काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प होर्मुज स्ट्रेटमा लगाइएको नाकाबन्दी हटाउने मुडमा देखिँदैनन्। नाकाबन्दी इरानलाई दबाब दिने सबैभन्दा शक्तिशाली हतियार रहेको ट्रम्पको विश्वास छ। फलस्वरुप इरानले अन्य विकल्पमार्फत चीनलाई तेल आपूर्ति गर्ने तयारी गरिरहेको छ।
ट्रम्पले आणविक सम्झौता बिना होर्मुज स्ट्रेट खोल्ने इरानको प्रस्तावलाई पनि अस्वीकार गरेका छन्। होर्मुज बन्द हुँदा सम्पूर्ण विश्वमा प्रभाव परिरहेको छ। यस तनावका कारण विश्व बजारमा कच्चा तेलको मूल्य प्रतिब्यारेल ११० डलरभन्दा बढी पुगेको छ।
चीनले आफ्नो तेल आवश्यकताको लगभग एक तिहाइ होर्मुज स्ट्रेटबाट आयात गर्छ। नाकाबन्दीले चीन र इरानबीचको आयात र निर्यातमा असर गरिरहेको छ। फलस्वरुप यो नाकाबन्दीले ट्रम्पको चीन भ्रमणलाई पनि असर गर्न सक्छ।
फार्स समाचार एजेन्सीका अनुसार इरानी सिपिङ एसोसिएसनले अन्वेषण भइरहेका वैकल्पिक व्यापार मार्ग अपर्याप्त रहेको जनाएको छ। इरानले रेलमार्गबाट चीनमा तेल पठाउन र पाकिस्तान तथा काकेससबाट सडकमार्गबाट खाद्यान्न आपूर्ति ल्याउन हरसम्भव प्रयास गरिरहेको छ।
यद्यपि, तथ्यांकअनुसार यी मार्गमा व्यापारको ४० प्रतिशत मात्र मोड्न सकिन्छ। जुन अर्थतन्त्र बचाउन अपर्याप्त छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पको इरानविरुद्धको सैन्य नाकाबन्दी अब उनको चीन भ्रमणका लागि प्रमुख चुनौती बनेको छ। न्युयोर्क टाइम्समा प्रकाशित खबरअनुसार राष्ट्रपति सी जिनपिङसँग ट्रम्पको भेटमा युद्धको आर्थिक परिणामहरुको विस्तृत छलफल समावेश हुन सक्छ। यो कूटनीतिक भ्रमणलाई ऊर्जा सुरक्षाको हिसाबले चीनका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ।
होर्मुजमा नाकाबन्दी राष्ट्रपति सी जिनपिङले होर्मुज समुद्रीमार्गलाई तुरुन्तै सामान्य यातायातको लागि खोल्न माग गरेका छन्। उनका अनुसार बढ्दो विश्वव्यापी आर्थिक जोखिमलाई अब बेवास्ता गर्न सकिँदैन।
डेभिड डेस रोचेसजस्ता विज्ञहरुको तर्क छ कि नियन्त्रणको अर्थ नियन्त्रण आवश्यक रुपमा होइन। अमेरिकी युद्ध शक्तिको समयसीमा नजिकिँदै जाँदा ट्रम्पले सैन्य विकल्प र बढ्दो तेलको मूल्यका बारेमा बढ्दो घरेलु राजनीतिक दबाबको सामना गरिरहेका छन्। सबैको नजर अब चीन भ्रमणमा छ। जुन यो द्वन्द्व समाधान गर्ने महत्वपूर्ण कडी बनेको छ। –एजेन्सी
