। फलस्वरुप मौसमसँग सम्बन्धित कभरेजको माग बढ्दै गएको छ।
बीमा उद्योगका अन्य क्षेत्रहरु जस्तै– मनोरञ्जन बीमा पनि धोखाधडी दाबीहरुको जोखिममा छ। यद्यपि, हलिउडमा ठूलो मात्रामा कभरेजका कारण दाबी प्रमाणीकरण प्रक्रिया एकदम कडा छ। बीमा कम्पनीहरुले सामान्यतया चिकित्सा रिपोर्ट, वित्तीय कागजात र स्वतन्त्र मूल्यांकनमार्फत दाबीहरु प्रमाणित गर्छन्। त्यसकारण प्रमुख धोखाधडी दाबी सफलतापूर्वक दायर गर्नु धेरै गाह्रो छ।
कोभिड–१९ महामारीको समयमा धेरै फिल्म र टीभी निर्माणहरु ढिलाइ भएका थिए। जसको परिणामस्वरुप लाखौँ डलरको बीमा दाबीहरु भएका थिए। यीमध्ये धेरैजसो दाबीहरु महामारीसँग सम्बन्धित खर्च, छायांकन स्थगित गर्ने र अतिरिक्त सुरक्षा उपायहरुका लागि थिए।
कोभिडसँग सम्बन्धित ढिलाइका कारण मिसनः इम्पोसिबल– डेड रेकनिङ पार्ट वनजस्ता बजेट परियोजनाहरुको लागत बढेको छ। विभिन्न रिपोर्टहरुका अनुसार निर्माण ढिलाइका कारण फिल्मको बजेट उल्लेखनीय रुपमा बढेको छ। यसका साथै उपकरण क्षति, स्थान दुर्घटना, स्टन्ट–सम्बन्धित घटना र डिजिटल डाटाको क्षतिजस्ता कारणहरुले गर्दा नियमित बीमा दाबीहरु भुक्तानी गरिन्छ।
विज्ञहरुका अनुसार आधुनिक फिल्म उद्योगमा बीमा बिना सञ्चालन लगभग असम्भव छ। एउटा प्रमुख परियोजनामा सयौँ कामदार, अर्बौं डलरको लगानी, अन्तर्राष्ट्रिय स्थान र उच्च–प्रोफाइल स्टारहरु समावेश हुन्छन्। फलस्वरुप एउटा दुर्घटना, कानुनी विवाद वा छायांकनमा ढिलाइले सम्पूर्ण परियोजनालाई आर्थिक जोखिममा पार्न सक्छ।
यही कारणले गर्दा आजको हलिउडमा बीमालाई सुरक्षाका रुपमा मात्र नभएर सफल फिल्म निर्माणका लागि पूर्वसर्तका रुपमा हेरिन्छ। –एजेन्सी
