काठमाडौं । हन्ताभाइरस एक प्रकारको भाइरस हो। जुन मुख्यतया मुसा र यस्तै जनावरहरुबाट मानिसमा फैलिन्छ।
हालै अर्जेन्टिनाबाट केप भर्डे जाने क्रुज जहाजमा हन्ताभाइरसको संक्रमण फैलिएको थियो। जसको संक्रमणबाट ३ जनाको मृत्यु भएको थियो र एक जनाको केस पुष्टि भएको थियो। विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्ल्यूएचओ) ले भनेको छ कि मानिसहरुमा जोखिम हाल कम छ।
हन्ताभाइरसको डर किन फैलिरहेको छ ?
क्रुज जहाजमा ३ जनाको मृत्युको खबरले विश्वव्यापी रुपमा डर फैलाएको छ। मानिसहरु चिन्तित छन् कि यो भाइरस अब एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा फैलिरहेको छ कि छैन। यो सामान्यतया मुसाको पिसाब, ¥याल वा दिसामार्फत फैलिन्छ। तर, यदि यो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा फैलियो भने धेरै खतरनाक हुन सक्छ।
हन्ताभाइरसका लक्षण
यो सुरुमा सामान्य फ्लुसँग मिल्दोजुल्दो छ—ज्वरो, शरीर दुख्ने, टाउको दुख्ने, पेट दुख्ने र हल्का खोकी लाग्ने। केही मानिसलाई कुनै लक्षण अनुभव हुँदैनन्। गम्भीर अवस्थामा यसले मिर्गौलालाई असर गर्छ। सास फेर्न गाह्रो हुन्छ। हन्ताभाइरस फोक्सोमा छिटो फैलिन्छ र श्वासनली अवरुद्ध गर्न सक्छ।
सामान्य फ्लुभन्दा हन्ताभाइरस कति खतरनाक ?
यो सामान्य फ्लुभन्दा धेरै खतरनाक छ। एसिया र युरोपमा हन्ताभाइरसको मृत्युदर १४% सम्म छ। जब कि अमेरिकामा ४०% भन्दा बढी मृत्युदर हुन सक्छ। फ्लुबाट हुने मृत्यु दुर्लभ भए पनि हन्ताभाइरसले फोक्सो र मिर्गौलामा गम्भीर क्षति पुर्याउन सक्छ।
विश्वमा हन्ताभाइरसको प्रभाव
यो भाइरस विश्वभर देखिएको छ। चीन, रुस र दक्षिण कोरियामा वार्षिक हजारौँ केस रिपोर्ट गरिन्छन्। अमेरिका, फिनल्यान्ड र फ्रान्समा वार्षिक सयौँ केसहरु रिपोर्ट गरिन्छन्। संक्रमण वर्षभरि रहन्छ।
यो भाइरस कसरी फैलिन्छ ?
यो मुख्यतया मुसाको पिसाब, दिसा वा तिनीहरुसँग प्रत्यक्ष सम्पर्कमार्फत हुन्छ। यो हावामा रहेका कणहरु (एरोसोल) मार्फत पनि फोक्सोमा प्रवेश गर्न सक्छ। यो टोकाइ वा खरोंचबाट पनि फैलिन सक्छ। धेरैजसो केसहरु जंगल, खेतबारी वा पुराना भवनमा काम गर्ने मानिसमा हुन्छन्।
के यो व्यक्तिबाट व्यक्तिमा फैलिन्छ ?
यो सामान्यतया फैलिँदैन। एन्डिज भाइरस भनिने स्ट्रेनमात्र एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा फैलिन सक्छ। तर, यसका लागि लामो समयसम्म र नजिकको सम्पर्क आवश्यक पर्दछ। क्रुज जहाजको मामलामा यो एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा फैलिएको हो वा सबैलाई फरक–फरक मुसाबाट संक्रमण भएको हो भन्ने कुरा अझै स्पष्ट छैन।
उपचार के हो ?
कुनै विशेष उपचार छैन। डाक्टरहरुले लक्षणहरुको उपचार गर्छन्। गम्भीर बिरामी बिरामीहरुले आईसीयूमा अक्सिजन र सहायक हेरचाह पाउँछन्। जति चाँडो उपचार सुरु हुन्छ, त्यति नै राम्रो निको हुन्छ।
सबैभन्दा बढी जोखिममा को ?
वृद्धवृद्धा, कमजोर प्रतिरक्षा भएकाहरु, पहिले नै अवस्थित चिकित्सा अवस्था भएकाहरु र वन तथा खेतहरुमा काम गर्नेहरु (जस्तै किसान र वनपाल) बढी जोखिममा हुन्छन्।
भविष्यमा के सावधानी अपनाउनुपर्छ ?
मुसा प्रभावित क्षेत्रहरुबाट टाढा रहनुहोस्। घर र जहाजहरु सफा राख्नुहोस्। मुसाको थोपा सफा गर्दा मास्क र पन्जा लगाउनुहोस्। यदि कोही क्रुज जहाजजस्ता बन्द ठाउँमा बिरामी पर्छ भने तुरुन्तै अलग्गै बस्नुहोस्।
हन्ताभाइरस सामान्य फ्लुजस्तै देखिन्छ। तर, यो धेरै खतरनाक हुन सक्छ। क्रुज जहाजको मामला चिन्ताजनक छ किनभने यदि मानिसबाट मानिसमा प्रसारण पुष्टि भयो भने स्थिति परिवर्तन हुन सक्छ। हाल डब्ल्यूएचओले आमजनतालाई जोखिम कम रहेको जनाएको छ। तर, सतर्क रहनु उचित हुन्छ। –एजेन्सी
